alt

O Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης αποκαλύπτει με ποια δοκιμασμένα στον χρόνο και στην κριτική βιβλία βαρέθηκε αφόρητα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Παίζει ρόλο βέβαια και η στιγμή, το πότε διαβάζεις ένα βιβλίο. Πώς είναι η διάθεση και η διαθεσιμότητά σου, πόσο εξοικειωμένος είσαι με το ύφος της γραφής του, πόσο νογάς... Διαβάζεις ξανά μετά από χρόνια ένα βιβλίο που σε είχε απογοητεύσει και το βρίσκεις πιο συμπαθητικό. (Συμβαίνει φυσικά και το αντίθετο.)

Πάντως, αν θα έπρεπε να ορίσω τι σημαίνει για μένα κακό βιβλίο, θεωρώντας αυτονόητη την αποδοχή ότι το ζήτημα της αισθητικής προτίμησης είναι προσωπικό (de gustibus), θα έλεγα ότι κακό βιβλίο είναι το βαρετό βιβλίο. Ιδίως όταν μιλάμε για κλασικά έργα, με αναγνωρισμένη την αξία τους μέσα στο πέρασμα του χρόνου –και νομίζω ότι πολύ σπάνιες είναι οι φορές που μπορεί να έχουν εξαπατηθεί γενιές ολόκληρες αναγνωστών και μελετητών θεωρώντας αριστούργημα ένα κακό έργο–, η απαρέσκεια που μπορεί να προκαλεί ένα τέτοιο «καθιερωμένο» κείμενο συνδέεται με μια προσωπική, εξατομικευμένη αντίδραση, που στη δική μου περίπτωση είναι συνήθως η πλήξη.

  Βρήκα το μυθιστόρημα Μολλόυ του Μπέκετ επιδειξιομανές και εντελώς αυτιστικό, χάσιμο χρόνου.

Ας πούμε, έπληξα αφόρητα διαβάζοντας (ή, καλύτερα, προσπαθώντας να διαβάσω) το Μολλόυ του Μπέκετ, ένα από τα λίγα, νομίζω, μυθιστορήματα του κορυφαίου δραματουργού. Εκτός από αφόρητα βαρετό, το βρήκα επιδειξιομανές ως ύφος και εντελώς αυτιστικό, ένα σκέτο χάσιμο χρόνου – και για μας και για τον Μπέκετ.

«Είναι δίκαιο που έχει χαρακτηριστεί το σημαντικότερο λογοτεχνικό κείμενο μετά τον Οδυσσέα του Τζόις» βλέπουμε γραμμένο στο οπισθόφυλλο ενός άλλου αβάσταχτου για μένα βιβλίου, χωρίς όμως να διευκρινίζεται ποιος αμόλησε αυτόν τον έπαινο. Μιλάμε για έναν σπουδαίο –καταπώς θεωρείται– Αμερικανό συγγραφέα, τον Τόμας Πίνσον και το Ουράνιο τόξο της βαρύτητας. Έκανα κάθε φιλότιμη προσπάθεια να το προχωρήσω, αλλά οι δυνάμεις μου με εγκατέλειψαν νωρίς – είναι και τεράστιο, 1.000 σελίδες. Κατά τη γνώμη μου, δεν διαβάζεται με τίποτα.

Ακυβέρνητες πολιτείες του Στρατή Τσίρκα. Με τίποτα. Το σπουδαιότερο ίσως μεταπολεμικό έργο της ελληνικής λογοτεχνίας. Με τίποτα. Κι ας έχει, μ’ όλα του τα χρονάκια, μια σύγχρονη γραφή. Ναι, αλλά πλήξη.

altΠροσπαθώ να ψυχαναλυθώ και να βρω τι είναι εκείνο που με κάνει να πλήττω και να παρατάω ένα βιβλίο∙ ιδίως όταν έχω ακούσει ένα σωρό εγκώμια γι’ αυτό ή όταν μου το έχουν χαρίσει άνθρωποι των οποίων τη γνώμη σέβομαι και εκτιμώ. Δεν είναι ότι με κουράζουν οι μακροσκελείς περιγραφές∙ λατρεύω τον Προυστ, που μπορεί να αφιερώσει τρεις σελίδες περιγράφοντας το χάρτινο σακουλάκι με το τσάι της γιαγιάς του. Ενώ αντίθετα βαριέμαι τις διαρκείς ανατροπές και την καταιγιστική δράση της αστυνομικής λογοτεχνίας. Άρα, δηλαδή, δεν είναι το ζήτημα του ρυθμού ή της πλοκής. Και νομίζω ούτε και η θεματολογία είναι απόλυτα καθοριστική.  Έχω απολαύσει βιβλία από είδη που δεν είναι αγαπημένα μου, όπως αστυνομικό, πολιτικό, ερωτικό. Είναι ίσως άραγε το ίδιο όπως συμβαίνει και με τους ανθρώπους; Που για κάποιον λόγο συμβαίνει να μην ταιριάζουν τα χνώτα σου; Μπορεί.

Είπα «πολιτικό». Ακυβέρνητες πολιτείες του Στρατή Τσίρκα. Με τίποτα. Το σπουδαιότερο ίσως μεταπολεμικό έργο της ελληνικής λογοτεχνίας. Με τίποτα. Κι ας έχει, μ’ όλα του τα χρονάκια, μια σύγχρονη γραφή. Ναι, αλλά πλήξη.

Με τους ζωγράφους αισθάνεται κανείς μεγαλύτερη άνεση να εκφράσει τις αντιρρήσεις του. Θέλω να πω, πιο εύκολα θα έλεγες «δεν μου αρέσει ο Μονέ» παρά «δεν μου αρέσει ο Κάφκα». Και πιο εύκολα δέχεσαι ότι κάποιος δεν αγαπάει τον Πικασό παρά τον Ντοστογιέφσκι. Ίσως γιατί στην εικαστική τέχνη (de coloribus) θεωρείται πιο δικαιωματική η έκφραση του προσωπικού γούστου. Και επίσης δεν αποτελεί ένδειξη αμορφωσιάς ή πνευματικής κατωτερότητας.

 

 ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΙΔΗΣ

alt

Τα λέω αυτά προετοιμάζοντας την τελευταία μου επιλογή από τα αναγνωρισμένης αξίας έργα που δεν με συγκίνησαν, μιας και η επικείμενη ομολογία μου θα με κατατάξει σίγουρα στη λίστα με τους πιο ακαλλιέργητους συγγραφείς. Φερνάντο Πεσόα, Το βιβλίο της ανησυχίας. Δυστυχώς (για μένα) δεν το απόλαυσα. Αν και είναι το μόνο, απ’ όσα ανέφερα παραπάνω, το οποίο θα μπορούσε, υποψιάζομαι, σε μια μελλοντική –και ολοκληρωμένη– ανάγνωση να με γοητεύσει. Προτιμήσεις... Non est disputandum».


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν...

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι ψέμα πως έχω διαβάσει κάποιο σπου...

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα "Laura" του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ