Σε δημοσίευσή της στο Reader’s Digest, η συγγραφέας Robyn Moreno παρουσίασε δέκα σημαντικά μυθιστορήματα μαγικού ρεαλισμού. Αρκετά από τα βιβλία της λίστας είναι έργα συγγραφέων από τη Λατινική Αμερική, αλλά και από την Ασία, χωρίς να λείπουν και μυθιστορήματα δημιουργών της Δύσης - ανάμεσά τους κι ένα λογοτεχνικό ντεμπούτο από τις ΗΠΑ, που ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Pulitzer. Σχεδόν όλα τα βιβλία που αναφέρονται έχουν μεταφραστεί στη γλώσσα μας. Στη φωτογραφία, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες.
Επιμέλεια: Book Press
Σε δημοσίευσή της στο Reader’s Digest, η συγγραφέας Ρόμπιν Μορένο παρουσίασε δέκα σημαντικά βιβλία μαγικού ρεαλισμού.
Ο όρος μαγικός ρεαλισμός «χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Γερμανό κριτικό τέχνης Φραντς Ροχ, και αφορά στο λογοτεχνικό είδος που άκμασε μετά από το τέλος της αποικιοκρατίας, και που συνδυάζει φανταστικά και μυθικά στοιχεία με μια, κατά τα άλλα, ρεαλιστική μυθοπλαστική προσέγγιση», σημειώνει η Μορένο.
Στα έργα του μαγικού ρεαλισμού, οι χαρακτήρες αποδέχονται το υπερφυσικό στοιχείο χωρίς να εκπλήσσονται ιδιαιτέρως, χωρίς να προσπαθούν να το ερμηνεύσουν ή να βρουν κάποια λογική εξήγηση πίσω από την εμφάνισή του. «Η διακοσίων ετών διάρκεια της ζωής κάποιου χαρακτήρα είναι εξίσου κοινότοπη με την αρθρίτιδα κάποιου άλλου», αναφέρει η Μορένο.
Το σπίτι των πνευμάτων (εκδ. Ψυχογιός, μτφρ. Βασιλική Κνήτου), της Ιζαμπέλ Αλιέντε
«Κάποτε είχα την τιμή να πάρω συνέντευξη από τη Χιλιανή συγγραφέα και μου αποκάλυψε πώς άρχισε να γράφει Το σπίτι των πνευμάτων: ξεκίνησε το επικό ντεμπούτο της στις 8 Ιανουαρίου 1981, αφού έγραψε ένα γράμμα στον ετοιμοθάνατο παππού της, τον οποίο δεν μπορούσε να επισκεφτεί, εφόσον τα μέλη της οικογένειάς της ήταν πολιτικοί εξόριστοι που ζούσαν στη Βενεζουέλα (Ένα ενδιαφέρον στοιχείο: Έκτοτε, η Αλιέντε ξεκινά όλα τα μυθιστορήματά της στις 8 Ιανουαρίου)».
Η Ιζαμπέλ είναι η ανιψιά του Σαλβαδόρ Αλιέντε, του Προέδρου της Χιλής που το 1973 ανατράπηκε από τον Αουγούστο Πινοσέτ· ο Πρόεδρος Αλιέντε, καθώς και ο στενός του φίλος, ο ποιητής Πάμπλο Νερούδα, εμφανίζονται με ψευδώνυμα στο Σπίτι των πνευμάτων, που αφηγείται τις περιπέτειες της οικογένειας Τρουέμπα μέσα στα χρόνια, παρουσιάζοντας, παραλλήλως, την ιστορία του κράτους της Χιλής.
Εκατό χρόνια μοναξιά (εκδ. Ψυχογιός, μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες
«Η ανάγνωση αυτού του τόμου στο κολέγιο με διαμόρφωσε καθοριστικά ως ισπανόφωνη συγγραφέα, και οι αναφορές στη μαγεία, στα πνεύματα και στην οικογένεια με ταξίδεψαν, και ταυτοχρόνως, μου φάνηκαν απίστευτα οικείες».
Το μυθιστόρημα του Μάρκες, ίσως το γνωστότερο έργο μαγικού ρεαλισμού, ενέπνευσε το προαναφερθέν βιβλίο της Αλιέντε, καθώς και πολλά ακόμα βιβλία Λατινοαμερικανών λογοτεχνών. Το Εκατό χρόνια μοναξιά παρουσιάζει την ιστορία της οικογένειας Μπουένδια, των ιδρυτών της μυθοπλαστικής πόλης του Μακόντο, στην οποία γεννήθηκε ο συνταγματάρχης Αουρελιάνο Μπουένδια, που στάθηκε μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα και επιβίωσε.
Σαν νερό για ζεστή σοκολάτα (εκδ. Ωκεανίδα, μτφρ. Κλαίτη Σωτηριάδου), της Λάουρα Εσκιβέλ
«Αυτό το μυθιστόρημα του 1989 διαδραματίζεται στο Βόρειο Μεξικό κατά τη διάρκεια της Μεξικανικής Επανάστασης, και αφηγείται την ιστορία της Τίτα Δε Λα Γκάρσα μέσα από μια σειρά συνταγών μαγειρικής. Είναι μια ευφυής ιδέα - το Σαν νερό για ζεστή σοκολάτα μιλά για τη μαγεία της μαγειρικής, καθώς και για τη θέση της στην καθημερινότητά μας».
Αγαπημένη (εκδ. Παπαδόπουλος, μτφρ. Κατερίνα Σχινά), της Τόνι Μόρισον
«Βασισμένο στην αληθινή ιστορία της Μάργκαρετ Γκάρνερ, μιας σκλάβας που δραπέτευσε από μια φυτεία του Κεντάκι, δολοφόνησε τη μικρή της κόρη, ώστε να μην υποστεί το μαρτύριο που υπέμεινε η ίδια, και αργότερα αιχμαλωτίστηκε ξανά, το μυθιστόρημα αφηγείται μια βίαιη ιστορία για τη σκλαβιά και τη μητρότητα».
Τα παιδιά του μεσονυχτίου (εκδ. Ψυχογιός, μτφρ. Ρένα Χατχούτ), του Σαλμάν Ρούσντι
«Το βιβλίο παντρεύει πραγματικά ιστορικά γεγονότα, όπως η ειρηνική διαμαρτυρία του Μαχάτμα Γκάντι, με μαγικά στοιχεία, και αφηγείται τη μετα-αποικιοκρατική ιστορία του Σαλίμ, που γεννήθηκε ακριβώς τη στιγμή που η Ινδία κέρδισε την ανεξαρτησία της, τα μεσάνυχτα, και ο οποίος -όπως και τα υπόλοιπα χίλια ‘’παιδιά του μεσονυχτίου’’- έχει ιδιαίτερες δυνάμεις».
Η ζωή του Πι (εκδ. Ψυχογιός, μτφρ. Μπελίκα Κουμπαρέλη), του Γιαν Μαρτέλ
«Ένα καθηλωτικό έργο μαγικού ρεαλισμού (που ενέπνευσε μια εξίσου σημαντική κινηματογραφική διασκευή από τον Ανγκ Λι), Η ζωή του Πι αφηγείται την ιστορία του Πισίν Μολιτόρ Πατέλ, ενός αγοριού από το Ποντισέρι της Νότιας Ινδίας, που πήρε το όνομά του από μια πισίνα και αποκαλείται από όλους ‘’Πι’’. Μετά από ένα ναυάγιο, ο Πι εγκλωβίζεται για 227 ημέρες σε μια βάρκα με μια τίγρη της Βεγγάλης που ονομάζεται Ρίτσαρντ Πάρκερ. Το βραβευμένο βιβλίο του Γιαν Μαρτέλ είναι μια εντυπωσιακή, γεμάτη εκπλήξεις, ιστορία για την επιβίωση και την απώλεια, την επιμονή και την ίδια την ανθρώπινη φύση, το οποίο σκεπτόμουν συνεχώς για πολύ, πολύ καιρό αφού το διάβασα».
Το κουρδιστό πουλί (εκδ. Ψυχογιός, μτφρ. Αργυρώ Μαντόγλου), του Χαρούκι Μουρακάμι
«Παρόλο που οι μελετητές της λογοτεχνίας συνήθως αναφέρονται σε μυθιστορήματα από Λατινοαμερικανούς συγγραφείς όταν μιλούν για το είδος του μαγικού ρεαλισμού, ο ίδιος ο Χαρούκι Μουρακάμι είχε κάποτε επισημάνει τη σύνδεση αυτών των αφηγήσεων με την ασιατική λογοτεχνία. ‘’Στην Ιαπωνία, νομίζω πως οι άλλοι κόσμοι βρίσκονται πολύ κοντά στην καθημερινή μας ζωή, και αν αποφασίσουμε να ταξιδέψουμε στην άλλη άκρη, δεν είναι τόσο δύσκολο’’, είχε πει στο New Yorker. ‘’Έχω την εντύπωση πως, στον δυτικό κόσμο, δεν είναι εξίσου εύκολο να φτάσεις στην άλλη πλευρά. Πρέπει να περάσεις κάποιες δοκιμασίες για να φτάσεις στον άλλο κόσμο. Στην Ιαπωνία, αν θέλεις να πας εκεί, απλώς πηγαίνεις. Έτσι, στις ιστορίες μου, αν κατέβεις στον πάτο ενός πηγαδιού, βρίσκεις αυτόν τον άλλο κόσμο. Και δεν μπορείς απαραίτητα να διακρίνεις τη διαφορά μεταξύ των δυο πλευρών».
Red sorghum, του Μο Γιάν
«Το Red sorghum κυκλοφόρησε το 1986 από τον Μο Γιαν (το συγγραφικό ψευδώνυμο του Γκουάν Μογιέ, που μεταφράζεται ως ‘’μην μιλάς’’), και εστιάζει στις τρεις γενιές της οικογένειας Σαντόνγκ, καθώς εξελίσσονται από παραγωγοί ποτών κόκκινου σόργου σε μαχητές της ελευθερίας του δεύτερου Σινο-Ιαπωνικού Πολέμου. Μέσα από μια σειρά από αναδρομές, ο αφηγητής μιλά για τη ζωή των παππούδων του και τη φρίκη του πολέμου».
Ο Μο Γιάν έλαβε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2012, για το σύνολο του έργο του, «το οποίο, ακολουθώντας μια προσέγγιση παραισθησιογόνου ρεαλισμού, παντρεύει τα λαϊκά παραμύθια με την Ιστορία και τον σύγχρονο κόσμο».
Ο ωκεανός στο τέλος του δρόμου (εκδ. Selini, μτφρ. Μαρία Έξαρχου), του Νιλ Γκέιμαν
Ο Νιλ Γκέιμαν, ο οποίος προέρχεται από τον χώρο των αμερικανικών κόμικς, συνηθίζει να πλάθει ιστορίες με στοιχεία από τη λογοτεχνία του φανταστικού.
«Ο ωκεανός στο τέλος του δρόμου περιγράφει την πορεία ενός ανώνυμου πρωταγωνιστή που επιστρέφει στο παιδικό του σπίτι στην Αγγλία για μια κηδεία. Επηρεασμένος από το ταξίδι του, ανακαλεί αναμνήσεις με την παιδική του φίλη, τη Λέτι Χέμπστοκ, η οποία ισχυριζόταν πως η λίμνη της περιοχής ήταν στην πραγματικότητα ένας ωκεανός. Η Λέτι, η μητέρα της και η γιαγιά της προστατεύουν το αγόρι από το κακό, σε μια ιστορία που θυμίζει παραμύθι, με θέμα τις υπερβολικά ανθρώπινες ανάγκες και τις επιθυμίες, τον έρωτα και την απώλεια».
The snow child, της Έογουιν Άιβι
«Το μυθιστόρημα, που διαδραματίζεται στην Αλάσκα της δεκαετίας του 1920, διηγείται την ιστορία ενός άτεκνου ζευγαριού, η ζωή του οποίου αναστατώνεται από την εμφάνιση ενός μυστηριώδους κοριτσιού που αποκαλεί τον εαυτό του Φαΐνα - και που, απ’ ό,τι φαίνεται, έχει δημιουργηθεί από χιόνι».
Το λογοτεχνικό ντεμπούτο της Άιβι ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Πούλιτζερ το 2013.
