alt

Η Ελιάνα Χουρμουζιάδου αναρωτιέται γιατί δε μας αρέσει ένα βιβλίο και δίνει τολμηρές απαντήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιατί δεν μας αρέσει ένα βιβλίο; Συνήθως, θα έλεγα, αιτία είναι είτε το συγγραφικό ύφος είτε το θέμα. Αλλά μπορεί επίσης να είναι κάτι πιο φευγαλέο, κάτι που πατά πάνω στην ασαφή μεθόριο του προσωπικού μας γούστου.

Περίπτωση πρώτη, λοιπόν: συγγραφικό ύφος. Ο Ντοστογιέφσκι, ένας σπουδαίος συγγραφέας. Έγκλημα και τιμωρία. Ήμουν μαθήτρια λυκείου όταν το διάβασα. Το δανείστηκα, ίσως από τη σχολική βιβλιοθήκη, ή ίσως από εκείνη τη συμμαθήτριά μου, η οποία είχε ορκιστεί να διαβάσει τα άπαντα του Ρώσου πριν αποφοιτήσει. Μνημείο σασπένς, εκπληκτικά ευκρινείς χαρακτήρες, αλλά και μια ύπουλη δυσφορία στο φόντο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι έκανα χρόνια να ξαναπιάσω στα χέρια μου βιβλίο του Ντοστογιέφσκι, κι όταν το έκανα, το βιβλίο αυτό ήταν οι Αδελφοί Καραμάζοφ.

Οι χαρακτήρες του Ντοστογιέφσκι μιλούν σαν να ψήνονται στον πυρετό. Τους αφήνει να παραληρούν, συνήθως σε διψήφιο αριθμό σελίδων, ώσπου το αγχώδες παραμιλητό τους αρχίζει να με στοιχειώνει

altΕδώ ο Ντοστογιέφσκι ως αφηγητής είναι νηφάλιος, αλλά οι χαρακτήρες του μιλούν σαν να ψήνονται στον πυρετό. Τους αφήνει να παραληρούν, συνήθως σε διψήφιο αριθμό σελίδων, ώσπου το αγχώδες παραμιλητό τους αρχίζει να με στοιχειώνει. Πέρασαν πάλι χρόνια ουσιαστικά χωρίς Ντοστογιέφσκι, μέχρι να κάνω άλλη μία απόπειρα, με το Υπόγειο. Το πρώτο μέρος μου προκάλεσε τόση ανία, ώστε παραλίγο να βάλω το βιβλίο στην άκρη. Χαίρομαι που δεν το έκανα, σαν να τα έβγαλα πέρα με ένα δύσκολο διαγώνισμα. Αλλά το συμπέρασμα είναι ένα: η πολυφωνία του Ντοστογιέφσκι με αναστατώνει, σαν ορχήστρα που ούτε μαέστρο διαθέτει ούτε τα όργανά της έχει κουρδίσει. Προτιμώ μια γραφή πιο ελεγχόμενη, πιο γαλήνια, μια θερμοκρασία πλησιέστερη του φυσιολογικού. Εν ανάγκη προτιμώ την ακινησία του πάγου. Ωστόσο ομολογώ  τα εξής: πρώτον, δεν είμαι απολύτως ειλικρινής, διότι όλα αυτά τα χρόνια διάβασα επίσης κάποιες νουβέλες του Ντοστογιέφσκι, δύο εκ των οποίων μου φάνηκαν εξαιρετικές: πρόκειται για τον Παίκτη και τη Μειλίχια (την οποία ανέβασε ο Λευτέρης Βογιατζής με τον τίτλο η Ήμερη σε μια επίσης εξαιρετική παράσταση). Δεύτερον, πρόσφατα αποπειράθηκα να διαβάσω τον Ηλίθιο. Έχω σταματήσει στις πρώτες σελίδες του πρώτου τόμου, αλλά θεωρώ τη διακοπή προσωρινή. Υποθέτω ότι ναι, θα επανέλθω στον πρίγκιπα Μίσκιν, παρά τις αντιξοότητες. Απλώς δεν ξέρω πόσος καιρός θα περάσει ως τότε.

Περίπτωση δεύτερη: θέμα. Συλλήβδην η αστυνομική λογοτεχνία. Ίσως δεν έχω διαβάσει αρκετή. Ίσως έχω διαβάσει λάθος συγγραφείς, αν και κάποτε (σε ένα πολύ μακρινό κάποτε) η Άγκαθα Κρίστι με διασκέδαζε. Τώρα θέλω κάτι πιο γειωμένο, πιο ρεαλιστικό. «Υπάρχει τίποτα πιο ρεαλιστικό από το έγκλημα;» θα αντέτεινε κανείς. Σωστά, αλλά εδώ μιλάμε για το έγκλημα στην αστυνομική λογοτεχνία, και όχι εκεί έξω, στην πολυμήχανη πραγματικότητα. Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις. Πριν από χρόνια μου άρεσε, για παράδειγμα, το Η δεσποινίς Σμίλλα διαβάζει το χιόνι του Δανού Πέτερ Χόε. Το αναφέρω, αν και δεν εντάσσεται στους κλασικούς. Κατά πάσα πιθανότητα δεν εντάσσεται ούτε στην αστυνομική λογοτεχνία. (Γιατί πρέπει να βάζουμε παντού ταμπέλες, γιατί πάντα θέλουμε να επιβάλουμε τάξη στο χάος;)

Βρήκα τον κεντρικό ήρωα και αφηγητή ένα πλάσμα τόσο γκροτέσκο, που ούτε ως συγγραφικό εύρημα δεν θα τον δεχόμουν

altΠερίπτωση τρίτη: στην ασαφή μεθόριο. Γκύντερ Γκρας, Τενεκεδένιο ταμπούρλο. Το θέμα εξαιρετικό, ο τόνος σωστός ανάμεσα στην ψυχρότητα, το χιούμορ και τη συγκίνηση. Βρήκα όμως τον κεντρικό ήρωα και αφηγητή ένα πλάσμα τόσο γκροτέσκο, που ούτε ως συγγραφικό εύρημα δεν θα τον δεχόμουν. Όλα παραμορφώνονται μόλις θυμάται κανείς ότι τα φιλτράρει το βλέμμα αυτού του πλάσματος. Και πώς να το ξεχάσει άλλωστε, αφού ακολουθεί τον αναγνώστη ως την τελευταία σελίδα; Αυτός ο αφηγητής με απωθεί με την αυτοκαταστροφική επιλογή του να μείνει στο περιθώριο σαν να πρόκειται για κάποιου είδους άσυλο, ενώ διαθέτει και έναν εγωισμό που διατρέχει το βιβλίο από τη μιαν άκρη ώς την άλλη. Μήπως οποιαδήποτε άλλη λύση θα δυναμίτιζε την οπτική γωνία του μυθιστορήματος; Ίσως. Μπορεί τελικά η τόση παρέκκλιση να με τρομάζει, ακόμη και ως τέχνασμα. Προφανώς όμως φταίω εγώ. Τα βιβλία είναι αυτά που είναι. Χωρίς αναγνώστες δεν έχουν από μόνα τους καμιά ιδιότητα, κανέναν χαρακτηρισμό.

 Η ΕΛΙΑΝΑ ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας.

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν...

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι ψέμα πως έχω διαβάσει κάποιο σπου...

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα "Laura" του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σαλμάν Ρούσντι: Τρεις δεκαετίες με απειλή θανάτου από το Ισλάμ – Ποιος είναι ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων»

Σαλμάν Ρούσντι: Τρεις δεκαετίες με απειλή θανάτου από το Ισλάμ – Ποιος είναι ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων»

Βελτιώθηκε η κατάσταση της υγείας του Σάλμαν Ρούσντι, σύμφωνα με τον λογοτεχνικό ατζέντη του. 

Επιμέλεια: Book Press

Ο λογοτεχνικός ατζέντης του ...

Πέθανε η συγγραφέας των παιδιών Αγγελική Βαρελλά

Πέθανε η συγγραφέας των παιδιών Αγγελική Βαρελλά

Σε ηλικία 92 ετών, πέθανε η συγγραφέας Αγγελική Βαρελλά. Φωτογραφία: Άρης Ρούπινας

Επιμέλεια: Book Press

Ο κόσμος του βιβλίου και ειδικότερα ο κόσμος του βιβλίου για παιδιά αποχαιρετά σήμερα τη συγγραφέα ...

«Στους δρόμους» του Συλβαίν Πρυντόμ (κριτική) – Η πρόκληση μιας νέας ζωής

«Στους δρόμους» του Συλβαίν Πρυντόμ (κριτική) – Η πρόκληση μιας νέας ζωής

Σκέψεις και παρατηρήσεις για το αυτοκίνητο ως σύμβολο ελευθερίας και ανεξαρτησίας, καθώς και σύμβολο κοινωνικής θέσης, με αφορμή το μυθιστόρημα του Συλβαίν Πρυντόμ (Sylvain Prudhomme) «Στους δρόμους» (μτφρ. Έφη Κορομηλά, εκδ. Στερέωμα).

Του Ηλία Καφάογλου 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

Μια λίστα με 10 σημαντικά μυθιστορήματα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς στα αγγλικά δημοσιεύτηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του Women’s Prize for Fiction. Τα δέκα βιβλία αναδείχθηκαν μέσω ψηφοφορίας στην οποία συμμετείχαν 20.000 αναγνώστες. Και τα 10 έχουν μεταφραστεί στη γλώσσα μας. Στη φωτογραφία, η Μέρι Σέλεϊ.

...
40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμενους μήνες. Δείτε τα και διαλέξτε το δικό σας αγαπημένο βιβλίο του καλοκαιριού.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός, Κ.Β. Κατσουλάρης...

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

Από τα πολλλά καλά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, σας προτείνω δέκα, επιλεγμένα από τα μη μυθοπλαστικά βιβλία. Δοκίμια, έρευνες, μελέτες, όλα τους διαβαστερά και εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Δέκα βιβλία, δέκα ευκαιρίες να γίνουμε σοφότεροι και, γιατί όχι, καλύτεροι άνθρωποι.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ