alt

Αλκοόλ και Λόγος, μέρος Ι

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Αν και διάβασα πολύ, ήπια ακόμα περισσότερο. Έγραψα πολύ λιγότερο απ’ τους περισσότερους ανθρώπους που γράφουν, αλλά ήπια πολύ περισσότερο απ’ τους περισσότερους ανθρώπους που πίνουν. Μπορώ να λογαριάζω τον εαυτό μου μεταξύ εκείνων για τους οποίους ο Μπαλτάσαρ Γκραθιάν, αναφερόμενος σε μια ελίτ ευδιάκριτη μόνον ανάμεσα στους Γερμανούς –αλλά εν προκειμένω αδικώντας υπερβολικά τους Γάλλους, όπως νομίζω ότι έχω ήδη δείξει– θα έλεγε: «Υπάρχουν κάποιοι που μέθυσαν μόνο μια φορά, αλλά αυτό κράτησε για όλη τους τη ζωή».

Γκι Ντεμπόρ, Πανηγυρικός

Δέστε την ιστορία των ιδεών. Το αλκοόλ λύνει τη γλώσσα. Είναι η πνευματικότητα τραβηγμένη έως τον παραλογισμό της λογικής, είναι ο νους που προσπαθεί να κατανοήσει μέχρι τρέλας γιατί να υπάρχει η κοινωνία αυτή, τούτη η Βασιλεία της Αδικίας.

Μαργκερίτ Ντυράς, Αυτοβιογραφία

Το αλκοόλ βιώνεται σε πλήρη συμφιλίωση με την καθημερινή ζωή. Διατηρώντας φιλίες με το νερό, με το γέλιο, με το φιλί και με το κλάμα αναδείχνεται σε ισόβιο συνοδό τής ύπαρξης.

Κωστής Παπαγιώργης, Περί Μέθης

«Έζησα μόνη με το αλκοόλ καλοκαίρια ολόκληρα», σημειώνει στην Αυτοβιογραφία της η Μαργκερίτ Ντυράς (μτφ. Βικτωρία Τράπαλη, εκδ. Εξάντας). Αφού μας εκμυστηρευτεί σε τι είδος μέθης προτιμούσε να ενδίδει, ο Γκι Ντεμπόρ θα μιλήσει κι αυτός για καλοκαίρια αλλά και για κάποιους χειμώνες απομόνωσης στο κτήμα του, στο Σαμπό: «Το σπίτι έμοιαζε ν’ ανοίγεται κατευθείαν στο Γαλαξία. Τη νύχτα, τα πιο κοντινά αστέρια, τη μια στιγμή έλαμπαν έντονα και την επομένη έσβηναν στο πέρασμα μιας ελαφριάς ομίχλης. Το ίδιο και οι συζητήσεις, οι γιορτές μας, οι συναντήσεις, και τα έντονα πάθη μας. Ήταν μια ευχάριστη και εντυπωσιακή μοναξιά. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν ήμουν μόνος: ήμουν με την Αλίς» (Πανηγυρικός, μτφ. Κώστας Οικονόμου, εκδ. Ελεύθερος Τύπος). «Το αλκοόλ ξεκινάει με το ν’ απηχεί τη μοναξιά και καταλήγει με το να σε κάνει να την προτιμάς από καθετί άλλο. Δεν είναι απαραίτητο ότι όποιος πίνει θέλει και να πεθάνει, όχι», λέει πάλι η Ντυράς. «Μας λείπει ένας Θεός», συνεχίζει. «Το κενό που ανακαλύπτουμε κάποια μέρα της εφηβείας μας, πώς να το καλύψουμε με κάτι που ποτέ δεν υπήρξε; Το αλκοόλ φτιάχτηκε για να αντέχεται το κενό του σύμπαντος, η ισορροπία των πλανητών, η ατάραχη κυκλική τους τροχιά μες στο διάστημα, η σιωπηλή τους αδιαφορία προς τον τόπο της δικής σας οδύνης. Ο άνθρωπος που πίνει είναι ένας άνθρωπος διαπλανητικός. Σ’ έναν χώρο διαπλανητικό κινείται». Ο Ντεμπόρ, με την πάντα βαθιά ειρωνεία του, με τον πάντα ελλειπτικό, αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά σαφή λόγο του, αφήνει στην άκρη τέτοιες βασυσήμαντες υπερασπιστικές γραμμές του αλκοόλ και συνοψίζει τη δική του ως εξής: «Ορισμένοι από τους λόγους για τους οποίους πίνω είναι εξάλλου σεβαστοί. Όπως ο Λι Πο, μπορώ όντως να διακηρύξω αυτή την ευγενή ευχαρίστηση: "Τριάντα ολόκληρα χρόνια έκρυβα τη φήμη μου στα καπηλειά"».

«Άρχισα να πίνω σε πάρτι, σε πολιτικές συγκεντρώσεις, πρώτα από κανένα ποτηράκι κρασί, ύστερα ουίσκι... Στην αρχή έπινα ουίσκι, ρακί,. Τελευταία άρχισα να πίνω κρασί, και δεν το έχω ποτέ από τότε κόψει» Μ. Ντυράς 

Τόσο η Ντυράς όσο και ο Ντεμπόρ θα μιλήσουν για τα πρώτα σκιρτήματα αυτού του έρωτα για το ποτήρι. Καθένας με τον τρόπο του, αισθάνονται την ανάγκη μιας αναδρομής στο παρελθόν, την ανάγκη του εντοπισμού της εναρκτήριας κίνησης προς το θάμβος και την άλω του ποτού. «Άρχισα να πίνω σε πάρτι, σε πολιτικές συγκεντρώσεις, πρώτα από κανένα ποτηράκι κρασί, ύστερα ουίσκι... Στην αρχή έπινα ουίσκι, ρακί, αυτό που εγώ λέω ανούσια ποτά, βοτάνι της Βελέη, ό,τι χειρότερο όπως λένε για το συκώτι. Τελευταία άρχισα να πίνω κρασί, και δεν το έχω ποτέ από τότε κόψει», θα πει η Ντυράς. «Αρχικά αγάπησα, όπως όλος ο κόσμος», λέει ο Ντεμπόρ, «την αίσθηση της ελαφράς μέθης, στη συνέχεια αγάπησα, πολύ σύντομα, αυτό που βρίσκεται πέρα από το άγριο μεθύσι, όταν έχεις ήδη ξεπεράσει το στάδιο αυτό: μια μεγαλειώδη και φοβερή γαλήνη, την αληθινή αίσθηση του περάσματος του χρόνου».

alt
   O Malcolm Lowry
 

«Τα σέβη μας κύριε Τζόφρεϊ Φέρμιν! Μακάριοι οι δραματουργοί που βρίσκουν τη φλέβα η οποία μεταβάλλει την μποτίλια σε μελανοδοχείο», γράφει ο Κωστής Παπαγιώργης. Πράγματι, με το Κάτω από το Ηφαίστειο (μτφ. Μαρίνα Λώμη, εκδ. Αστάρτη) και πλάθοντας τον πρόξενο Φέρμιν, ο Λόουρι έδειξε πόσο γόνιμα μπόρεσε να μεταβεί από το χάος στο χαρτί, από την μποτίλια στο μελανοδοχείο. Στη σκιά που απλώνει η τραγωδία, ελλοχεύει πάντα το χιούμορ, έτοιμο να απαλύνει την οδύνη, να της προσφέρει λέξεις ικανές να την απομακρύνιουν για λίγο, να την μεταμφιέσουν σε πνευματώδες παιχνίδι.

Ο Λόουρι γράφει το απόλυτο μυθιστόρημα για τη μέθη. Ο Πρόξενος, el Consul, ανηφορίζει την Κάγιε Νικαράγουα, κουβαλώντας τις ενοχές του («τις τύψεις μου φορτώθηκα», όπως λέει θαυμάσια κι ένα παλιό ελληνικό τραγούδι), και ιδού πώς καταφέρνει να ξεγελάσει το βούισμα και το βάρος αυτών των ενοχών: «Ποτέ ο δρόμος ως την κορυφή του λόφου δεν του είχε φανεί τόσο μακρύς. Ο δρόμος με τις σκόρπιες σπασμένες πέτρες τού έμοιαζε ν’ απλώνεται μακριά ως το άπειρο, σαν μια ολόκληρη ζωή αγωνίας. Σκέφτηκε: 900 πέσος = 100 μποτίλιες ουίσκι = 900 μποτίλιες τεκίλα. Συμπέρασμα: δεν θα ’πρεπε κανείς να πίνει ούτε ουίσκι ούτε τεκίλα αλλά μεσκάλ».

«Τα σέβη μας κύριε Τζόφρεϊ Φέρμιν! Μακάριοι οι δραματουργοί που βρίσκουν τη φλέβα η οποία μεταβάλλει την μποτίλια σε μελανοδοχείο» Κ. Παπαγιώργης

Ο Φέρμιν λέει ότι πίνει σαν να παίρνει μιαν αιώνια μετάληψη, σπαράσσεται ανάμεσα στις ιδιότητες της μέθης που τον κάνουν ελεεινό προφήτη και σ’ εκείνες που αποτελούν ένα είδος ευλογίας, λύτρωσης (έστω εφήμερης) από κάθε ίχνος βαναυσότητας, από κάθε νεύμα της αναισθησίας και της πολυπλόκαμης βίας που κατισχύει στον κόσμο. Μετράει πια τον καιρό με τις μποτίλιες:

alt
   Η Marguerite Duras
 

«Ο Πρόξενος χαμήλωσε τα μάτια του. Πόσες μποτίλιες είχαν περάσει από τότε; Μέσα σε πόσα ποτήρια, σε πόσα μπουκάλια είχε κρυφτεί, μόνος του από τότε; Ξαφνικά τις είδε μπροστά του, τις μποτίλιες με το αγκουαρντιέντε, το ανίς, το χέρες, το Χάιλαντ Κουήν, τα ποτήρια, μια βαβέλ από ποτήρια –να ορθώνεται στον αέρα σαν τον καπνό του τρένου– ψηλά ως τον ουρανό και μετά να γκρεμίζεται, τα ποτήρια να πέφτουν και να γίνονται κομμάτια, να πέφτουν κατρακυλώντας από τους Κήπους Χενεραλίφε, οι μποτίλιες να σπάζουν, μποτίλιες από Οπόρτο, τίντο, μπλάνκο, μποτίλιες του Περνό, Οξυζενέ, αψέντι, μποτίλιες σπασμένες, μποτίλιες πεταμένες, που πέφτουν με βρόντο στο χώμα των πάρκων, κάτω από παγκάκια, κρεβάτια, καθίσματα του σινεμά, κρυμμένες σε συρτάρια στα Προξενεία, μποτίλιες του Καλβαντός που πέφτουν και σπάνε ή γίνονται θρύψαλα, μποτίλιες που πετιούνται στους σωρούς με τα σκουπίδια ή στη θάλασσα, τη Μεσόγειο, την Κασπία, την Καραϊβική, μποτίλιες που αρμενίζουν στον ωκεανό, νεκροί Σκωτσέζοι στα Ψηλά Βουνά του Ατλαντικού – και τώρα τις είδε, τις μύρισε όλες από την αρχή – μποτίλιες, μποτίλιες, μποτίλιες και ποτήρια, ποτήρια από μπίτερ, από Ντυμπονέ, από Φάλσταφ, Ράι, Τζόνι Γουόκερ, Βιέ Ουίσκι, Καναδέζικο blanc, τα απεριτίφ, τα χωνευτικά, τα καρτούτσα, τα διπλά, τα noch ein Herr Obers, τα et glas Αράκ, τα tusen taks, τις μποτίλιες, τις μποτίλιες, τις όμορφες μποτίλιες της τεκίλας, και τα φλασκιά, τα φλασκιά, τα εκατομμύρια φλασκιά με το όμορφο μεσκάλ...»

«Ποτέ δεν θα ξαναπιούμε τόσο νέοι» Γκ. Ντεμπόρ

Αξεπέραστη σύνοψη του τι σημαίνει ν’ αγαπάς τη νιότη και τη ζωή, παράφορα και περιφρονώντας τις όποιες οδυνηρές νύξεις της εξουθένωσης, και συνάμα να ξέρεις πόσο λίγο θα διαρκέσει αυτή η νιότη κι αυτή η ζωή –μια επίγνωση που μπορεί να σε κάνει ακόμη πιο σπάταλο σε όλα, και ιδίως στη φιλία, στον έρωτα και στη γιορτή– είναι η φράση που τόσο αγαπήσαμε εμείς οι happy few από τότε που τη διαβάσαμε, συγκινημένοι και συγκλονισμένοι, στον Πανηγυρικό: «Jamais plus nous ne boirons si jeunes» («Ποτέ δεν θα ξαναπιούμε τόσο νέοι»). Ω, πόσα μπορεί να πει μια παροιμία των παλιών καλών γλεντζέδων της Ωβέρνης!

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.
Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ίχνη και χνότα» (εκδ. Γαβριηλίδη).


altΠερί μέθης
Κωστής Παπαγιώργης
Καστανιώτης 1990
Σελ. 192, τιμή εκδότη € 10,65

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗ

 

 

altΑυτοβιογραφία
Marguerite Duras
Μτφρ. Βικτωρία Τράπαλη
Εξάντας 1988
Σελ. 168

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ MARGUERITE DURAS

 

altΠανηγυρικός
Guy Debord
Μτφρ. Κώστας Οικονόμου
Ελεύθερος Τύπος 1995
Σελ. 80, τιμή εκδότη € 8,52

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ GUY DEBORD

 

altΚάτω από το ηφαίστειο
Malcolm Lowry
Μτφρ. Μαρίνα Λώμη
Αστάρτη 1983
Σελ. 384, τιμή εκδότη € 19,17

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ MALCOLM LOWRY

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

Μήνας pride o Ιούνιος, αλλά αυτά τα ζητήματα που μας απασχολούν όλους πρέπει να τα συζητάμε και να τα προβάλλουμε όλον τον χρόνο. Το Τζούντιθ Μπάτλερ είναι από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στο χώρο των σπουδών φύλου στις μέρες μας. Στο τελευταίο του βιβλίο «Who's Afraid of Gender» γράφει ότι οι άνθρωποι έχ...

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Γίνεται ο δημιουργός να κρατήσει έξω από το φράγμα του ατομικού του δημιουργικού χώρου την ιστορική πλημμυρίδα; Έχει τη δυνατότητα να μην γίνει ένας απλός καταγραφέας παροδικών συμβάντων, αλλά να μετρήσει τις οικείες δυνάμεις μόνος του, μακριά από τις απαιτήσεις των αναγνωστών; 

...
Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Η Τεχνητή Νοημοσύνη παράγει τέχνη; Οι αναγνώστες μπορούν να κάνουν τον διαχωρισμό μεταξύ ενός λογοτεχνικού έργου υπογεγραμμένου από συγγραφέα, ενός προερχόμενου από την Τεχνητή Νοημοσύνη, κι ενός αξιόλογου λογοτεχνικού κειμένου;

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...
«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

Για την ποιητική συλλογή του Σωκράτη Καμπουρόπουλου «Μετείκασμα» (εκδ. Θράκα). Κεντρική εικόνα: Αυτοπροσωπογραφία του ζωγράφου Τζόρτζιο Μοράντι.

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος 

Ένα πρόσωπο σ’ ένα χώρο, ένα στιγμιότυ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ