alt

Ο Γιάννης Ξανθούλης γράφει για το βιβλίο του Hector Malot «Χωρίς οικογένεια».

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός 

Το αλησμόνητο σε επίπεδο «κλασικού» «Χωρίς οικογένεια» του Έκτορος Μαλό μου έφτασε στα μέσα της δεκαετίας του ’50 με χοντρό εξώφυλλο, καλοτυπωμένο, με βινιέτες στην αρχή κάθε κεφαλαίου και πάρα πολλά εύσημα σαν βιβλίο ποιοτικό.

Ο Μαλό, ο Μελάς κι εγώ

Ήρωας ένας πιτσιρίκος στην κυριολεξία πουλημένος από την οικογένειά του σε έναν πλανόδιο μουσικό-θιασάρχη σκύλων, μαϊμούδων και λοιπών θλιβερότατων κατοικιδίων.

Μόνο που εδώ δεν υπήρχε κατοικία, αφού ο γερό-Βιτάλης, το όνομα του θιασάρχη, ζούσε στους δρόμους με το ιδιότυπο τσίρκο του. Κάτι δηλαδή ανάλογο με το «La Strada» του Φελλίνι, που, στο πρόσωπο της Τζουλιέτα Μασίνα, αργότερα όταν είδα το φιλμ, έκανα τους παραλληλισμούς μου.

Τέλος πάντων το «Χωρίς οικογένεια» θεωρήθηκε άκρως παιδαγωγικό, με πλοκή ικανή να διεγείρει συναισθήματα  συμπόνιας και να βγουν συμπεράσματα για την χρησιμότητα και αξία της οικογενειακής θαλπωρής.

Το «Χωρίς οικογένεια» το μίσησα για την παθητικότητα του ήρωα που κλαψούριζε διαρκώς, κάνοντας τον δούλο στον αλήτη–αλλά με χρυσή καρδιά– γέροντα και στα σκυλιά που εκτελούσαν χρέη μπαλαρίνας.

Δεν γνωρίζω κατά πόσο ο Έκτορας Μαλό θεωρείται κλασσικός στη Γαλλία, πάντως εκείνο τον καιρό έχαιρε τεράστιας φήμης και εκτίμησης και με το έτερο μυθιστόρημά του «Με οικογένεια». Μια επίσης μελό πατάτα αντάξια των διδακτικών χριστιανικών βιβλίων, που προωθούσαν τα κατηχητικά σχολεία, σταθερά υπεύθυνα για την ηθική μας διαπαιδαγώγηση. Ας μην ξεχνάμε ότι βρισκόμασταν στα μεταπολεμικά χρόνια, περιστοιχισμένοι ως Έλληνες από το χειρότερο μπουκέτο κομμουνιστικών χωρών, όπως έλεγαν.

Το «Χωρίς οικογένεια» το μίσησα για την παθητικότητα του ήρωα που κλαψούριζε διαρκώς, κάνοντας τον δούλο στον αλήτη–αλλά με χρυσή καρδιά– γέροντα και στα σκυλιά που εκτελούσαν χρέη μπαλαρίνας.

Έχοντας μπούσουλα στα προεφηβικά μου χρόνια την θαυμαστή αλητεία των ηρώων του Μαρκ Τουαίν Τομ Σώγιερ και Χακ Φιν, τα παιδιά του κυρίου Μαλό μου γύριζαν το έντερο, πέρα από τον τρόπο γραφής, που, έστω και σε μετάφραση, δεν συγκρινόταν με τους αμερικανούς φίλους μας.

Το «Χωρίς οικογένεια» στο μεταξύ ως κλασσικό αξεπέραστο, το θεωρούσαν τότε σαν τη γαλλόφωνη απάντηση στον θεϊκό Κάρολο Ντίκενς. Σαχλαμάρες δηλαδή αλλά είπαμε η εποχή ήθελε υποταγή και ηθικό δίδαγμα γραμμένο με μαύρο αίμα συκωτιού.

Το «Χωρίς οικογένεια» γυρίστηκε και ταινία. Έσπασαν, όπως ήταν φυσικό, τα ταμεία της επαρχιακής πόλης που ζούσα. Θρήνησε σύμπασα κάθε συνετή μεσοαστική οικογένεια εκτός από μένα που διέδιδα πως όποιος διαβάσει το βιβλίο του Μαλό ή δει το φιλμ κινδυνεύει να πάθει εχινόκοκκο, γιατί τα σκυλιά του γερό Βιτάλη προφανώς δεν είχαν κάνει ποτέ εμβόλιο κι άλλα τέτοια.

Χαρακτηρίστηκα «τέρας αναισθησίας» κι ότι «ΜΟΝΟ όποιος είναι ορφανός μπορεί να καταλάβει και να εκτιμήσει το βάθος του συγκεκριμένου μυθιστορήματος».

Μου αγόρασαν φυσικά και το «Με οικογένεια». Μάλλον το διάβασα αλλά δεν θυμάμαι τίποτα.

Αντίθετα τον ίδιο καιρό διάβαζα και ξαναδιάβαζα τον «Γεροστάθη» του Λέοντος Μελά, που σαφώς προτιμούσα απ’ τον Μαλό. Ένα «κλασσικό» βιβλίο της ελληνικής γραμματείας, που στον καιρό του, κατείχε εξέχουσα θέση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

Δεν ξέρω ποιος θυμάται πια τον Έκτορα Μαλό και τον Λέοντα Μελά με την πατίνα του κλασσικού. Μάλλον ελάχιστοι επιζώντες απ’ την ισότιμη ανάλωση του γραφικού με το σοβαρό μιας περίεργης εποχής.

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΞΑΝΘΟΥΛΗΣ είναι συγγραφέας.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν...

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι ψέμα πως έχω διαβάσει κάποιο σπου...

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα "Laura" του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Οι Soundwalk Collective με την Patti Smith για δυο εμφανίσεις στη Στέγη – ένα διήμερο γεμάτο εικόνες και ήχους από τη σύγχρονη ζωή

Οι Soundwalk Collective με την Patti Smith για δυο εμφανίσεις στη Στέγη – ένα διήμερο γεμάτο εικόνες και ήχους από τη σύγχρονη ζωή

Η θρυλική ποιήτρια της νεοϋορκέζικης punk rock Patti Smith προσγειώνεται στη Στέγη στις 14 & 15 Μαρτίου, για να συμμετάσχει στα ηχοτοπία του πρότζεκτ “Correspondences” της Soundwalk Collective, σε ένα διήμερο γεμάτο εικόνες και ήχους από τη σύγχρονη πραγματικότητα.

Επιμέλεια: Book Press ...

Λίνα Βαλετοπούλου: «Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια»

Λίνα Βαλετοπούλου: «Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια»

Μιλήσαμε με τη Λίνα Βαλετοπούλου, με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματος «Κλουαζονέ», από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

«Η Χάρις βρίσκεται στο χειρουργείο και υπό την επήρεια της νάρκωσης μεταφέρεται νοερά σε ένα αποτεφρωτήριο....

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

Για το μυθιστόρημα της Ελίφ Σαφάκ [Elif Şafak] «Το νησί των χαμένων δέντρων» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Το παρελθόν είναι ένας σκοτεινός, παραμορφωτικός καθρέφτης. Το κοιτάζεις και το μόνο που βλέπεις είνα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Η ζωή απαιτεί μια σειρά από δεξιότητες για να μπορεί κανείς να ανταποκριθεί καλύτερα στις απαιτήσεις της. Επιλέγουμε κάποια από τα βιβλία που μας μαθαίνουν διάφορες «εναλλακτικές» τέχνες του ζην. Ορισμένες, εξόχως πρωτότυπες. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ