alt

Η Ελιάνα Χουρμουζιάδου αναρωτιέται γιατί δε μας αρέσει ένα βιβλίο και δίνει τολμηρές απαντήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιατί δεν μας αρέσει ένα βιβλίο; Συνήθως, θα έλεγα, αιτία είναι είτε το συγγραφικό ύφος είτε το θέμα. Αλλά μπορεί επίσης να είναι κάτι πιο φευγαλέο, κάτι που πατά πάνω στην ασαφή μεθόριο του προσωπικού μας γούστου.

Περίπτωση πρώτη, λοιπόν: συγγραφικό ύφος. Ο Ντοστογιέφσκι, ένας σπουδαίος συγγραφέας. Έγκλημα και τιμωρία. Ήμουν μαθήτρια λυκείου όταν το διάβασα. Το δανείστηκα, ίσως από τη σχολική βιβλιοθήκη, ή ίσως από εκείνη τη συμμαθήτριά μου, η οποία είχε ορκιστεί να διαβάσει τα άπαντα του Ρώσου πριν αποφοιτήσει. Μνημείο σασπένς, εκπληκτικά ευκρινείς χαρακτήρες, αλλά και μια ύπουλη δυσφορία στο φόντο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι έκανα χρόνια να ξαναπιάσω στα χέρια μου βιβλίο του Ντοστογιέφσκι, κι όταν το έκανα, το βιβλίο αυτό ήταν οι Αδελφοί Καραμάζοφ.

Οι χαρακτήρες του Ντοστογιέφσκι μιλούν σαν να ψήνονται στον πυρετό. Τους αφήνει να παραληρούν, συνήθως σε διψήφιο αριθμό σελίδων, ώσπου το αγχώδες παραμιλητό τους αρχίζει να με στοιχειώνει

altΕδώ ο Ντοστογιέφσκι ως αφηγητής είναι νηφάλιος, αλλά οι χαρακτήρες του μιλούν σαν να ψήνονται στον πυρετό. Τους αφήνει να παραληρούν, συνήθως σε διψήφιο αριθμό σελίδων, ώσπου το αγχώδες παραμιλητό τους αρχίζει να με στοιχειώνει. Πέρασαν πάλι χρόνια ουσιαστικά χωρίς Ντοστογιέφσκι, μέχρι να κάνω άλλη μία απόπειρα, με το Υπόγειο. Το πρώτο μέρος μου προκάλεσε τόση ανία, ώστε παραλίγο να βάλω το βιβλίο στην άκρη. Χαίρομαι που δεν το έκανα, σαν να τα έβγαλα πέρα με ένα δύσκολο διαγώνισμα. Αλλά το συμπέρασμα είναι ένα: η πολυφωνία του Ντοστογιέφσκι με αναστατώνει, σαν ορχήστρα που ούτε μαέστρο διαθέτει ούτε τα όργανά της έχει κουρδίσει. Προτιμώ μια γραφή πιο ελεγχόμενη, πιο γαλήνια, μια θερμοκρασία πλησιέστερη του φυσιολογικού. Εν ανάγκη προτιμώ την ακινησία του πάγου. Ωστόσο ομολογώ  τα εξής: πρώτον, δεν είμαι απολύτως ειλικρινής, διότι όλα αυτά τα χρόνια διάβασα επίσης κάποιες νουβέλες του Ντοστογιέφσκι, δύο εκ των οποίων μου φάνηκαν εξαιρετικές: πρόκειται για τον Παίκτη και τη Μειλίχια (την οποία ανέβασε ο Λευτέρης Βογιατζής με τον τίτλο η Ήμερη σε μια επίσης εξαιρετική παράσταση). Δεύτερον, πρόσφατα αποπειράθηκα να διαβάσω τον Ηλίθιο. Έχω σταματήσει στις πρώτες σελίδες του πρώτου τόμου, αλλά θεωρώ τη διακοπή προσωρινή. Υποθέτω ότι ναι, θα επανέλθω στον πρίγκιπα Μίσκιν, παρά τις αντιξοότητες. Απλώς δεν ξέρω πόσος καιρός θα περάσει ως τότε.

Περίπτωση δεύτερη: θέμα. Συλλήβδην η αστυνομική λογοτεχνία. Ίσως δεν έχω διαβάσει αρκετή. Ίσως έχω διαβάσει λάθος συγγραφείς, αν και κάποτε (σε ένα πολύ μακρινό κάποτε) η Άγκαθα Κρίστι με διασκέδαζε. Τώρα θέλω κάτι πιο γειωμένο, πιο ρεαλιστικό. «Υπάρχει τίποτα πιο ρεαλιστικό από το έγκλημα;» θα αντέτεινε κανείς. Σωστά, αλλά εδώ μιλάμε για το έγκλημα στην αστυνομική λογοτεχνία, και όχι εκεί έξω, στην πολυμήχανη πραγματικότητα. Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις. Πριν από χρόνια μου άρεσε, για παράδειγμα, το Η δεσποινίς Σμίλλα διαβάζει το χιόνι του Δανού Πέτερ Χόε. Το αναφέρω, αν και δεν εντάσσεται στους κλασικούς. Κατά πάσα πιθανότητα δεν εντάσσεται ούτε στην αστυνομική λογοτεχνία. (Γιατί πρέπει να βάζουμε παντού ταμπέλες, γιατί πάντα θέλουμε να επιβάλουμε τάξη στο χάος;)

Βρήκα τον κεντρικό ήρωα και αφηγητή ένα πλάσμα τόσο γκροτέσκο, που ούτε ως συγγραφικό εύρημα δεν θα τον δεχόμουν

altΠερίπτωση τρίτη: στην ασαφή μεθόριο. Γκύντερ Γκρας, Τενεκεδένιο ταμπούρλο. Το θέμα εξαιρετικό, ο τόνος σωστός ανάμεσα στην ψυχρότητα, το χιούμορ και τη συγκίνηση. Βρήκα όμως τον κεντρικό ήρωα και αφηγητή ένα πλάσμα τόσο γκροτέσκο, που ούτε ως συγγραφικό εύρημα δεν θα τον δεχόμουν. Όλα παραμορφώνονται μόλις θυμάται κανείς ότι τα φιλτράρει το βλέμμα αυτού του πλάσματος. Και πώς να το ξεχάσει άλλωστε, αφού ακολουθεί τον αναγνώστη ως την τελευταία σελίδα; Αυτός ο αφηγητής με απωθεί με την αυτοκαταστροφική επιλογή του να μείνει στο περιθώριο σαν να πρόκειται για κάποιου είδους άσυλο, ενώ διαθέτει και έναν εγωισμό που διατρέχει το βιβλίο από τη μιαν άκρη ώς την άλλη. Μήπως οποιαδήποτε άλλη λύση θα δυναμίτιζε την οπτική γωνία του μυθιστορήματος; Ίσως. Μπορεί τελικά η τόση παρέκκλιση να με τρομάζει, ακόμη και ως τέχνασμα. Προφανώς όμως φταίω εγώ. Τα βιβλία είναι αυτά που είναι. Χωρίς αναγνώστες δεν έχουν από μόνα τους καμιά ιδιότητα, κανέναν χαρακτηρισμό.

 Η ΕΛΙΑΝΑ ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν...

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι ψέμα πως έχω διαβάσει κάποιο σπου...

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα "Laura" του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αφιέρωμα στη φετινή νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας Ανί Ερνό

Αφιέρωμα στη φετινή νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας Ανί Ερνό

Οι εκδόσεις Μεταίχμιο, το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, η διαδικτυακή πύλη για το βιβλίο Book Press και τα Public σας προσκαλούν σε μια βραδιά αφιερωμένη στη φετινή νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας, Annie Ernaux.

Επιμέλεια: Book Press

Την Πέμπτη ...

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, η ηθοποιός και σκηνοθέτης Μάρια...

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Γουίλιαμ ΜακΊλβανι [William McIlvanney], το οποίο ολοκλήρωσε ο Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το σκοτάδι παραμένει» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ