alt

O Νίκος Αδάμ Βουδούρης εξηγεί πώς η αγάπη του για το βιβλίο Αδριανού απομνημονεύματα  της Γιουρσενάρ μεταστράφηκε σε απέχθεια.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Θέλουν τον χρόνο τους τα βιβλία, το είπαν και οι προλαλήσαντες στη στήλη αυτή. Παίζει ρόλο η στιγμή. Πότε δηλαδή θα πέσει στα χέρια σου ένα βιβλίο. Θα είναι τυχαία η συνάντηση ή θα έχεις πάει εσύ επί τούτου στο βιβλιοπωλείο; Ακόμα και αυτό παίζει τον ρόλο του. Και όταν τελειώσεις το βιβλίο, αν σε συνεπάρει δηλαδή και το τελειώσεις –γιατί είσαι και τεμπέλης– και, αφού περάσουν τα χρόνια, κοιτάζεις να δεις τι έπαθες. Αν έπαθες. Στον βαθμό που μπορεί κανείς να πάθει από τα βιβλία. Και επειδή ο καθένας όπου κοιτάζει βλέπει, εσύ θα επικεντρωθείς στην παθολογία.

Στην εφηβεία σου διάβασες «Τα απομνημονεύματα του Αδριανού» της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ. Σου άρεσαν πολύ. Γεμάτο το βιβλίο από υπογραμμισμένες παραγράφους. Αγόρασες κι άλλα δικά της, «Τα αρχεία του βορρά», το «Σαν το νερό που κυλάει», τον «Αλέξη», αλλά η μεγάλη σου αγάπη παρέμενε ο Αδριανός.

Είχε τη μέγιστη ικανότητα να σε βάζει στο παιχνίδι, να σου μεταδίδει την παρελθοντολαγνία της, να σε κλείνει στα «χρυσά» χρόνια. Εξωραϊσμένα έτσι κι αλλιώς από τον ιδεαλισμό και την πένα της

Η ιστορία του Ρωμαίου αυτοκράτορα, το πάθος του για τον Αντίνοο, η φιλοσοφική του διάθεση. Ωραία γραφή. Κομψή. Αλλιώτικη κομψότητα από την τρέχουσα. Και έτσι την έφτιαξες την εικόνα για τη γυναίκα αυτή και για τα περασμένα χρόνια. Την εποπτεία της, δηλαδή, στο ένδοξο παρελθόν. Αλήθεια, πότε έζησε η γυναίκα αυτή; Γεννήθηκε το 1903 και πέθανε το 1987. Τέκνο του 20ού αιώνα. Ωραίος αιώνας, πλούσιος, όπως και οι άλλοι βέβαια. Αλλά μάλλον της Γιουρσενάρ δεν της άρεσε, και συ –κρίνοντας από τα θέματά της–  πάντα αναρωτιόσουν: «Ήπιε ποτέ της coca-cola, φόρεσε πότε της blue-jean;». Άνοιξε νωρίς αλισβερίσι με το παρελθόν. Και είχε τη μέγιστη ικανότητα να σε βάζει στο παιχνίδι, να σου μεταδίδει την παρελθοντολαγνία της, να σε κλείνει στα «χρυσά» χρόνια. Εξωραϊσμένα έτσι κι αλλιώς από τον ιδεαλισμό και την πένα της. Εσύ έκλεινες το βιβλίο και προσπαθούσες να απαγκιστρωθείς και να επικοινωνήσεις με το παρόν εκ νέου. Να κάνεις ό,τι έκαναν όλοι οι συνομήλικοί σου, ή σχεδόν όλοι. Βόλτες δηλαδή στους δρόμους και στις καφετέριες της σειράς. Αλλά το ιδεώδες σε συνδυασμό με τις ιδιοσυγκρασιακές σου αδυναμίες σε κρατούσαν πίσω. Αναστολή δηλαδή, χειρόφρενο. Αν και σκόρπιες φράσεις από τα γύρω τραπέζια, πρόσωπα σε έξαψη, χειρονομίες έντονες την έκαναν τη δουλειά τους, και η επαναφορά –βίαιη ή διακριτική– συμμάζευε το βλέμμα, προσγείωνε την έκφραση.

altΗ μονομανία αυτή με το συγκεκριμένο βιβλίο, αλλά και με τη συγγραφέα γενικότερα, κράτησε κάμποσο. Μετά άρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Η απέχθεια, αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί η έκφραση αυτή. Δηλαδή, ένα συναίσθημα σαν κι αυτό που σου αφήνει –χρόνια μετά– η εικόνα της οικογένειας στο τότε αναγνωστικό του δημοτικού. Όλοι καλοχτενισμένοι, όλοι ήρεμοι, όλοι ζωηρόχρωμοι. Καμία σχέση με τη δική σου οικογένεια. Παρόμοιο συναίσθημα με αυτό που σου αφήνουν τα αχνά τραγούδια του Χατζιδάκι. Εκεί να δεις μονομανία. Λοιπόν, παθολογίας το ανάγνωσμα. Οι παλιές αγάπες στο στόχαστρο. Λέγαμε στην αρχή ότι σημασία έχει το timing. Αν τώρα διάβαζες τον Αδριανό για πρώτη φορά, πιθανότατα να τον σταματούσες στις πρώτες σελίδες. Και που προσπάθησες να το ξαναδιαβάσεις, στις πρώτες σελίδες το σταμάτησες. Έχεις στραφεί σε άλλα διαβάσματα, σε άλλους συγγραφείς. Συγχρόνους της Γιουρσενάρ, πλην όμως άμεσα συνδεδεμένους με τα καθ’ ημάς, τα τωρινά, τα ευκόλως αναγνωρίσιμα. Καμία σχέση δηλαδή με τον εξευγενισμένο της παρελθόντα χρόνο. Τώρα προτιμάς τον βρόμικο ενεστώτα του Carver – a propos πέθανε μόλις έναν χρόνο μετά τη Γιουρσενάρ.

Δεν τα μπορώ τα μεγάλα λόγια. Για χρόνια μού έκαναν κακό. Δεν χωράω σ’ αυτά

Προσπαθείς να καταλάβεις τι σε εξώθησε να επιλέξεις ένα πολυδιαβασμένο από σένα βιβλίο και να το αναφέρεις ως παράδειγμα στη φράση «κλασικό, αλλά δεν μ’ αρέσει». Οξύμωρο θα σου πουν, πολυδιαβασμένο και δεν σ’ αρέσει; Άβυσσος η ψυχή του αναγνώστη. Όχι, τώρα πια δεν μ’ αρέσει. Και ξέρετε γιατί; Δεν τα μπορώ τα μεγάλα λόγια. Για χρόνια μού έκαναν κακό. Δεν χωράω σ’ αυτά. Αντιγράφω μια πρόταση από τον Αδριανό: «Αν είχαν αφήσει σε μένα την εκλογή της υπόστασής μου, θα είχα διαλέξει τον Κένταυρο». Προχθές στο σούπερ μάρκετ άκουσα κάποιον που μίλαγε στο κινητό του, συγκράτησα τη φράση: «Οχτακόσια παίρνω, ρε μωρό, τα τρακόσια παν στο νοίκι».

 ΝΙΚΟΣ ΑΔΑΜ ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ είναι συγγραφέας.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν...

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι ψέμα πως έχω διαβάσει κάποιο σπου...

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα "Laura" του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...
ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

Τέσσερις μέρες γεμάτες βιβλία, εκδότες, συγγραφείς και αναγνώστες. Η 20ή Διεθνής Eκθεση Bιβλίου Θεσσαλονίκης ρίχνει σήμερα αυλαία και αυτός είναι ένας πρώτος απολογισμός. Σε κάθε περίπτωση, η φετινή Έκθεση είναι η τελευταία που διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, εν αναμονή του νέου φορέα για το βι...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

Συζητήσεις για τη μετάφραση και τα μεταφραστικά προγράμματα ως μέσο προώθησης των εθνικών λογοτεχνιών, ταυτότητα και διαπολιτισμική γέφυρα μεταξύ των χωρών, πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή σε διοργάνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο πλαίσιο της 20ής ΔΕΒΘ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ