alt

Αλκοόλ και Λόγος, μέρος ΙΙ

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Η θλίψη μοιάζει με νιφάδα χιόνι
Που μόλις πέφτει μες στο κρασί λιώνει.
Αδειάζοντας την κούπα μου, χαμογελώ
Στον πρώτο ανθό καθώς σε φίλο μου καλό.
Λου Γεού, Μπροστά στο Κρασί

Ο βίος του, συγκλονιστικός. Η ποίησή του, συγκλονιστική. Μοναστική ζωή, ακτιβισμός, μηδενισμός, αλκοόλ, φλερτ με το θάνατο, απόπειρες αυτοκτονίας, ηρωισμός. Ο Ko Un (Κορέα, 1933) τα είδε όλα, τα άκουσε όλα, τα αισθάνθηκε όλα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, μες στη φρίκη του Κορεατικού Πολέμου, χύνει καυστικό υγρό στα αυτιά του για να μην ακούει τίποτα, για να απαλλαχτεί από τους θορύβους του πολέμου. Μετά, μοναχισμός, βουδισμός, περισυλλογή, ζεν. Κι ύστερα, αφοσίωση στην ποίηση, πολιτική στράτευση, επανάσταση, σύλληψη, φυλάκιση, βασανιστήρια, επικείμενη εκτέλεση. Το αλκοόλ, σταθερή προσήλωση, τρόπος όχι φυγής αλλά επαναφοράς στον βαθύ ανθρωπισμό, στην ποτισμένη με χιούμορ σοφό κατανόηση της ανθρώπινης κατάστασης. Διαβάζω το ποίημα Ένας Μεθύστακας: «Ποτέ μου δεν υπήρξα μια ατομική οντότητα./ Εξήντα τρισεκατομμύρια κύτταρα!/ Είμαι μια ολοζώντανη συλλογικότητα./ Παραπατώ και κάνω οχτάρια/ εξήντα τρισεκατομμύρια κύτταρα, όλα πιωμένα!» Κι ύστερα, διαβάζω (ή μάλλον: αποπειρώμαι να ψάλλω) το ποίημα Μπαρ στη διασταύρωση: «Ξύπνιος;/ Αν είσαι ξύπνιος, χαρά/ ή θλίψη πουθενά./ Κοιτώντας έξω, κι αφού κατέβασα και τρία ποτηράκια/ σε κάποιο πανδοχείο στη διασταύρωση του δρόμου/ έτσι άκουσα τον ξεπλυμένο απ᾽ το βροχόνερο δρόμο να λέει».

Ο Ko Un τα είδε όλα, τα άκουσε όλα, τα αισθάνθηκε όλα. Αφοσίωση στην ποίηση, πολιτική στράτευση, επανάσταση, σύλληψη, φυλάκιση, βασανιστήρια, επικείμενη εκτέλεση. Το αλκοόλ, σταθερή προσήλωση, τρόπος όχι φυγής αλλά επαναφοράς στον βαθύ ανθρωπισμό.

«Κρασάκι αμέριμνο», αυτό είναι όλο κι όλο, δυο λέξεις μονάχα, ένα από τα Ολιγόλεκτα –το τριακοστό πέμπτο– του Νίκου Καρούζου (Τα Ποιήματα, δεύτερος τόμος, εκδ. Ίκαρος). Λίγο πιο κάτω, στο τεσσαρακοστό δεύτερο, σημειώνει: «πίνοντας/ ως το φουκαριάρικο συκώτι μου». Ο Καρούζος επένδυε διαρκώς στη νύχτα και στο ποτό θεωρώντας ότι είναι επιμηκυντές των δευτερολέπτων, ότι απλώνουν το χρόνο, έστω καθιστούν το αδυσώπητο κύλισμά του πιο υποφερτό.

Ο Ηλίας Λάγιος τραγούδησε το ποτό με κάθε τρόπο, πότε τραχιά και άγρια (πάντα, όμως, με απαράμιλλη μελωδικότητα), και πότε τρυφερά και νοσταλγικά. «Δεν έχω μετακινηθεί, όλα σε με προφτάσανε,/ πλούσια μου φανερώθηκαν καθώς το θερινό φως./ Κάμαρή μου, να μεταμορφώνεσαι σε απεριόριστο τοπίο,/ τηλέφωνο, κόκκινο κρασί, έλλειμμα ανάμνησης» (Επιστολές στην Δηώ, Ποίηση, 15ο τεύχος). Και αλλού (Ο Καλός Καιρός) ακούμε την τόσο όμορφη φράση: «Κάτι ηλιαράχνη υφέρπει στο γυαλί του ποτηριού που τόσο αγάπησα».

Ο Αργύρης Χιόνης ειδικεύτηκε σε μια ποίηση που καμώνεται ότι είναι ακίνδυνη, κάπως πεζή, σχεδόν αθόρυβη, κι όμως λειτουργεί σαν επικίνδυνος, βραδυφλεγής εκρηκτικός μηχανισμός.

Ο Αργύρης Χιόνης ειδικεύτηκε σε μια ποίηση που καμώνεται ότι είναι ακίνδυνη, κάπως πεζή, σχεδόν αθόρυβη, κι όμως λειτουργεί σαν επικίνδυνος, βραδυφλεγής εκρηκτικός μηχανισμός. Και ήξερε να μιλάει πολύ καλά για τη μέθη. Ακούστε: «Μεθυσμένος ποιητής γράφει, βαθιά μεσάνυχτα, ποίημα μεθυσμένο. Διαβάζοντάς το, αργότερα, ξεμέθυστος και υπό το φως του ήλιου, νιώθει βαθύτατη ντροπή και, δίχως δισταγμό, το σκίζει./ Όταν, ωστόσο, έρχεται ξανά η νύχτα, ακολουθούμενη από τη νέα μέθη, τον τρώνε οι τύψεις για το σκίσιμο αυτό, για τον αφανισμό μιας ύπαρξης, έστω χωλής, ύπαρξης όμως, και ξαναγράφει, εν είδει εξιλασμού ένα καινούργιο μεθυσμένο ποίημα που, σίγουρα, ξεμέθυστος, θα σκίσει πάλι» (Τότε που η σιωπή τραγούδησε, εκδ. Νεφέλη).

Ο Ομάρ Καγιάμ και ο Λι Πο ένιωθαν βαθιά, όπως ο Σαίξπηρ και ο Χόρχε Μανρίκε, πόσο γοργά κυλάει ο χρόνος, πόσο εφήμερο είναι το πέρασμά μας, πόσο βοηθάει το ποτό στην πάντα ευπρόσδεκτη κι ευκταία επιμήκυνση των δευτερολέπτων. Κάθε στιγμή μάς φέρνει πιο κοντά στο Μέγα Αποτρόπαιο, το θάνατο, αλλά και κάθε στιγμή είναι ευκαιρία για συμμετοχή στο Μέγα Συμπόσιο, τη ζωή. «Πίνε, γιατ’ είν’ ο θάνατος θάλασσα δίχως φάρο», μας λέει ο Πέρσης σ’ ένα από τα τετράστιχά του, τα φημισμένα Ρουμπαγιάτ (μτφ. Παύλος Γνευτός, εκδ. Ερατώ). Κι ο Κινέζος μπόρεσε να τραγουδήσει: «Τη θλίψη για να διώχνουμε του κόσμου, την αιώνια,/ Ας πίνουμε κρασί με χίλιες κούπες!/ Μας σπρώχνει η νύχτα η όμορφη σ’ ατέλειωτες κουβέντες,/ Κι είναι η σελήνη έτσι λαμπρή, που δεν μας πιάνει ο ύπνος./ Σαν έρθει η μέθη, στο γυμνό βουνό θα ξαπλωθούμε,/ Τον ουρανό για σκέπασμα, τη γης για προσκεφάλι» («Μια νύχτα ανάμεσα σε φίλους», στον τόμο Ολίγο φως και μακρινό, Ανθολογία Κινεζικής Ποίησης, μτφ. Πέτρος Α. Δήμας, εκδ. Γαβριηλίδης). Και αλλού, γράφοντας για έναν ομότεχνό του, αλλά και για τον ίδιο του τον εαυτό, διακηρύσσει την αγάπη του για την ανεξαρτησία: «Άμα τα πίνει, κάτου απ’ το φεγγάρι,/ Συχνά ο θεός τόνε μεθά. Λατρεύει τα λουλούδια,/ και δεν υπηρετεί τον πρίγκιπά του».

Ο Τσαρλς Μπουκόβσκι έπαιζε σαν µανιακός στον ιππόδροµο, αλλά αν πόνταρε κάπου τα πάντα ήταν στην αγάπη, στην κατανόηση, και στην ποίηση.

Ο Τσαρλς Μπουκόβσκι είδε στο ποτό έναν τρόπο να ακούει καλύτερα την κλασική μουσική που τόσο αγαπούσε. Το πρόσωπό του ήταν ένα ζωντανό γλυπτό. Γεµάτο ουλές. Όπως και η ζωή του ήταν γεµάτη ουλές. Έπαιζε σαν µανιακός στον ιππόδροµο, αλλά αν πόνταρε κάπου τα πάντα ήταν στην αγάπη, στην κατανόηση, και στην ποίηση. Οι εξεγερµένοι νέοι τής Αµερικής, αλλά κυρίως της Ευρώπης, τον αγάπησαν, τον αγκάλιασαν, τον αναγόρευσαν σε έναν από τους πιο θρυλικούς ήρωές τους. Ήταν ένας άδολος παρίας και έγραψε θαυµάσια ποιήµατα και βραχνά πεζογραφήµατα για τους άδολους παρίες. Η μπίρα (beer) συνόδευε θελκτικά τα μεγάλα Μπ (b) της υψηλής μουσικής: Μπαχ Μπετόβεν Μπάρτοκ Μπρούκνερ. «Η αγάπη είναι ένας σκύλος απ’ την Κόλαση», έλεγε και αµέσως µετά κατέφευγε στην πρώτη πρόθυµη αγκαλιά. Αυτή τη φορά, αφήνει στην άκρη την μπίρα και πιάνει την τεκίλα: «Οδήγησα λίγο στους δρόμους της Τιχουάνα μέχρι που βρήκα/ ένα μπαρ που μου άρεσε/ Πάρκαρα κι έδωσα σε τρία αλάβια από ένα δολάριο/ στο καθένα, με την υπόσχεση για περισσότερα αργότερα, για να προσέχουν/ τ᾽ αυτοκίνητό μου/ Μπήκα και κάθισα και παράγγειλα μια/ τεκίλα/ Υπήρχαν 4-5 ντόπιοι μέσα, ωραίο μέρος, μάγκα μου./ Ήπια την τεκίλα και παράγγειλα/ μια άλλη./ Απ᾽ το τζουκμπόξ άρχισε ν᾽ ακούγεται ένα τραγούδι ταυρομαχίας/ και σηκώθηκα, άρπαξα μια καρέκλα και/ έκανα πως απωθώ τον ταύρο./ Το τραγούδι τελείωσε κι οι άντρες χειροκρότησαν/ έκανα υπόκλιση, κάθισα και παράγγειλα ακόμα μια/ τεκίλα./ Ε, σενιόρ, ρώτησε ένας απ᾽ τους άντρες/ μπορείς να το ξανακάνεις αυτό;/ Βέβαια, είπα/ ήπια στην τεκίλα/ Βάλε το τραγούδι ξανά, είπα./ Σηκώθηκα και ξανάκανα το ίδιο πράγμα/ απ᾽ την αρχή/ όχι τόσο καλά όμως/ γιατί τελικά είχα μεθύσει/ κι έτσι όμως/ οι άντρες δεν τσιγκουνεύτηκαν το χειροκρότητα/ Κάθισα, κέρασα ποτά όλο τον κόσμο/ κι ήπια μια τελευταία τεκίλα/ Ήταν ένας ευχάριστος αποχαιρετισμός…».

* Το εικαστικό του Νίκου Καρούζου είναι της Ελεάννας Μαρτίνου.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

altΤι;
108 ζεν ποιήματα
Ko Un
Μτφρ. Αργυρώ Κασωτάκη-Γατοπούλου, Χάνα Γιο
Περισπωμένη 2014
Σελ. 160, τιμή εκδότη € 15,00

alt

  

altΤα ποιήματα
Νίκος Καρούζος
Ίκαρος 2013
Σελ. 344, τιμή εκδότη € 19,18

alt

 

 

altΠοιήματα
Ηλίας Λάγιος
Ίκαρος 2009
Σελ. 768, τιμή εκδότη € 35,34

alt

 

  

altΡουμπαγιάτ
Omar Khayyam
Μτφρ. Παύλος Γνευτός
Ερατώ 2007
Σελ. 130, τιμή εκδότη € 10,65

alt

 

 

altΟλίγο φως και μακρινό
Ανθολογία κινεζικής ποίησης
Μτφρ. Πέτρος Α. Δήμας
Γαβριηλίδης 1999
Σελ. 144, τιμή εκδότη € 15,98

alt

 

 

alt70 χρόνια φαγούρα
Charles Bukowski
Μτφρ. Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος
Ηλέκτρα 2008
Σελ. 640, τιμή εκδότη € 15,00

alt

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Από τη ζωή στα βιβλία και το αντίστροφο

Από τη ζωή στα βιβλία και το αντίστροφο

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πριν από λίγο καιρό παρευρέθηκα στην παρουσίαση του τελευταίου βιβλίου του Γιάννη Μακριδάκη με τίτλο Αντί ...

«Ποτέ δεν θα ξαναπιούμε τόσο νέοι»

«Ποτέ δεν θα ξαναπιούμε τόσο νέοι»

Αλκοόλ και Λόγος, μέρος Ι

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Αν και διάβασα πολύ, ήπια ακόμα περισσότερο. Έγραψα πολύ λιγότερο απ’ τους περισσότερους ανθρώπους που γράφουν, αλλά ήπια πολύ περισσ...

Το Πάσχα σε τρία ποιήματα του Νίκου Καρούζου

Το Πάσχα σε τρία ποιήματα του Νίκου Καρούζου

Ο μεγάλος μας ποιητής Νίκος Καρούζος (1926-1990) κατόρθωσε τόσο στην ποίησή του όσο και στην προσωπική του ζωή να είναι με τη μεριά της υπερβάσεως. Αναμετριόταν πάντα –ο ίδιος συχνά χρησιμοποιούσε τη λέξη «κονταροχτύπημα»– με μεγάλες ιδέες, μεγάλες μορφές, μεγάλες αφηγήσεις, δίχως ποτέ να τις αφήνει ως έχουν, μα μπο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

ΙΝSEQS: Μάθημα μπαλέτου με noise-punk συνθέσεις στην καλύτερη παράσταση χορού φέτος

ΙΝSEQS: Μάθημα μπαλέτου με noise-punk συνθέσεις στην καλύτερη παράσταση χορού φέτος

Για την παράσταση «ΙΝSEQS» σε χορογραφία του Δημήτρη Μυτιληναίου, η οποία παρουσιάστηκε στον πρώην εκθεσιακό χώρο αυτοκινήτων της Φίατ, στο Κουκάκι.

Του Νίκου Ξένιου

Οι σωματικές αναπαραστάσεις που επιδιώκει το μπαλέτο είναι πολύ συγκεκριμένες. Η ...

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Κυριακίδη «Έλγκαρ» (εκδ. Πατάκη).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Πιστός όπως πάντα στη μικρή φόρμα σε κάθε έκφανση της δημιουργίας του, ο Αχιλλέας Κυριακίδης προσδιορίζει, στη νέα του συλλογή, ειδολογικά τα κείμενά του με όρους μουσι...

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

Για το μυθιστόρημα «Οι κεφαλές του Κέρβερου» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος) της Φράνσις Στίβενς που κυκλοφορεία από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Στην κεντρική φωτογραφία, η συγγραφέας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Γεννημένη το 1884, ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ