Σε άρθρο τους στον Guardian, οι συγγραφείς και δημοσιογράφοι Τιμ Άνταμς [Tim Adams] και Ρόμπερτ ΜακΚράμ [Robert McCrum] ξεχώρισαν δεκαπέντε σπουδαία πολιτικά μυθιστορήματα και θεατρικά έργα, μυθοπλασίες που «αντανακλούν τις αρετές και τις αμαρτίες της εποχής τους». Στην κεντρική εικόνα, ο Γερμανός δραματουργός Μπέρτολτ Μπρεχτ [Bertolt Brecht].
Επιμέλεια: Book Press
Σε άρθρο τους στον Guardian, οι συγγραφείς και δημοσιογράφοι Τιμ Άνταμς και Ρόμπερτ ΜακΚράμ ξεχώρισαν δεκαπέντε σπουδαία πολιτικά μυθιστορήματα και θεατρικά έργα, τα οποία «αντανακλούν τις αρετές και τις αμαρτίες της εποχής τους».
Η λίστα περιλαμβάνει σημαντικά βιβλία που πραγματεύονται ζητήματα που μας απασχολούν ως σήμερα, όπως την έξαρση του φυλετικού ρατσισμού και τον κίνδυνο ξεσπάσματος ενός καταστροφικού πολέμου, ο οποίος καραδοκεί ακόμα και στη Δύση, καθώς και κλασικά έργα που σχολιάζουν εν γένει τον παραλογισμό και τη διαφθορά που σχετίζονται με το δέλεαρ της εξουσίας.
Ακολουθούν τα βιβλία της λίστας, με τη σειρά που αναφέρονται στην αρχική δημοσίευση.
Λογοτεχνικά βιβλία
Γέννημα θρέμμα (εκδ. Σύγχρονη Εποχή, μτφρ. Λίλυ Εξαρχοπούλου), του Ρίτσαρντ Ράιτ
«Το μυθιστόρημα αφηγείται την ιστορία του Μπίγκερ Τόμας, ενός μαύρου που ζει στο νότιο Σικάγο τη δεκαετία του 1930, και ο οποίος δολοφονεί δύο γυναίκες, μια λευκή και μια μαύρη. Το βιβλίο ξεσήκωσε αντιδράσεις, καθώς ο δικηγόρος που εκπροσωπεί τον Μπίγκερ, προκειμένου να μετριάσει την ποινή του πελάτη του, συνδέει τα εγκλήματα με τον ρατσισμό και την καταπίεση που δέχονται οι Αφροαμερικανοί, επιρρίπτοντας την ευθύνη στην κοινωνία των λευκών.
Χάρη σε αυτό το βιβλίο πολιτικοποιήθηκαν πολλά μέλη του Κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα, και μέχρι σήμερα, αποτελεί σημείο αναφοράς για το #BlackLivesMatter».
Ο καλός στρατιώτης Σβέικ (εκδ. Νίκας, μτφρ. Ασημίνα Βουρδάμη), του Γιάροσλαβ Χάσεκ
«Η ξεκαρδιστική, γεμάτη με οργή, σάτιρα του Χάσεκ για τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο παρέμεινε ανολοκλήρωτη, καθώς ο συγγραφέας πέθανε το 1923, αλλά ενέπνευσε κάθε μεταγενέστερη επαναστατική πράξη στην Ανατολική Ευρώπη και πέρα από αυτήν.
Οι ζοφερές περιπέτειες του αξέχαστου πεζικού του Χάσεκ, εμπνευσμένες από τις εμπειρίες του ίδιου του συγγραφέα στο πεδίο της μάχης, καθιέρωσαν την ιδέα του πολέμου ως τον απόλυτο παραλογισμό του ανθρώπου».
Ο Άτλας επαναστάτησε (εκδ. Ωκεανίδα, μτφρ. Χριστιάννα Σαμαρά), της Άυν Ραντ
«Το τελευταίο μυθιστόρημα της Ραντ αποτελεί, από το 1957, το έτος που πρωτοκυκλοφόρησε, τη Βίβλο των φιλελεύθερων και των νεοφιλελεύθερων, και είναι αδιαμφισβήτητα το μυθιστόρημα που αντικατοπτρίζει περισσότερο το πνεύμα του κινήματος ‘’Ας κάνουμε την Αμερική ξανά σπουδαία’’. Το βιβλίο περιγράφει τον αγώνα μιας οικογένειας να κρατήσει ανοιχτή την εταιρεία σιδηροδρόμων της, ενάντια σε ένα αυταρχικό κράτος. Η ιστορία διαδραματίζεται σε μια δυστοπική Αμερική, παρουσιάζει ένα έθνος το οποίο υποφέρει εξαιτίας των υπερβολικών κρατικών παρεμβάσεων, και προσπαθεί να αποδείξει πως ακόμα και οι σπουδαίοι οραματιστές, οι ‘’ηθικοί εγωιστές’’, οι κύριοι κινητήρες της Ιστορίας και οι δημιουργοί του πλούτου, μπορούν να χτυπηθούν και να καταστραφούν από τους ανεξέλεγκτους ‘’σοσιαλιστές’’».
Η ιστορία της θεραπαινίδας (εκδ. Ψυχογιός, μτφρ. Αύγουστος Κορτώ), της Μάργκαρετ Άτγουντ
«Το μυθιστόρημα της Καναδής συγγραφέα και ακτιβίστριας Μάργκαρετ Άτγουντ -που ενέπνευσε προσφάτως μια κινηματογραφική διασκευή από το Channel 4- παρουσιάζει μια πολύ ιδιαίτερη δυστοπική εκδοχή της Αμερικής, όπου μια διεστραμμένη και φονταμενταλιστική χριστιανική ομάδα έχει καταλάβει τον έλεγχο της χώρας. Η αφηγήτρια του βιβλίου είναι η Όφρεντ, μια γυναίκα που, όπως πολλές άλλες, κρατείται αιχμάλωτη, ως ‘’θεραπαινίδα’’, προκειμένου να διασφαλιστεί η αναπαραγωγή του είδους, για να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη στειρότητα του πληθυσμού».
The ragged-trousered philanthropists, του Ρόμπερτ Τρέσελ
«Ο ήρωας του μυθιστορήματος, Φρανκ Όουεν, είναι ένας σοσιαλιστής που ζει την εποχή που το εργατικό κίνημα κερδίζει για πρώτη φορά έδαφος στη βρετανική πολιτική σκηνή. Καθώς ο Όουεν εργάζεται για την ανακαίνιση ενός σπιτιού, τάσσεται κατά του καπιταλισμού και της κάστας των διεφθαρμένων πολιτικών και των υποκριτικών φιλελεύθερων που τους υποστηρίζουν - καθώς και των εργαζομένων που τους αποδέχονται. Το βιβλίο απορρίφθηκε ευρέως και παρέμεινε αδημοσίευτο για πολλά χρόνια μετά από τον θάνατο του Τρέσελ, αλλά διασώθηκε από την κόρη του και τελικά προωθήθηκε από τον Τζορτζ Όργουελ, ο οποίος θεωρούσε πως ήταν ένα έργο που όλοι θα ‘πρεπε να διαβάσουν».
Τι ωραίο πλιάτσικο (εκδ. Πόλις, μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου), του Τζόναθαν Κόου
«Οι υπερβολές του θατσερισμού ενέπνευσαν πολλές σάτιρες -από το Χρήμα του Μάρτιν Έιμις μέχρι τη Γραμμή της ομορφιάς του Άλαν Χόλινγκχερστ-, αλλά κανένα βιβλίο δεν καυτηρίασε τη δεκαετία του 1980, με τόσο αποτελεσματικό και ξεκαρδιστικό τρόπο, όσο η σύντομη ιστορία του Κόου για τη φανταστική οικογένεια Γουίνσο. Οι κληρονόμοι των Πύργων των Γουίνσο καταλαμβάνουν όλες τις θέσεις εξουσίας εκείνης της εχθρικής δεκαετίας: είναι αρθρογράφοι σε σκανδαλοθηρικές εφημερίδες, έμποροι όπλων, εργοστασιάρχες-κτηνοτρόφοι, τραπεζίτες, γκαλερίστες, πολιτικοί. Μέσα από τις καταστροφικές διαμάχες και συμμαχίες τους, παρουσιάζεται μια κοινωνία που ξεπουλήθηκε στον πλειοδότη».
Τα πάντα γίνονται κομμάτια (εκδ. Λιβάνη, μτφρ. Αικατερίνη Χαλμούκου), του Τσινούα Ατσέμπε
«Ο Τσινούα Ατσέμπε είχε παρατηρήσει κάποτε πως η αποστολή του ως συγγραφέα ήταν να αποδείξει στους Αφρικανούς αναγνώστες πως η πατρίδα τους έχει τη δική της Ιστορία, και δεν ήταν βυθισμένη στο σκοτάδι πριν από την άφιξη των αποικιοκρατών της Δύσης. Το σπουδαιότερο βιβλίο του, λοιπόν, καταρρίπτει τα στερεότυπα σχετικά με την Αφρική που διαδίνονταν μέσω των αφηγήσεων του Δυτικού Κανόνα».
Μίντλμαρτς (εκδ. Κατάρτι, μτφρ. Κλεοπάτρα Λεονταρίτου), της Τζορτζ Έλιοτ
«Το αριστούργημα της Τζορτζ Έλιοτ διαδραματίζεται λίγο μετά από τη θέσπιση του Νόμου της Μεγάλης Μεταρρύθμισης του 1832, ενώ γράφτηκε λίγο μετά από τη θέσπιση του Μεταρρυθμιστικού Νόμου του 1867, και επικρίνει κάθε μικρή αντίφαση σχετικά με την ηθική ή την οικονομία της Βικτωριανής περιόδου. Οι χαρακτήρες του θεωρούν πως μπορούν να δημιουργήσουν έναν καλύτερο κόσμο· το μυθιστόρημα, με τρόπο διακριτικό μα ταυτοχρόνως αμείλικτο, αποδεικνύει πως, σε μεγάλο βαθμό, αυτή η πίστη έχει να κάνει με τις αυταπάτες ή τη ματαιοδοξία τους».
Τα παιδιά του μεσονυκτίου (εκδ. Ψυχογίος, μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), του Σαλμάν Ρούσντι
«Αντλώντας έμπνευση από τον μαγικό ρεαλισμό του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, το έργο του Ρούσντι απέκτησε το δικό του ύφος, έντονα επηρεασμένο από τα βιώματα του συγγραφέα, και αποτυπώνει τις, ενίοτε βάναυσες, και συχνά επινοημένες, συνέπειες της ανεξαρτητοποίησης της Ινδίας».
The way we live now, του Άντονι Τρόλοπ
«Το The way we live now είναι το πιο θυμωμένο μυθιστόρημα του Τρόλοπ, μια αποδόμηση μεγέθους 844 σελίδων της κοινωνίας του Λονδίνου, στην οποία επέστρεψε ο συγγραφέας τη δεκαετία του 1870, αφού πέρασε μερικά χρόνια στις αποικίες. Το βιβλίο ξεκινά ως μια σάτιρα για το λογοτεχνικό κατεστημένο -η μυθιστοριογράφος των μπουντουάρ Λαίδη Κάρμπερι αγοράζει την εύνοια των εύπιστων κριτικών-, αλλά εντέλει παρουσιάζει τη διαφθορά ολόκληρης της πόλης, ολόκληρου του κράτους».
Θεατρικά έργα
Ριχάρδος ο Γ’ (εκδ. Κέδρος, μτφρ. Ερρίκος Μπελιές), του Ουίλιαμ Σαίξπηρ
«Το αριστούργημα του νεαρού Σαίξπηρ απεικονίζει τον Ριχάρδο του Γκλώστερ, ‘’την πρησμένη αράχνη’’, ως έναν φιλόδοξο, αιμοβόρο και δόλιο άνδρα, ως δολοφόνο και αδίστακτο σφετεριστή. Η αφήγηση του Σαίξπηρ για τον Ερρίκο Ρίτσμοντ (τον Ερρίκο Ζ'), ο οποίος νίκησε τον Ριχάρδο στο Μπόσγουορθ, χάρισε στα μέλη του Οίκου των Τυδώρ τη νομιμοποίηση που λαχταρούσαν».
Μάνα κουράγιο (εκδ. Δωδώνη, μτφρ. Ιορδάνης Αρζόγλου), του Μπέρτολτ Μπρεχτ
«Το Μάνα κουράγιο θεωρείται από κάποιους ως το σπουδαιότερο θεατρικό έργο του 20ου αιώνα, και επίσης, ως το καλύτερο αντιπολεμικό έργο όλων των εποχών, και γράφτηκε μέσα σε μερικές εβδομάδες, το 1939, όταν ο Γερμανός δραματουργός και ποιητής εργαζόταν πυρετωδώς για να αντιμετωπίσει τη φρίκη του ναζισμού και το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου».
Οι στρατιώτες (εκδ. Δωδώνη, μτφρ. Πίτσα Μπουρνόζου), του Ρολφ Χόχουτ
«Έχοντας τη φράση ‘’ένα μοιρολόγι για τη Γενεύη’’ ως υπότιτλο, αυτό το έργο δίχασε αμέσως μόλις κυκλοφόρησε, εξαιτίας του ισχυρισμού του πως ο Ουίνστον Τσόρτσιλ είχε σχεδιάσει τον θάνατο του Πολωνού πρωθυπουργού, του στρατηγού Βλάντισλαβ Σικόρσκι, σε αεροπορικό δυστύχημα το 1943, για να κατευνάσει τον Στάλιν. Γράφοντας περίπου έναν αιώνα μετά από την πρώτη Σύμβαση της Γενεύης, ο Χόχουτ, που πάντα ασκούσε δριμεία πολεμική, σχολιάζει σ’ αυτό το έργο την απόφαση του Τσόρτσιλ να βομβαρδίσει ανελέητα διάφορες γερμανικές πόλεις, όπως τη Δρέσδη».
Top girls, της Κάριλ Τσόρτσιλ
«Μια επαναστατική αναθεώρηση των φεμινιστικών ιδεωδών, που διαδραματίζεται στη θατσερική Βρετανία, τη δεκαετία του ‘80. Η Τσόρτσιλ αναλογίζεται τι σημαίνει να είσαι επιτυχημένη γυναίκα, δημιουργώντας μια μυθοπλασία στην οποία εμφανίζονται πρόσωπα από την Ιστορία. Η Τσόρτσιλ αντιπαραβάλλει, επίσης, τον αμερικανικό φεμινισμό και τη σημασία του χρήματος και της εξουσίας για τις επιτυχημένες γυναίκες της Αμερικής, με τα σοσιαλιστικά ιδανικά που προάγει ο βρετανικός φεμινισμός, που εστιάζει περισσότερο στη δημιουργία συλλογικοτήτων για την επίτευξη του κοινού καλού. Το Top girls τράβηξε την προσοχή του κοινού καθώς επικρίνει την πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ, η οποία ‘’δεν είναι μια από τις αδελφές μας’’, όπως δηλώνει κατηγορηματικά η συγγραφέας, αλλά μια γυναίκα που ενδιαφερόταν αποκλειστικά για τα προσωπικά της επιτεύγματα και πίστευε μονάχα στην ελεύθερη αγορά του καπιταλισμού».
Mountain language, του Χάρολντ Πίντερ
«Αυτό το όψιμο έργο του Πίντερ είναι εμπνευσμένο, εν μέρει, από μια επίσκεψη που έκανε ο θεατρικός συγγραφέας στην Τουρκία, παρέα με τον φίλο του, Άρθουρ Μίλερ. Ο Πίντερ είχε συγκλονιστεί από τα βασανιστήρια που επιβάλλονταν στις εθνικές μειονότητες, και ως συγγραφέας, χρησιμοποίησε τη δύναμη της γλώσσας για να μιλήσει για την ανθρωπιά που κρύβουμε όλοι μέσα μας, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οι αυταρχικές κυβερνήσεις στερούν από τις μειονότητες το δικαίωμα στην ελευθερία του λόγου».
