alt

Για τις συλλογές διηγημάτων της Lucia Berlin, «Οδηγίες για οικιακές βοηθούς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα), του Raymond Carver «Ελέφαντας» (μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, εκδ. Μεταίχμιο) και του Σωτήρη Δημητρίου «Ένα παιδί απ' τη Θεσσαλονίκη» (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Αγοραστού

Διαβάζω σε κείμενα επισκόπησης της περυσινής χρονιάς την επισήμανση ότι, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, το διήγημα έχει υποχωρήσει εκδοτικά και αρκετοί συγγραφείς στρέφονται ξανά στο μυθιστόρημα. Αυτό, όπως όλα δείχνουν, είναι αλήθεια. Παρόλα αυτά, το τελευταίο διάστημα συνάντησα τρεις σπουδαίες συλλογές διηγημάτων, η καθεμιά με το δικό της ειδικό βάρος και όλες τους με τα κοινά χαρακτηριστικά των σπουδαίων διηγημάτων. Βιωματική γραφή, οριακούς ήρωες, αναπάντεχες ιστορίες και ανάμεσα στις γραμμές να αναδίνεται μια αδιόρατη και συνεχή πρόκληση, από τη μεριά του συγγραφέα, να αποκαλύψει εντέχνως, μέσα από την αφήγησή του, κάποιες από τις πιο μύχιες πτυχές του εαυτού του.

Η γραφή της είναι πηγαία, αντισυμβατική. Φέρει κάτι από την ομορφιά και τη σταθερότητα του εμφανούς σκυροδέματος.

Στην κορωνίδα όλων αυτών, η εκπληκτική συλλογή διηγημάτων της Lucia Berlin, Οδηγίες για οικιακές βοηθούς, σε υποδειγματική μετάφραση της Κατερίνας Σχινά για τις εκδόσεις Στερεώμα. Η Berlin ξέρει πολύ καλά τους ήρωές της, τις οριακές καταστάσεις που βρίσκονται, τα αδιέξοδα στα οποία συχνά εγκλωβίζονται. Στέκεται δίπλα τους με αγάπη και δεν διστάζει να φανερώσει τις πληγές τους, να δείξει το μέγεθος της ήττας τους, το βάθος του πηγαδιού από το οποίο κραυγάζουν. Η γραφή της είναι πηγαία, αντισυμβατική. Φέρει κάτι από την ομορφιά και τη σταθερότητα του εμφανούς σκυροδέματος. Το φορτίο των ηρώων δεν καταναλώνεται ούτε εξαντλείται μέσα στο πλαίσιο της αφηγήσης κάθε διηγήματος. Όσες ιστορίες κι αν έχουμε διαβάσει για αλκοολικούς, για κοπέλες που πρέπει να αποφασίσουν αν θα κάνουν ή όχι άμβλωση, για κέντρα απεξάρτησης ή για μια νυχτερινή βάρδια στα επείγοντα ενός νοσοκομείου, στα διηγήματα της Berlin βρίσκουμε κάτι μοναδικό: τη λαχτάρα και την ορμή αυτής που επέζησε όλων αυτών των καταστάσεων, μαζι με τη βιασύνη να ολοκληρώσει τις ιστορίες της πριν τελειώσει το μπουκάλι με το Jim Beam.

Η ήπια και σχεδόν ποιητική στάση των ηρώων του, μοιάζει να έχει προκύψει από θέσεις και απόψεις του Carver, που κινούνται κάπου μεταξύ σοφίας και παραίτησης.

Η Berlin πάντως δεν είναι ο «θηλυκός Carver», όπως συχνά γράφεται, και αυτό σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί μομφή ή υποτίμηση. Ο Carver στα τελευταία του διηγήματα, τα οποία επανεκδόθηκαν σε μετάφραση και επίμετρο της Τρισεύγενης Παπαϊωάννου με τίτλο Ελέφαντας (εκδ. Μεταίχμιο), έχει φτάσει σε αξιοθαύμαστο επίπεδο γλωσσικής και νοηματικής συμπύκνωσης. Μέσω της λιτότητας και των ιστοριών χωρίς εξάρσεις και δραματικές κορυφώσεις μοιάζει να έχει βρει τις απαντήσεις σε ζητήματα που τον βασάνιζαν χρόνια στις προηγούμενες συλλογές. Η ήπια και σχεδόν ποιητική στάση των ηρώων του, μοιάζει να έχει προκύψει από θέσεις και απόψεις του Carver, που κινούνται κάπου μεταξύ σοφίας και παραίτησης. Μια σπουδαία συλλογή, υπόδειγμα κατασταλαγμένου ύφους και θεματικής, η αξία της οποίας αποκαλύπτεται αφού κανείς διαβάσει και τα προηγούμενα διηγήματά του.

Σκληροί και αλύγιστοι και αλλού παραδομένοι και σπαρακτικοί, οι ήρωες του Σωτήρη Δημητρίου έκτοτε τον ακολουθούν σε όλα του τα βιβλία.

Ήταν 1988 όταν κυκλοφόρησε ο Ελέφαντας στη Μεγάλη Βρετανία και 1989 όταν έκανε την εμφάνισή της στους πάγκους των ελληνικών βιβλιοπωλείων η δεύτερη συλλογή διηγημάτων του Σωτήρη Δημητρίου Ένα παιδί απ’ τη Θεσσαλονίκη. Ακόμη και σήμερα, που επανεκδόθηκε από τον Πατάκη, κάθε διήγημα είναι γροθιά στο στομάχι. Ο Δημητρίου φτιάχνει ήρωες με μοναδική μαεστρία, αντλώντας φυσιογνωμίες από μια τεράστια δεξαμενή χαρακτήρων της επαρχίας αλλά και αποσυνάγωγων της πόλης χρησιμοποιώντας τα απαραίτητα αυτοβιογραφικά στοιχεία για να τους στερεώσει με την αληθοφάνεια. Η γλώσσα των διηγημάτων πηγάζει και ακολουθεί όχι μόνο το μορφωτικό επίπεδο των ηρώων του αλλά τις πλούσιες και ποικίλες συναισθηματικές τους διαδρομές. Σκληροί και αλύγιστοι και αλλού παραδομένοι και σπαρακτικοί, οι ήρωες του Σωτήρη Δημητρίου έκτοτε τον ακολουθούν σε όλα του τα βιβλία. Σ’ αυτήν τη συλλογή όμως το ειδικό βάρος των ιστοριών τους δεν επιτρέπει να ξεχνάμε γιατί το διήγημα είναι μια φόρμα που θα μας δίνει σπουδαία κείμενα και θα αποτελεί αέναη δοκιμασία για κάθε συγγραφέα είτε βρίσκεται στα πρώτα του βήματα είτε έχει διανύσει χρόνια συγγραφικής πορείας.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.


altΟδηγίες για οικιακές βοηθούς
Lucia Berlin
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Στερέωμα 2018
Σελ. 576, τιμή εκδότη €23,00

alt

 

 

 

altΕλέφαντας
Ρέιμοντ Κάρβερ
Μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου
Μεταίχμιο 2019
Σελ. 160, τιμή εκδότη €11,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ RAYMOND CARVER

 

 

altΈνα παιδί απ' τη Θεσσαλονίκη
Σωτήρης Δημητρίου
Πατάκης 2018
Σελ. 136, τιμή εκδότη €13,30

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Σκέψεις για τη λογοτεχνική ανάγνωση, την ερμηνεία των έργων, τα ζητήματα της αισθητικής, της αναπαράστασης και του ρεαλισμού στα σύγχρονα λογοτεχνικά έργα.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο υπήρξε η μόνιμη επωδός που μας συνοδ...

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκέψεις και υποθέσεις με αφορμή την επανέκδοση του «Λεμονοδάσους» του Κοσμά Πολίτη από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, στη σειρά Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις, που συνοδεύεται από το κείμενο της Αγγέλας Καστρινάκη «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας: ένα ταξίδι στους μύθους και στα σύμβολα του Λεμονοδάσους».

...
Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ: Ο Σεφέρης, οι αναθεωρητικές μεταφράσεις, ο Ρίλκε, ο Χάρολντ Μπλούμ κι ένα ερώτημα: «Στους κόλπους της ποιητικής συντεχνίας, ο φιλολογισμός αυτός δίχως άλλο εξακολουθεί να γοητεύει. Ωστόσο –εκατό χρόνια από την ιστορική πρώτη έκδοση, το ερώτημα είναι θεμιτό– γοητεύει άλλον κανένα;...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε το πρωί της Δευτέρας 30 Ιανουαρίου 2023 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 51 ετών ο Ισπανός πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] ο οποίος κατείχε εξέχουσα θέση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, έχοντας γράψει πολλά και επιτυχημένα αστυνομικά και όχι μόνο μυθιστορήματα. Μέσα στο 2023, οι εκδό...

Πέρα από τη θάλασσα: Ο Παύλος Παυλίδης συναντά τον Γιάννη Μαρκόπουλο στη Στέγη

Πέρα από τη θάλασσα: Ο Παύλος Παυλίδης συναντά τον Γιάννη Μαρκόπουλο στη Στέγη

Ο Παύλος Παυλίδης δίνει νέα πνοή σε 16 από τα σημαντικότερα έργα του μεγάλου συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου, από τις 3 έως τις 5 Φεβρουαρίου 2023, στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Επιμέλεια: Book Press

...
Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ