alt

Για το βιβλίο του Φώτη Θαλασσινού «Λεπτές ισορροπίες» (εκδ. Οδός Πανός).

Του Διονύση Μαρίνου

Ξανά το θέμα της αυτοβιογραφικής αποτύπωσης. Πάντα το θέμα της autofiction. Είναι αυτό που συχνά πυκνά έρχεται να μας υπενθυμίζει πως οι συγγραφείς –όχι όλοι κι όχι πάντα– άλλο δεν κάνουν από το να αναμοχλεύουν τα οικεία, να κατατρίβονται με τη δική τους μονιά μέσα στην οποία κρύβονται, ανασύρονται, συμπαρασύρουν κι άλλους, δημιουργούν με –και από– τα γκρεμίδια του προσωπικού τους βιώματος. Και πάντα θα μένει εκκρεμές το ερώτημα, στο τέλος πάντα της ανάγνωσης, αν αυτό που παρατέθηκε στις σελίδες ήταν ένα μέρος του προσωπικού όλου ή μια επινοημένη εκδοχή του συγγραφικού βίου με τη βοήθεια της μυθοπλασίας.

Είναι ιστορίες, με την έννοια της ιστόρησης, της διαμεσολάβησης –μέσω των λέξεων και των νοημάτων– μιας πρωταρχικής και αναλλοίωτης ιδέας. Της ολότελα προσωπικής. Που σημαίνει πως δεν έχουμε να κάνουμε με κλασική fiction, αλλά με ένα κείμενο που αναπτύσσεται επί τη βάσει των ιδεών του.

Η περίπτωση του Φώτη Θαλασσινού είναι εντελώς διαφορετική. Δεν κρύβει ότι βουτάει στα προσωπικά του νάματα για να ανασύρει μαύρους παφλασμούς. Δεν διστάζει να καταδείξει μέσα από τα κείμενά του τη χειρουργικής ακρίβειας ανατομία στην οποία έχει υποβάλλει τον εαυτό του πριν ξεκινήσει να τη μεταμορφώνει σε λέξεις. Οι Λεπτές ισορροπίες (εκδ. Οδός Πανός), το τελευταίο του βιβλίο, δεν είναι μυθιστόρημα, αν και με κάποιο τρόπο υπάρχει μια υπόγεια σύνδεση των επιμέρους στοιχείων. Είναι ιστορίες, με την έννοια της ιστόρησης, της διαμεσολάβησης –μέσω των λέξεων και των νοημάτων– μιας πρωταρχικής και αναλλοίωτης ιδέας. Της ολότελα προσωπικής. Που σημαίνει πως δεν έχουμε να κάνουμε με κλασική fiction, αλλά με ένα κείμενο που αναπτύσσεται επί τη βάσει των ιδεών του. Μόνο που η τροχιά των ιστοριών, μια προς μια και όλες μαζί, λειτουργούν αραχνοειδώς (sic).

Έχουν μια συγκεκριμένη δομή, ένα υφολογικό σχήμα που δεν αλλάζει, όμως, ουδείς γνωρίζει εξαρχής πώς και προς ποια κατεύθυνση θα αναπτυχθούν. Ο λόγος του είναι τραχύς και λυρικός μαζί. Ανεπεξέργαστος και πεποιημένος ταυτόχρονα. Ο Θαλασσινός σου δίνει την αίσθηση της αυθορμησίας, της παιδικής αφέλειας που θέλει να τα πει όλα όπως τα σκέφτεται δίχως το φίλτρο της λογικής εγκράτειας, αλλά την ίδια στιγμή δεν σε αφήνει και να σκεφτείς πως δεν έχει επεξεργαστεί τα κείμενά του.

Ο κεντρικός πυρήνας των ιστοριών είναι η απώλεια των αγαπημένων προσώπων, αλλά και του ίδιου του εαυτού. Η ασθένεια του σώματος και της ψυχής επηρεάζει όλες τις σταθερές του βίου. Για τους υγιείς όλα είναι προφανή, για τον πάσχοντα δεν υπάρχουν βεβαιότητες. Ο αφηγητής είναι ένας άνθρωπος που περνάει μέσα από τη στενωπό της άγριας κατάθλιψης, έχει περάσει από ιδρύματα, φέρει κάμποσες ψυχικές κακώσεις. Αναγκάζεται να επιστρέψει στο νησί του, την Κω, κι εκεί ο εγκλωβισμός και η μοναχικότητα γίνονται δυνάμεις που καταστέλλουν κάθε ελπίδα ανάνηψης. 

thalassinos

Αγαπάει τους καταραμένους ποιητές, γεύεσαι το πικρό νέκταρ τους, λειαίνει τις δικές του αιχμηρές γωνίες με τις ακίδες των στίχων τους. Αναλόγως πράττει κι ο ίδιος με τη δική του γραφή.

Τίποτα δεν μοιάζει να μπορεί να ανασύρει αυτόν τον άνθρωπο από τα βάθη στα οποία έχει πέσει. Τίποτα εγκόσμιο, ενδεχόμενα. Γι’ αυτό η σχέση του με τη θρησκεία είναι οργανική και άμεση. Το ίδιο και η σχέση του με τη λογοτεχνία ως αισθητική διαδικασία, αλλά και ως γραφή. Αγαπάει τους καταραμένους ποιητές, γεύεται το πικρό νέκταρ τους, λειαίνει τις δικές του αιχμηρές γωνίες με τις ακίδες των στίχων τους. Αναλόγως πράττει κι ο ίδιος με τη δική του γραφή. Το γεγονός ότι ακόμη η ερωτική του ταυτότητα διαφέρει από αυτή των πολλών, αυτό επιτείνει το προσωπικό του αδιέξοδο ή –για να το πούμε αλλιώς– τη σχάση του από το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα. 

Οι λεπτές ισορροπίες είναι η φωνή των ανθρώπων που δεν έχουν και δεν θα έχουν σε σχέση με εκείνους που είναι μονίμως κατέχοντες. Είναι ένα βιβλίο για τους ανθρώπους που ονειρεύονται στην κηδεία τους να ακουστεί το Μy Immortal των Evanescence. Όπως ακριβώς επιθυμεί και ο ίδιος. Είναι ένα βιβλίο σπλαχνικό, σωματικό. Θαρρεί κανείς πως δεν έχει γραφτεί μόνο με τα χέρια, αλλά με την επίρρωση όλων των αισθήσεων, ορμών, σκέψεων, ενστίκτων και ερωτικών επιρροών. Ο λόγος του είναι άλλοτε παραληρηματικός, άλλοτε εξωστρεφής κι άλλοτε λειτουργεί ως ανάποδη σπείρα. Χρειάζεται να εισχωρήσεις στα βάθη για να κατανοήσεις τη μυστική διαδρομή των κατατεθειμένων ιδεών. 

Τα πάντα περιτριγυρίζουν το αφηγηματικό εγώ. Αυτό είναι ο ακρογωνιαίος λίθος των ιστοριών. Ένα εγώ τραυματισμένο, παράξενο, μοναχικό, αλλά συγχρόνως και πηγαίο.

Φυσικά δεν λείπει η αγάπη, η ανάγκη για θαλπωρή και συναισθηματική ασφάλεια. Δεν λείπει η σωματική διάστασή της – πολλές φορές οργιαστική και μεθυστικά επικίνδυνη. Δεν λείπει η κοινωνική πραγματικότητα της σημερινής Ελλάδας με τα προβλήματά της και τις ακραίες εκφάνσεις της, όπως είναι η Χρυσή Αυγή. 

Λεπτές ισορροπίες συνθέτουν τη ζωή του καθενός μας, όμως, σε εκείνους που ζουν στο μεταίχμιο, το σχοινί ταλαντεύεται περισσότερο και ο κίνδυνος να κοπεί είναι πάντα μεγαλύτερος. Ο Θαλασσινός δεν φοβάται να μιλήσει όπως σκέφτεται. Δεν προσδοκά να μας αφηγηθεί δράματα ηρώων ή να στήσει μια πλοκή γύρω από τα πρόσωπα της αφήγησης. Τα πάντα περιτριγυρίζουν το αφηγηματικό εγώ. Αυτό είναι ο ακρογωνιαίος λίθος των ιστοριών. Ένα εγώ τραυματισμένο, παράξενο, μοναχικό, αλλά συγχρόνως και πηγαίο. Όπου επιλέγει ο Θαλασσινός να μιλήσει ευθέως δίχως το λεκτικό ντύμα, τα μηνύματά του φτάνουν κατευθείαν στο στόχο. Όπου αποφασίζει να λειτουργήσει ως λεξιθήρας, το πράγμα χάνει το στόχο του. Ίσως μια λιγότερο φιλολογική γλώσσα, σε κάποια σημεία του βιβλίου, να βοηθούσε ακόμη περισσότερο τον στόχο του. Όπως και να έχει, όμως, δεν γίνεται να μην επαινεθεί για το σθένος που διαθέτει να προσφέρει τον εν καμίνω εαυτό του σ’ εμάς. Διότι, εντέλει, αυτόν διαβάζουμε και σ’ αυτόν απευθυνόμαστε ολοκληρώνοντας την ανάγνωση.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

→ Στην κεντρική εικόνα, πίνακας του © Cyprian Nocon.


altΛεπτές ισορροπίες
Φώτης Θαλασσινός
Οδός Πανός 2019
Σελ. 266, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΗ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γυμνός, του Χρήστου Χρηστίδη

Γυμνός, του Χρήστου Χρηστίδη

Για τη νουβέλα του Χρήστου Χρηστίδη «Γυμνός» (Εκδ. Εντευκτήριο) - ένα αφήγημα με επιρροές από το θέατρο του Παραλόγου. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες άνθισε στη Γαλλία, σε πρώτη φάση, το «Θέατρο του παραλόγου»...

Όσο κρατάει ένα φιλί, του Χρήστου Χαρτοματσίδη

Όσο κρατάει ένα φιλί, του Χρήστου Χαρτοματσίδη

Για τη νουβέλα του Χρήστου Χαρτοματσίδη «Όσο κρατάει ένα φιλί» (εκδ. Μανδραγόρας).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

Όσο κρατάει ένα φιλί. Όσο κρατάει μια ζωή. Όσο κρατάει μια ολόκληρη εποχή αιματοχυσίας και άγριων συγκρούσεων, ένα αδελφοφάγωμα. Όλη η νουβέλα απο...

Η θάλασσα, του Μιχάλη Μακρόπουλου

Η θάλασσα, του Μιχάλη Μακρόπουλου

Επιστροφή σε μια νέα πατρίδα - Για τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Η θάλασσα» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Μια ιστορία που αντλεί την προμετωπίδα από το κείμενο της Αποκάλυψης (Καὶ εἶδον οὐρανὸν καινὸν καὶ ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Για είκοσι χρόνια έζησα με τον φόβο του διωγμού»

«Για είκοσι χρόνια έζησα με τον φόβο του διωγμού»

Ο Μιχάλης Δεναξάς αφηγείται τα χρόνια του βίαιου ξεριζωμού της οικογένειάς του από την Πόλη, τη ζωή του στην Αθήνα, την επαγγελματική καταξίωση κι εκείνο το τραύμα της φυγής που ζητούσε άλλο ένα ταξίδι επιστροφής στην Κωνσταντινούπολη για να επουλωθεί οριστικά.

Επιμέλεια: Κώ...

«Ποίηση σε πείσμα των καιρών»: 6ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης

«Ποίηση σε πείσμα των καιρών»: 6ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης

Ποιητικά αναλόγια σε εξωτερικούς χώρους και διαδικτυακές απαγγελίες, ένα αφιέρωμα στην ισπανόφωνη ποίηση καθώς και την απονομή βραβείου στον κινέζο ποιητή Bei Dao, θα περιλαμβάνει το 6ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, από τις 21 μέχρι και τις 24 Σεπτεμβρίου 2020.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

Ένα ή δύο πράγματα που ξέρω γι' αυτόν (διήγημα)

Ένα ή δύο πράγματα που ξέρω γι' αυτόν (διήγημα)

Διαφέραμε πολύ. Εγώ κοινωνικός και με εμπιστοσύνη στις επόμενες στροφές της ζωής, αυτός μαζεμένος, επιφυλακτικός και με περισσότερη σύνεση.

Της Γεωργίας Δρακάκη

Ο Τ. είχε προέλθει από μια παράξενη στροφή της γης, λίγο πιο χορε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Αυγούστου 2020 ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Αλέξιος Μάινας: «Αγάπη μου, φορούσες πάντα μάσκα»

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Αλέξιος Μάινας. Επιμέλεια: Γιώργος Αλισάνογλου

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ