alt

Η Ελιάνα Χουρμουζιάδου αναρωτιέται γιατί δε μας αρέσει ένα βιβλίο και δίνει τολμηρές απαντήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιατί δεν μας αρέσει ένα βιβλίο; Συνήθως, θα έλεγα, αιτία είναι είτε το συγγραφικό ύφος είτε το θέμα. Αλλά μπορεί επίσης να είναι κάτι πιο φευγαλέο, κάτι που πατά πάνω στην ασαφή μεθόριο του προσωπικού μας γούστου.

Περίπτωση πρώτη, λοιπόν: συγγραφικό ύφος. Ο Ντοστογιέφσκι, ένας σπουδαίος συγγραφέας. Έγκλημα και τιμωρία. Ήμουν μαθήτρια λυκείου όταν το διάβασα. Το δανείστηκα, ίσως από τη σχολική βιβλιοθήκη, ή ίσως από εκείνη τη συμμαθήτριά μου, η οποία είχε ορκιστεί να διαβάσει τα άπαντα του Ρώσου πριν αποφοιτήσει. Μνημείο σασπένς, εκπληκτικά ευκρινείς χαρακτήρες, αλλά και μια ύπουλη δυσφορία στο φόντο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι έκανα χρόνια να ξαναπιάσω στα χέρια μου βιβλίο του Ντοστογιέφσκι, κι όταν το έκανα, το βιβλίο αυτό ήταν οι Αδελφοί Καραμάζοφ.

Οι χαρακτήρες του Ντοστογιέφσκι μιλούν σαν να ψήνονται στον πυρετό. Τους αφήνει να παραληρούν, συνήθως σε διψήφιο αριθμό σελίδων, ώσπου το αγχώδες παραμιλητό τους αρχίζει να με στοιχειώνει

altΕδώ ο Ντοστογιέφσκι ως αφηγητής είναι νηφάλιος, αλλά οι χαρακτήρες του μιλούν σαν να ψήνονται στον πυρετό. Τους αφήνει να παραληρούν, συνήθως σε διψήφιο αριθμό σελίδων, ώσπου το αγχώδες παραμιλητό τους αρχίζει να με στοιχειώνει. Πέρασαν πάλι χρόνια ουσιαστικά χωρίς Ντοστογιέφσκι, μέχρι να κάνω άλλη μία απόπειρα, με το Υπόγειο. Το πρώτο μέρος μου προκάλεσε τόση ανία, ώστε παραλίγο να βάλω το βιβλίο στην άκρη. Χαίρομαι που δεν το έκανα, σαν να τα έβγαλα πέρα με ένα δύσκολο διαγώνισμα. Αλλά το συμπέρασμα είναι ένα: η πολυφωνία του Ντοστογιέφσκι με αναστατώνει, σαν ορχήστρα που ούτε μαέστρο διαθέτει ούτε τα όργανά της έχει κουρδίσει. Προτιμώ μια γραφή πιο ελεγχόμενη, πιο γαλήνια, μια θερμοκρασία πλησιέστερη του φυσιολογικού. Εν ανάγκη προτιμώ την ακινησία του πάγου. Ωστόσο ομολογώ  τα εξής: πρώτον, δεν είμαι απολύτως ειλικρινής, διότι όλα αυτά τα χρόνια διάβασα επίσης κάποιες νουβέλες του Ντοστογιέφσκι, δύο εκ των οποίων μου φάνηκαν εξαιρετικές: πρόκειται για τον Παίκτη και τη Μειλίχια (την οποία ανέβασε ο Λευτέρης Βογιατζής με τον τίτλο η Ήμερη σε μια επίσης εξαιρετική παράσταση). Δεύτερον, πρόσφατα αποπειράθηκα να διαβάσω τον Ηλίθιο. Έχω σταματήσει στις πρώτες σελίδες του πρώτου τόμου, αλλά θεωρώ τη διακοπή προσωρινή. Υποθέτω ότι ναι, θα επανέλθω στον πρίγκιπα Μίσκιν, παρά τις αντιξοότητες. Απλώς δεν ξέρω πόσος καιρός θα περάσει ως τότε.

Περίπτωση δεύτερη: θέμα. Συλλήβδην η αστυνομική λογοτεχνία. Ίσως δεν έχω διαβάσει αρκετή. Ίσως έχω διαβάσει λάθος συγγραφείς, αν και κάποτε (σε ένα πολύ μακρινό κάποτε) η Άγκαθα Κρίστι με διασκέδαζε. Τώρα θέλω κάτι πιο γειωμένο, πιο ρεαλιστικό. «Υπάρχει τίποτα πιο ρεαλιστικό από το έγκλημα;» θα αντέτεινε κανείς. Σωστά, αλλά εδώ μιλάμε για το έγκλημα στην αστυνομική λογοτεχνία, και όχι εκεί έξω, στην πολυμήχανη πραγματικότητα. Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις. Πριν από χρόνια μου άρεσε, για παράδειγμα, το Η δεσποινίς Σμίλλα διαβάζει το χιόνι του Δανού Πέτερ Χόε. Το αναφέρω, αν και δεν εντάσσεται στους κλασικούς. Κατά πάσα πιθανότητα δεν εντάσσεται ούτε στην αστυνομική λογοτεχνία. (Γιατί πρέπει να βάζουμε παντού ταμπέλες, γιατί πάντα θέλουμε να επιβάλουμε τάξη στο χάος;)

Βρήκα τον κεντρικό ήρωα και αφηγητή ένα πλάσμα τόσο γκροτέσκο, που ούτε ως συγγραφικό εύρημα δεν θα τον δεχόμουν

altΠερίπτωση τρίτη: στην ασαφή μεθόριο. Γκύντερ Γκρας, Τενεκεδένιο ταμπούρλο. Το θέμα εξαιρετικό, ο τόνος σωστός ανάμεσα στην ψυχρότητα, το χιούμορ και τη συγκίνηση. Βρήκα όμως τον κεντρικό ήρωα και αφηγητή ένα πλάσμα τόσο γκροτέσκο, που ούτε ως συγγραφικό εύρημα δεν θα τον δεχόμουν. Όλα παραμορφώνονται μόλις θυμάται κανείς ότι τα φιλτράρει το βλέμμα αυτού του πλάσματος. Και πώς να το ξεχάσει άλλωστε, αφού ακολουθεί τον αναγνώστη ως την τελευταία σελίδα; Αυτός ο αφηγητής με απωθεί με την αυτοκαταστροφική επιλογή του να μείνει στο περιθώριο σαν να πρόκειται για κάποιου είδους άσυλο, ενώ διαθέτει και έναν εγωισμό που διατρέχει το βιβλίο από τη μιαν άκρη ώς την άλλη. Μήπως οποιαδήποτε άλλη λύση θα δυναμίτιζε την οπτική γωνία του μυθιστορήματος; Ίσως. Μπορεί τελικά η τόση παρέκκλιση να με τρομάζει, ακόμη και ως τέχνασμα. Προφανώς όμως φταίω εγώ. Τα βιβλία είναι αυτά που είναι. Χωρίς αναγνώστες δεν έχουν από μόνα τους καμιά ιδιότητα, κανέναν χαρακτηρισμό.

 Η ΕΛΙΑΝΑ ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν...

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι ψέμα πως έχω διαβάσει κάποιο σπου...

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα "Laura" του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ιρλανδία, την Ουκρανία και τη Γεωργία, η Τσεχία είναι η επόμενη χώρα της Ευρώπης που θεσπίζει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία. Όλο και περισσότερες χώρες αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει ο κλάδος του βιβλίου στην ανάπτυξη και στην πολιτισμική πολυμορφία. «Είμαστε επιτέλους στην ...

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Το διαδικτυακό περιοδικό Λόγου και Τέχνης Χάρτης (www.hartismag.gr) συνεχίζει για τρίτη χρονιά την απονομή ετήσιων βραβείων, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων που κυκλοφόρησαν το περασμένο έτος. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού που, χωρίς δεσμεύσεις ή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ