alt

Κάθε δεύτερη Παρασκευή, ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης φορτώνει στον Σάκο Εκστρατείας του βιβλία που σας συστήνει συνδυάζοντάς τα και μιλώντας γι᾽ αυτά σαν να αφηγείται ιστορίες σ᾽ ένα φιλόξενο στέκι.

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

altΤρία βιβλία που τα ενώνει η ένταση και το πάθος, η εμμένεια στην ποίηση της καθημερινής ζωής και η μαγεία των δευτερολέπτων όταν η υπέρβαση κρούει τις μύχιες θύρες μας. Τρία βιβλία που είναι γραμμένα από τρεις πραγματικά εκπληκτικές γυναίκες. Τρία βιβλία που κάλλιστα τα λες cult, που θέλεις να τα ξαναδιαβάσεις αμέσως αφού τα τελειώσεις, και που ξέρεις ότι δεν θα σ᾽ εγκαταλείψουν ποτέ, ότι και ύστερα από καιρό θα ανατρέχεις σ᾽ αυτά, θα χάνεσαι ξανά και ξανά στις σελίδες τους. Τρία βιβλία μυσταγωγικά. Ο Σάκος Εκστρατείας του Επίμονου Αναγνώστη κατακλύστηκε από τις σχεδόν χίλιες πεντακόσιες σελίδες αυτών των τριών βιβλίων που παρέσυραν σε απανωτά ξενύχτια και σε δεκάωρα ανάγνωσης τον κάτοχό του. 

Ένα κορίτσι-ξωτικό, κάτι σαν τη μυθική Νατζά του Αντρέ Μπρετόν, ένα αερικό, μια ύπαρξη που δεν κατατάσσεται, δεν ταξινομείται, δεν τιθασεύεται, μια περιπλανώμενη που και η ίδια δεν μπορεί να κατανοήσει τα όσα κάνει, τα όσα θέλει, τα όσα σκέφτεται και τα όσα αισθάνεται, ένα πλάσμα που ξεφεύγει ακόμα κι από τις λέξεις, και που χρειάστηκε η μαεστρία, ο ποιητικός οίστρος, και η διαλεκτική ηδονής/οδύνης της Τζούνα Μπαρνς (Djuna Barnes, 1892-1982) για να μείνουν στις τυπωμένες σελίδες κάποιες πτυχές, κάποιες φευγαλέες όψεις, κάποιες glimpses του πλάσματος που άκουγε στ᾽ όνομα Ρόμπιν Βόουτ. altΈνα τρελό γαϊτανάκι από παλλόμενα συναισθήματα, παθιασμένοι έρωτες που αστράφτουν, που λαβώνονται από την απιστία, παραληρηματικοί μονόλογοι που επιδιώκουν να φανερώσουν την περιπλοκότητα των ανθρώπων, εξωφρενικοί χαρακτήρες που σχοινοβατούν πάνω από την άβυσσο της παράνοιας, διασαλευμένα όντα που αναζητούν μανιωδώς κάποιο νόημα κι όταν το βρίσκουν το κουρελιάζουν και το παρατάνε, η πιστή Νόρα Φλαντ, η αρπακτική Τζένη Πέθερμπριντζ, ο (ψευτο)Βαρόνος Φέλιξ, και ο (ψευτο)γιατρός Μάθιου-Μέγας-κόκκος-άλατος-Δάντης Ο᾽Κόνορ στήνουν έναν φρενιασμένο χορό γύρω από το ξωτικό, την Ρόμπιν Βόουτ, ενώ το σκηνικό είναι το Παρίσι του Μεσοπολέμου, το Παρίσι όπου άνθισε εμπρηστικά ο Μοντερνισμός, αλλά και η Βιέννη, το Βερολίνο και η Νέα Υόρκη. Θα έλεγες ότι πυρήνας, κρυφός πρωταγωνιστής, του Νυχτοδάσους (μτφρ. Αργυρώ Μαντόγλου, εκδ. Gutenberg) είναι ακριβώς ο Μοντερνισμός σε όλες του τις εκφάνσεις – από τα λογοτεχνικά πειράματα και τις ποιητικές συνθέσεις έως την ψυχανάλυση και τις πυρωμένες προσπάθειες να επινοηθεί ένας νέου τύπου έρωτας και μια νέου τύπου χρήση του χρόνου, μια νέου τύπου δεξίωση του κάλλους και ένας νέου τύπου ορισμός των ανθρώπου και των ανθρώπινων σχέσεων. Το Νυχτοδάσος είναι μυθιστόρημα/ποίημα, είναι ένα συγκλονιστικό ξεψάχνισμα της ερωτικής ορμής και μια ωδή τόσο στο εφήμερο όσο και στη διάρκεια, ένα κρυπτογράφημα για το πώς η στιγμή γίνεται αιώνας. «Σ᾽ εκείνο το κρεβάτι» λέει η Νόρα Φλαντ «θα είχαμε λησμονήσει τη ζωή μας στην άκρη της μνήμης, τα μέλη μας θα έλειωναν και, όπως λειώνουν τα κέρινα ομοιώματα και επιστρέφουν στην ιστορία τους, έτσι κι εμείς θα επιστρέφαμε λειωμένες στη δική μας αγάπη» (σ. 238). Όλα παίζονται στην «αρένα της "ανάρμοστης" αιωνιότητας», όλα επιτρέπονται (μην ξεχνάμε ότι κυρίαρχο απόφθεγμα στους κόλπους των μοντερνιστών παρέμενε το περιλάλητο «Τίποτα δεν είναι αληθινό, τα πάντα επιτρέπονται», τα τελευταία λόγια του Χασάν Ιμπν Σαμπάχ, του Γέρου του Βουνού), ναι, όλα επιτρέπονται κι ας προκαλούν πληγές, κι ας αφήνουν ουλές. Στην πιο συνταρακτική φράση του Νυχτοδάσους θα βρουν όσοι πολύ αγάπησαν την πανίσχυρη αλήθεια του έρωτα και της αγάπης: «Ἁκόμα κι αν τις θάψουν στα δυο άκρα της γης, το ίδιο σκυλί θα τις βρει και τις δυο τους» (σ. 170). 

altΣυνήθως πάμε από το χαρτί στο σελιλόιντ, μεταφέρουμε το μυθιστόρημα στον κινηματογράφο, αλλά η Ισμήνη Καρυωτάκη επιχείρησε, με απόλυτη επιτυχία, το αντίστροφο: πιάνει τη θρυλική ταινία Καρκαλού του αλησμόνητου Σταύρου Τορνέ (1932-1988), πιάνει τους ήρωές της, πιάνει τα γεγονότα που σημάδεψαν τα γυρίσματα της ταινίας, ανακατεύει μύθο και πραγματικότητα, φιλμ και βιωμένο βίο, και συνθέτει το Χωρίς Ταξίμετρο (εκδ. Το Ροδακιό), έναν ύμνο/ντοκουμέντο σε μια παρέα ανθρώπων που, όπως και οι Μοντερνιστές, ρίχτηκαν ολόψυχα στην περιπέτεια της αναζήτησης νέων νοημάτων, νέων τρόπων ύπαρξης, και νέων τρόπων έκφρασης. Ο Τορνές, ο αδιανόητος Στέλιος Αναστασιάδης (1926-1991), ο Μάριος Καραμάνης, η ίδια η Καρυωτάκη, και η έξοχη Σαρλότ Βαν Γκέλντερ, σύζυγος και συνεργάτις του Τορνέ, συζητούν, παθιάζονται, εξιστορούν, χορεύουν σε παράγκες, πίνουν, περιπλανιούνται σε νταμάρια, ανασυστήνοντας, λογοτεχνικά τούτη τη φορά, τα όσα διαδραματίζονται τόσο στην Καρκαλού όσο και στις στιγμές των δημιουργών της. Ο νεαρός Στέργης είναι ο Μάριος Καραμάνης που ήταν ο ταξιτζής στην Καρκαλού. Ο Βαλσάμης είναι ο Στέλιος Αναστασιάδης που ήταν ο μποέμ αναζητητής του παρελθόντος στην Καρκαλού. Η συγγραφέας του Χωρίς Ταξίμετρο ενσαρκώνει στην Καρκαλού τις πολλαπλές μορφές με τις οποίες εμφανίζεται η φασματική Σόνια, οι πολλές Σόνιες. alt«Διαδρομές και έρωτες, αυτό είναι η ζωή, όλες οι άλλες φούριες είναι σκέτη ερασιτεχνία», αποφαίνεται ο Βαλσάμης/Αναστασιάδης. «Όταν κάνεις έρωτα είναι σαν να κάνεις αγρυπνία σε εκκλησία, όποιος ξαγρυπνάει μένει νηστικός όλο το βράδυ, άμα είσαι χορτάτος η προσευχή φυραίνει – και ο οργασμός το ίδιο, με γεμάτο στομάχι ξεφτίζει κι αυτός», ψαλμωδεί η Ισμήνη/Σόνια. Και ο Σταύρος Τορνές, ο σκηνοθέτης στο Χωρίς Ταξίμετρο, θα πει «η δική μας ταινία είναι όσα συμβαίνουν ώρα με την ώρα στα γυρίσματα, όσο για την άλλη –εκείνη που θα βγει στις οθόνες–, είναι από δικού της». 

Τέλος, δυο λόγια για ένα μυθιστόρημα 1030 σελίδων, μεγάλου σχήματος, με μικρά γράμματα και μεγάλη πνοή, που σε ωθεί να διαβάσεις και να ξαναδιαβάσεις τις όλες κι όλες τρεις (3!!!) παραγράφους του. Το Ducks, Newburyport της Lucy Ellmann (εκδ. Galley Beggar Press, 1956) είναι ένα επίτευγμα που σε κάνει να παραληρείς από ενθουσιασμένο θαυμασμό. Ο μικρόκοσμος μιας μεσόκοπης καρκινοπαθούς νοικοκυράς με τέσσερα παιδιά εκρήγνυται και γίνεται ένα λογοτεχνικό σύμπαν που περιέχει τους πάντες και πάντα. Η μελωδία και ο ρυθμός της γλώσσας που διακονεί η Ellmann φέρνουν στο νου τον Οδυσσέα του Τζόις, ιδίως τον μονόλογο της Μόλλυ – και ίσως δεν είναι εντελώς τυχαίο το γεγονός ότι ο πατέρας της Ellmann δεν είναι άλλος από τον Richard Ellmann (1918–1987), τον λαμπρό βιογράφο του Τζόις.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.
Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ίχνη και χνότα» (εκδ. Γαβριηλίδη).


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας: Το τελευταίο enfant terrible της μυθιστοριογραφίας

Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας: Το τελευταίο enfant terrible της μυθιστοριογραφίας

Κάθε δεύτερη Παρασκευή, ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης φορτώνει στον Σάκο Εκστρατείας του βιβλία, μιλώντας γι᾽ αυτά σαν να αφηγείται ιστορίες σ᾽ ένα φιλόξενο στέκι. Σήμερα, στον Σάκο του, ο David Foster Wallace.

...
Ο συγγραφέας Τζόναθαν Φράνζεν

Ο συγγραφέας Τζόναθαν Φράνζεν

Κάθε δεύτερη Παρασκευή, ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης φορτώνει στον Σάκο Εκστρατείας του βιβλία, μιλώντας γι᾽ αυτά σαν να αφηγείται ιστορίες σ᾽ ένα φιλόξενο στέκι. Σήμερα, στον Σάκο του, ο Τζόναθαν Φράνζεν.

...

Ομοιώματα και ιλιγγιώδη καλειδοσκόπια

Ομοιώματα και ιλιγγιώδη καλειδοσκόπια

Κάθε δεύτερη Παρασκευή, ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης φορτώνει στον Σάκο Εκστρατείας του βιβλία, μιλώντας γι᾽ αυτά σαν να αφηγείται ιστορίες σ᾽ ένα φιλόξενο στέκι. Σήμερα, στον Σάκο του, Ζαν Μπωντριγιάρ, Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ, Γκι Ντεμπόρ.

Του Γιώργου-Ίκαρου...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων προς βράβευση βιβλίων. Η καλύτερη μετάφραση θα ανακοινωθεί σε εκδήλωση που θα διοργανωθεί από το Φεστιβάλ ΛΕΑ [Λογοτεχνία εν Αθήναις] στο Μουσείο ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέον και στην εξαιρετικά επιτυχη...

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ