alt

O Νίκος Αδάμ Βουδούρης εξηγεί πώς η αγάπη του για το βιβλίο Αδριανού απομνημονεύματα  της Γιουρσενάρ μεταστράφηκε σε απέχθεια.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Θέλουν τον χρόνο τους τα βιβλία, το είπαν και οι προλαλήσαντες στη στήλη αυτή. Παίζει ρόλο η στιγμή. Πότε δηλαδή θα πέσει στα χέρια σου ένα βιβλίο. Θα είναι τυχαία η συνάντηση ή θα έχεις πάει εσύ επί τούτου στο βιβλιοπωλείο; Ακόμα και αυτό παίζει τον ρόλο του. Και όταν τελειώσεις το βιβλίο, αν σε συνεπάρει δηλαδή και το τελειώσεις –γιατί είσαι και τεμπέλης– και, αφού περάσουν τα χρόνια, κοιτάζεις να δεις τι έπαθες. Αν έπαθες. Στον βαθμό που μπορεί κανείς να πάθει από τα βιβλία. Και επειδή ο καθένας όπου κοιτάζει βλέπει, εσύ θα επικεντρωθείς στην παθολογία.

Στην εφηβεία σου διάβασες «Τα απομνημονεύματα του Αδριανού» της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ. Σου άρεσαν πολύ. Γεμάτο το βιβλίο από υπογραμμισμένες παραγράφους. Αγόρασες κι άλλα δικά της, «Τα αρχεία του βορρά», το «Σαν το νερό που κυλάει», τον «Αλέξη», αλλά η μεγάλη σου αγάπη παρέμενε ο Αδριανός.

Είχε τη μέγιστη ικανότητα να σε βάζει στο παιχνίδι, να σου μεταδίδει την παρελθοντολαγνία της, να σε κλείνει στα «χρυσά» χρόνια. Εξωραϊσμένα έτσι κι αλλιώς από τον ιδεαλισμό και την πένα της

Η ιστορία του Ρωμαίου αυτοκράτορα, το πάθος του για τον Αντίνοο, η φιλοσοφική του διάθεση. Ωραία γραφή. Κομψή. Αλλιώτικη κομψότητα από την τρέχουσα. Και έτσι την έφτιαξες την εικόνα για τη γυναίκα αυτή και για τα περασμένα χρόνια. Την εποπτεία της, δηλαδή, στο ένδοξο παρελθόν. Αλήθεια, πότε έζησε η γυναίκα αυτή; Γεννήθηκε το 1903 και πέθανε το 1987. Τέκνο του 20ού αιώνα. Ωραίος αιώνας, πλούσιος, όπως και οι άλλοι βέβαια. Αλλά μάλλον της Γιουρσενάρ δεν της άρεσε, και συ –κρίνοντας από τα θέματά της–  πάντα αναρωτιόσουν: «Ήπιε ποτέ της coca-cola, φόρεσε πότε της blue-jean;». Άνοιξε νωρίς αλισβερίσι με το παρελθόν. Και είχε τη μέγιστη ικανότητα να σε βάζει στο παιχνίδι, να σου μεταδίδει την παρελθοντολαγνία της, να σε κλείνει στα «χρυσά» χρόνια. Εξωραϊσμένα έτσι κι αλλιώς από τον ιδεαλισμό και την πένα της. Εσύ έκλεινες το βιβλίο και προσπαθούσες να απαγκιστρωθείς και να επικοινωνήσεις με το παρόν εκ νέου. Να κάνεις ό,τι έκαναν όλοι οι συνομήλικοί σου, ή σχεδόν όλοι. Βόλτες δηλαδή στους δρόμους και στις καφετέριες της σειράς. Αλλά το ιδεώδες σε συνδυασμό με τις ιδιοσυγκρασιακές σου αδυναμίες σε κρατούσαν πίσω. Αναστολή δηλαδή, χειρόφρενο. Αν και σκόρπιες φράσεις από τα γύρω τραπέζια, πρόσωπα σε έξαψη, χειρονομίες έντονες την έκαναν τη δουλειά τους, και η επαναφορά –βίαιη ή διακριτική– συμμάζευε το βλέμμα, προσγείωνε την έκφραση.

altΗ μονομανία αυτή με το συγκεκριμένο βιβλίο, αλλά και με τη συγγραφέα γενικότερα, κράτησε κάμποσο. Μετά άρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Η απέχθεια, αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί η έκφραση αυτή. Δηλαδή, ένα συναίσθημα σαν κι αυτό που σου αφήνει –χρόνια μετά– η εικόνα της οικογένειας στο τότε αναγνωστικό του δημοτικού. Όλοι καλοχτενισμένοι, όλοι ήρεμοι, όλοι ζωηρόχρωμοι. Καμία σχέση με τη δική σου οικογένεια. Παρόμοιο συναίσθημα με αυτό που σου αφήνουν τα αχνά τραγούδια του Χατζιδάκι. Εκεί να δεις μονομανία. Λοιπόν, παθολογίας το ανάγνωσμα. Οι παλιές αγάπες στο στόχαστρο. Λέγαμε στην αρχή ότι σημασία έχει το timing. Αν τώρα διάβαζες τον Αδριανό για πρώτη φορά, πιθανότατα να τον σταματούσες στις πρώτες σελίδες. Και που προσπάθησες να το ξαναδιαβάσεις, στις πρώτες σελίδες το σταμάτησες. Έχεις στραφεί σε άλλα διαβάσματα, σε άλλους συγγραφείς. Συγχρόνους της Γιουρσενάρ, πλην όμως άμεσα συνδεδεμένους με τα καθ’ ημάς, τα τωρινά, τα ευκόλως αναγνωρίσιμα. Καμία σχέση δηλαδή με τον εξευγενισμένο της παρελθόντα χρόνο. Τώρα προτιμάς τον βρόμικο ενεστώτα του Carver – a propos πέθανε μόλις έναν χρόνο μετά τη Γιουρσενάρ.

Δεν τα μπορώ τα μεγάλα λόγια. Για χρόνια μού έκαναν κακό. Δεν χωράω σ’ αυτά

Προσπαθείς να καταλάβεις τι σε εξώθησε να επιλέξεις ένα πολυδιαβασμένο από σένα βιβλίο και να το αναφέρεις ως παράδειγμα στη φράση «κλασικό, αλλά δεν μ’ αρέσει». Οξύμωρο θα σου πουν, πολυδιαβασμένο και δεν σ’ αρέσει; Άβυσσος η ψυχή του αναγνώστη. Όχι, τώρα πια δεν μ’ αρέσει. Και ξέρετε γιατί; Δεν τα μπορώ τα μεγάλα λόγια. Για χρόνια μού έκαναν κακό. Δεν χωράω σ’ αυτά. Αντιγράφω μια πρόταση από τον Αδριανό: «Αν είχαν αφήσει σε μένα την εκλογή της υπόστασής μου, θα είχα διαλέξει τον Κένταυρο». Προχθές στο σούπερ μάρκετ άκουσα κάποιον που μίλαγε στο κινητό του, συγκράτησα τη φράση: «Οχτακόσια παίρνω, ρε μωρό, τα τρακόσια παν στο νοίκι».

 ΝΙΚΟΣ ΑΔΑΜ ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ είναι συγγραφέας.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν...

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι ψέμα πως έχω διαβάσει κάποιο σπου...

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα "Laura" του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, η ηθοποιός και σκηνοθέτης Μάρια...

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

Ηλίας Μπιστολάς: «Ένα μικρό βιβλίο που καταπιάνεται με μεγάλα θέματα»

Ηλίας Μπιστολάς: «Ένα μικρό βιβλίο που καταπιάνεται με μεγάλα θέματα»

Πρόσφατα ο Ηλίας Μπιστολάς μας συστήθηκε με το μυθιστόρημα «Χώμα στα μάτια, στα αυτιά, στο στόμα» (εκδ. Τόπος), «ένα σχετικά μικρό σε έκταση βιβλίο το οποίο καταπιάνεται με μεγάλα θέματα».

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Γουίλιαμ ΜακΊλβανι [William McIlvanney], το οποίο ολοκλήρωσε ο Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το σκοτάδι παραμένει» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ