alt

O Νίκος Αδάμ Βουδούρης εξηγεί πώς η αγάπη του για το βιβλίο Αδριανού απομνημονεύματα  της Γιουρσενάρ μεταστράφηκε σε απέχθεια.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Θέλουν τον χρόνο τους τα βιβλία, το είπαν και οι προλαλήσαντες στη στήλη αυτή. Παίζει ρόλο η στιγμή. Πότε δηλαδή θα πέσει στα χέρια σου ένα βιβλίο. Θα είναι τυχαία η συνάντηση ή θα έχεις πάει εσύ επί τούτου στο βιβλιοπωλείο; Ακόμα και αυτό παίζει τον ρόλο του. Και όταν τελειώσεις το βιβλίο, αν σε συνεπάρει δηλαδή και το τελειώσεις –γιατί είσαι και τεμπέλης– και, αφού περάσουν τα χρόνια, κοιτάζεις να δεις τι έπαθες. Αν έπαθες. Στον βαθμό που μπορεί κανείς να πάθει από τα βιβλία. Και επειδή ο καθένας όπου κοιτάζει βλέπει, εσύ θα επικεντρωθείς στην παθολογία.

Στην εφηβεία σου διάβασες «Τα απομνημονεύματα του Αδριανού» της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ. Σου άρεσαν πολύ. Γεμάτο το βιβλίο από υπογραμμισμένες παραγράφους. Αγόρασες κι άλλα δικά της, «Τα αρχεία του βορρά», το «Σαν το νερό που κυλάει», τον «Αλέξη», αλλά η μεγάλη σου αγάπη παρέμενε ο Αδριανός.

Είχε τη μέγιστη ικανότητα να σε βάζει στο παιχνίδι, να σου μεταδίδει την παρελθοντολαγνία της, να σε κλείνει στα «χρυσά» χρόνια. Εξωραϊσμένα έτσι κι αλλιώς από τον ιδεαλισμό και την πένα της

Η ιστορία του Ρωμαίου αυτοκράτορα, το πάθος του για τον Αντίνοο, η φιλοσοφική του διάθεση. Ωραία γραφή. Κομψή. Αλλιώτικη κομψότητα από την τρέχουσα. Και έτσι την έφτιαξες την εικόνα για τη γυναίκα αυτή και για τα περασμένα χρόνια. Την εποπτεία της, δηλαδή, στο ένδοξο παρελθόν. Αλήθεια, πότε έζησε η γυναίκα αυτή; Γεννήθηκε το 1903 και πέθανε το 1987. Τέκνο του 20ού αιώνα. Ωραίος αιώνας, πλούσιος, όπως και οι άλλοι βέβαια. Αλλά μάλλον της Γιουρσενάρ δεν της άρεσε, και συ –κρίνοντας από τα θέματά της–  πάντα αναρωτιόσουν: «Ήπιε ποτέ της coca-cola, φόρεσε πότε της blue-jean;». Άνοιξε νωρίς αλισβερίσι με το παρελθόν. Και είχε τη μέγιστη ικανότητα να σε βάζει στο παιχνίδι, να σου μεταδίδει την παρελθοντολαγνία της, να σε κλείνει στα «χρυσά» χρόνια. Εξωραϊσμένα έτσι κι αλλιώς από τον ιδεαλισμό και την πένα της. Εσύ έκλεινες το βιβλίο και προσπαθούσες να απαγκιστρωθείς και να επικοινωνήσεις με το παρόν εκ νέου. Να κάνεις ό,τι έκαναν όλοι οι συνομήλικοί σου, ή σχεδόν όλοι. Βόλτες δηλαδή στους δρόμους και στις καφετέριες της σειράς. Αλλά το ιδεώδες σε συνδυασμό με τις ιδιοσυγκρασιακές σου αδυναμίες σε κρατούσαν πίσω. Αναστολή δηλαδή, χειρόφρενο. Αν και σκόρπιες φράσεις από τα γύρω τραπέζια, πρόσωπα σε έξαψη, χειρονομίες έντονες την έκαναν τη δουλειά τους, και η επαναφορά –βίαιη ή διακριτική– συμμάζευε το βλέμμα, προσγείωνε την έκφραση.

altΗ μονομανία αυτή με το συγκεκριμένο βιβλίο, αλλά και με τη συγγραφέα γενικότερα, κράτησε κάμποσο. Μετά άρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Η απέχθεια, αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί η έκφραση αυτή. Δηλαδή, ένα συναίσθημα σαν κι αυτό που σου αφήνει –χρόνια μετά– η εικόνα της οικογένειας στο τότε αναγνωστικό του δημοτικού. Όλοι καλοχτενισμένοι, όλοι ήρεμοι, όλοι ζωηρόχρωμοι. Καμία σχέση με τη δική σου οικογένεια. Παρόμοιο συναίσθημα με αυτό που σου αφήνουν τα αχνά τραγούδια του Χατζιδάκι. Εκεί να δεις μονομανία. Λοιπόν, παθολογίας το ανάγνωσμα. Οι παλιές αγάπες στο στόχαστρο. Λέγαμε στην αρχή ότι σημασία έχει το timing. Αν τώρα διάβαζες τον Αδριανό για πρώτη φορά, πιθανότατα να τον σταματούσες στις πρώτες σελίδες. Και που προσπάθησες να το ξαναδιαβάσεις, στις πρώτες σελίδες το σταμάτησες. Έχεις στραφεί σε άλλα διαβάσματα, σε άλλους συγγραφείς. Συγχρόνους της Γιουρσενάρ, πλην όμως άμεσα συνδεδεμένους με τα καθ’ ημάς, τα τωρινά, τα ευκόλως αναγνωρίσιμα. Καμία σχέση δηλαδή με τον εξευγενισμένο της παρελθόντα χρόνο. Τώρα προτιμάς τον βρόμικο ενεστώτα του Carver – a propos πέθανε μόλις έναν χρόνο μετά τη Γιουρσενάρ.

Δεν τα μπορώ τα μεγάλα λόγια. Για χρόνια μού έκαναν κακό. Δεν χωράω σ’ αυτά

Προσπαθείς να καταλάβεις τι σε εξώθησε να επιλέξεις ένα πολυδιαβασμένο από σένα βιβλίο και να το αναφέρεις ως παράδειγμα στη φράση «κλασικό, αλλά δεν μ’ αρέσει». Οξύμωρο θα σου πουν, πολυδιαβασμένο και δεν σ’ αρέσει; Άβυσσος η ψυχή του αναγνώστη. Όχι, τώρα πια δεν μ’ αρέσει. Και ξέρετε γιατί; Δεν τα μπορώ τα μεγάλα λόγια. Για χρόνια μού έκαναν κακό. Δεν χωράω σ’ αυτά. Αντιγράφω μια πρόταση από τον Αδριανό: «Αν είχαν αφήσει σε μένα την εκλογή της υπόστασής μου, θα είχα διαλέξει τον Κένταυρο». Προχθές στο σούπερ μάρκετ άκουσα κάποιον που μίλαγε στο κινητό του, συγκράτησα τη φράση: «Οχτακόσια παίρνω, ρε μωρό, τα τρακόσια παν στο νοίκι».

 ΝΙΚΟΣ ΑΔΑΜ ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ είναι συγγραφέας.

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν...

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι ψέμα πως έχω διαβάσει κάποιο σπου...

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα "Laura" του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Νίκο Κουφάκη

Διαβάζοντας με τον Νίκο Κουφάκη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Νίκος Κουφάκης απαντά σε 18 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος του Edgar Allan Poe από το βιβλίο «Μακάβριες ιστορίες», έτσι όπως το μετέφρασε στα γαλλικά ο Charles Baudelaire. Η εικονογράφηση είναι του Benjamin Lacombe, ενώ η μετάφραση από τα γαλλικά είναι της Ιλέην Ρήγα. Το βιβλίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλει...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ