alt

Για τις συλλογές διηγημάτων της Lucia Berlin, «Οδηγίες για οικιακές βοηθούς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα), του Raymond Carver «Ελέφαντας» (μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, εκδ. Μεταίχμιο) και του Σωτήρη Δημητρίου «Ένα παιδί απ' τη Θεσσαλονίκη» (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Αγοραστού

Διαβάζω σε κείμενα επισκόπησης της περυσινής χρονιάς την επισήμανση ότι, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, το διήγημα έχει υποχωρήσει εκδοτικά και αρκετοί συγγραφείς στρέφονται ξανά στο μυθιστόρημα. Αυτό, όπως όλα δείχνουν, είναι αλήθεια. Παρόλα αυτά, το τελευταίο διάστημα συνάντησα τρεις σπουδαίες συλλογές διηγημάτων, η καθεμιά με το δικό της ειδικό βάρος και όλες τους με τα κοινά χαρακτηριστικά των σπουδαίων διηγημάτων. Βιωματική γραφή, οριακούς ήρωες, αναπάντεχες ιστορίες και ανάμεσα στις γραμμές να αναδίνεται μια αδιόρατη και συνεχή πρόκληση, από τη μεριά του συγγραφέα, να αποκαλύψει εντέχνως, μέσα από την αφήγησή του, κάποιες από τις πιο μύχιες πτυχές του εαυτού του.

Η γραφή της είναι πηγαία, αντισυμβατική. Φέρει κάτι από την ομορφιά και τη σταθερότητα του εμφανούς σκυροδέματος.

Στην κορωνίδα όλων αυτών, η εκπληκτική συλλογή διηγημάτων της Lucia Berlin, Οδηγίες για οικιακές βοηθούς, σε υποδειγματική μετάφραση της Κατερίνας Σχινά για τις εκδόσεις Στερεώμα. Η Berlin ξέρει πολύ καλά τους ήρωές της, τις οριακές καταστάσεις που βρίσκονται, τα αδιέξοδα στα οποία συχνά εγκλωβίζονται. Στέκεται δίπλα τους με αγάπη και δεν διστάζει να φανερώσει τις πληγές τους, να δείξει το μέγεθος της ήττας τους, το βάθος του πηγαδιού από το οποίο κραυγάζουν. Η γραφή της είναι πηγαία, αντισυμβατική. Φέρει κάτι από την ομορφιά και τη σταθερότητα του εμφανούς σκυροδέματος. Το φορτίο των ηρώων δεν καταναλώνεται ούτε εξαντλείται μέσα στο πλαίσιο της αφηγήσης κάθε διηγήματος. Όσες ιστορίες κι αν έχουμε διαβάσει για αλκοολικούς, για κοπέλες που πρέπει να αποφασίσουν αν θα κάνουν ή όχι άμβλωση, για κέντρα απεξάρτησης ή για μια νυχτερινή βάρδια στα επείγοντα ενός νοσοκομείου, στα διηγήματα της Berlin βρίσκουμε κάτι μοναδικό: τη λαχτάρα και την ορμή αυτής που επέζησε όλων αυτών των καταστάσεων, μαζι με τη βιασύνη να ολοκληρώσει τις ιστορίες της πριν τελειώσει το μπουκάλι με το Jim Beam.

Η ήπια και σχεδόν ποιητική στάση των ηρώων του, μοιάζει να έχει προκύψει από θέσεις και απόψεις του Carver, που κινούνται κάπου μεταξύ σοφίας και παραίτησης.

Η Berlin πάντως δεν είναι ο «θηλυκός Carver», όπως συχνά γράφεται, και αυτό σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί μομφή ή υποτίμηση. Ο Carver στα τελευταία του διηγήματα, τα οποία επανεκδόθηκαν σε μετάφραση και επίμετρο της Τρισεύγενης Παπαϊωάννου με τίτλο Ελέφαντας (εκδ. Μεταίχμιο), έχει φτάσει σε αξιοθαύμαστο επίπεδο γλωσσικής και νοηματικής συμπύκνωσης. Μέσω της λιτότητας και των ιστοριών χωρίς εξάρσεις και δραματικές κορυφώσεις μοιάζει να έχει βρει τις απαντήσεις σε ζητήματα που τον βασάνιζαν χρόνια στις προηγούμενες συλλογές. Η ήπια και σχεδόν ποιητική στάση των ηρώων του, μοιάζει να έχει προκύψει από θέσεις και απόψεις του Carver, που κινούνται κάπου μεταξύ σοφίας και παραίτησης. Μια σπουδαία συλλογή, υπόδειγμα κατασταλαγμένου ύφους και θεματικής, η αξία της οποίας αποκαλύπτεται αφού κανείς διαβάσει και τα προηγούμενα διηγήματά του.

Σκληροί και αλύγιστοι και αλλού παραδομένοι και σπαρακτικοί, οι ήρωες του Σωτήρη Δημητρίου έκτοτε τον ακολουθούν σε όλα του τα βιβλία.

Ήταν 1988 όταν κυκλοφόρησε ο Ελέφαντας στη Μεγάλη Βρετανία και 1989 όταν έκανε την εμφάνισή της στους πάγκους των ελληνικών βιβλιοπωλείων η δεύτερη συλλογή διηγημάτων του Σωτήρη Δημητρίου Ένα παιδί απ’ τη Θεσσαλονίκη. Ακόμη και σήμερα, που επανεκδόθηκε από τον Πατάκη, κάθε διήγημα είναι γροθιά στο στομάχι. Ο Δημητρίου φτιάχνει ήρωες με μοναδική μαεστρία, αντλώντας φυσιογνωμίες από μια τεράστια δεξαμενή χαρακτήρων της επαρχίας αλλά και αποσυνάγωγων της πόλης χρησιμοποιώντας τα απαραίτητα αυτοβιογραφικά στοιχεία για να τους στερεώσει με την αληθοφάνεια. Η γλώσσα των διηγημάτων πηγάζει και ακολουθεί όχι μόνο το μορφωτικό επίπεδο των ηρώων του αλλά τις πλούσιες και ποικίλες συναισθηματικές τους διαδρομές. Σκληροί και αλύγιστοι και αλλού παραδομένοι και σπαρακτικοί, οι ήρωες του Σωτήρη Δημητρίου έκτοτε τον ακολουθούν σε όλα του τα βιβλία. Σ’ αυτήν τη συλλογή όμως το ειδικό βάρος των ιστοριών τους δεν επιτρέπει να ξεχνάμε γιατί το διήγημα είναι μια φόρμα που θα μας δίνει σπουδαία κείμενα και θα αποτελεί αέναη δοκιμασία για κάθε συγγραφέα είτε βρίσκεται στα πρώτα του βήματα είτε έχει διανύσει χρόνια συγγραφικής πορείας.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.


altΟδηγίες για οικιακές βοηθούς
Lucia Berlin
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Στερέωμα 2018
Σελ. 576, τιμή εκδότη €23,00

alt

 

 

 

altΕλέφαντας
Ρέιμοντ Κάρβερ
Μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου
Μεταίχμιο 2019
Σελ. 160, τιμή εκδότη €11,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ RAYMOND CARVER

 

 

altΈνα παιδί απ' τη Θεσσαλονίκη
Σωτήρης Δημητρίου
Πατάκης 2018
Σελ. 136, τιμή εκδότη €13,30

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

Μήνας pride o Ιούνιος, αλλά αυτά τα ζητήματα που μας απασχολούν όλους πρέπει να τα συζητάμε και να τα προβάλλουμε όλον τον χρόνο. Το Τζούντιθ Μπάτλερ είναι από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στο χώρο των σπουδών φύλου στις μέρες μας. Στο τελευταίο του βιβλίο «Who's Afraid of Gender» γράφει ότι οι άνθρωποι έχ...

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Γίνεται ο δημιουργός να κρατήσει έξω από το φράγμα του ατομικού του δημιουργικού χώρου την ιστορική πλημμυρίδα; Έχει τη δυνατότητα να μην γίνει ένας απλός καταγραφέας παροδικών συμβάντων, αλλά να μετρήσει τις οικείες δυνάμεις μόνος του, μακριά από τις απαιτήσεις των αναγνωστών; 

...
Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Η Τεχνητή Νοημοσύνη παράγει τέχνη; Οι αναγνώστες μπορούν να κάνουν τον διαχωρισμό μεταξύ ενός λογοτεχνικού έργου υπογεγραμμένου από συγγραφέα, ενός προερχόμενου από την Τεχνητή Νοημοσύνη, κι ενός αξιόλογου λογοτεχνικού κειμένου;

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ