why-write-6201

Του Παναγιώτη Γούτα

Ένα υπαρξιακού τύπου ερώτημα που τίθεται κατά κόρον σε λογοτέχνες, στις ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές συνεντεύξεις τους από επιτήδειους δημοσιογράφους, αλλά και σε εκπομπές λόγου, όταν αυτοί καλεστούν, είναι το παρακάτω: Γιατί γράφεις;

Το ερώτημα, σχεδόν πάντα, είναι παραπλανητικό και εκ του πονηρού διατυπωμένο. Πιστεύω πως δεν υπάρχει συγκεκριμένη απάντηση ούτε αυτή αφορά τον εκάστοτε δημιουργό, δηλαδή δεν επιδέχεται πολλαπλών απαντήσεων, ακριβώς γιατί το ερώτημα παραμένει εκκωφαντικά αναπάντητο. Κανείς σοβαρός λογοτέχνης δεν έχει έτοιμη απάντηση σ' αυτό το ερώτημα και, πάντα, οφείλει να εκφράζει την άγνοιά του. Κανείς σοβαρός δημιουργός δεν γνωρίζει αληθινά γιατί γράφει. Μόνο υποθέσεις μπορεί να κάνει, κι αυτές οφείλει να τις καταθέτει με υπερβολική επιφύλαξη.

Κανείς σοβαρός λογοτέχνης δεν έχει έτοιμη απάντηση σ' αυτό το ερώτημα

Και τι δεν απαντούν, υποκριτικά, σ' αυτό οι φαντασμένοι, τερατολόγοι γραφιάδες, που έχουν απαντήσει διαμιάς σε όλα τα αναπάντητα μυστήρια του σύμπαντος. «Γράφω γιατί η συγγραφή είναι σαν την αναπνοή μου, γράφω για να καλυτερέψω τον κόσμο, γράφω από βαθιά ανάγκη επικοινωνίας με τους άλλους ανθρώπους, γράφω γιατί μου δίνονται κάποια κείμενα έτοιμα και πρέπει να τα αποτυπώσω στο χαρτί, γράφω για να ισορροπώ με το περιβάλλον μου, γράφω για να γλιτώσω μιαν επίσκεψη στον ψυχαναλυτή μου, γράφω γιατί αυτό το πράγμα μου ανατέθηκε από τον Θεό, γράφω...», και χίλιες δυο άλλες ελαφρότητες και μεγαλοστομίες.

Η αλήθεια φυσικά είναι πως μια χαρά αναπνέουμε και χωρίς τη λογοτεχνία, και διεξόδους για να ισορροπούμε μπορούμε να ανακαλύψουμε χιλιάδες, και κανένα κείμενο δεν σου δίνεται ποτέ έτοιμο σαν τις δέκα εντολές του Μωυσή, αν δεν στραγγίσεις πρώτα την ψυχή και το μυαλό σου, ούτε ο κόσμος καλυτερεύει με τις χιλιάδες τυπωμένων βιβλίων που κυκλοφορούν κάθε χρόνο – αν γινόταν αυτό, θα είχε καλυτερέψει ήδη από την εποχή του Ομήρου. Όσο για τον ψυχαναλυτή: Αν ήταν να υποκατασταθεί από τα γραψίματα διηγημάτων ή μυθιστορημάτων, δεν θα κατέφευγαν τόσες δεκάδες διανοουμένων, ή έστω μορφωμένων ανθρώπων, στο κρεβάτι του για να θεραπευτούν, και το επάγγελμα θα είχε εκλείψει. Οι ενδιαφερόμενοι θα «χτυπούσαν» ένα διηγηματάκι στα γρήγορα και όλα μέλι γάλα.

Πρόσφατα διάβασα σε μια συνέντευξη κάποιας Θεσσαλονικιάς πεζογράφου κάτι που μου άρεσε, σχετικά με τη γραφή. Γράφει, λέει, κάνοντας «συγγραφικό αντάρτικο». Είναι ωραία και ιδιαίτερη αυτή η αντίληψη της γραφής, έτσι όπως την εκφράζει και τη διατυπώνει. Βρίσκει χρόνο ανάμεσα στην καθημερινότητα με τα τόσα προβλήματά της, να κάνει ένα είδος τρομοκρατικής πράξης, να συγγράφει κατ' αντιστοιχία με τις επιθέσεις οργανώσεων που κάνουν «αντάρτικο πόλης». Τουλάχιστον αυτήν την εκδοχή της αναγκαιότητας της γραφής και την κατανοώ και την εκτιμώ και την θαυμάζω. Αν και κρύβει μέσα της μιαν λανθάνουσα βία. Ωραία επίσης και η διατύπωση της Μαργκαρίτ Ντυράς για το εν λόγω θέμα μας. Γράφει για να ξεφορτωθεί ένα αφόρητο κομμάτι του εαυτού της. Αν μη τι άλλο, αληθινή και διόλου ναρκισσιστική εκδοχή της γραφής. Όσο για τον μέντορά μου, στην ερώτηση που του έθεσα «τι πιστεύεις πως θα μείνει τελικά, στο μέλλον, απ' όλα όσα έχεις γράψει;», υπήρξε αφοπλιστικός. «Μπορεί και τίποτα. Τίποτα απολύτως. Αλλά εγώ θα νιώθω πως προσπάθησα. Το πέρασμά μου από τη ζωή και τη λογοτεχνία, θα ισοδυναμεί με μια άσκοπη τουφεκιά στον αέρα. Όμως τόλμησα να την ρίξω. Και το έκανα. Κάτι είναι κι αυτό...»

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΟΥΤΑΣ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Με αφορμή το σώμα

Με αφορμή το σώμα

Σκέψεις για την τέχνη της φωτογραφίας.

Της Χριστίνας Χανιώτου
Φωτογραφία: Dreama_project

Η φωτογραφία ενός σώματος είναι η χαρτογράφιση της μνήμης. Θα θυμηθώ όλες εκείνες τις απώλειες στην αρχή της Άνοιξης και στην άκρη του Καλοκαιριού, γιατί συνήθως εκεί φωλιάζ...


Το καρφί και το πέταλο

Το καρφί και το πέταλο

Νότες περί γραφής.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Τι θα γινόταν αν ξυπνούσαμε ένα πρωί και διαπιστώναμε ότι τα βιβλία όλου του κόσμου είναι πλέον ανώνυμα, δίχως ταυτότητα ή σήμανση συγγραφέα, ορφανά; Σε τι ποσοστό τους οι πάγιες αξίες ...

Ο Τζον Μπάνβιλ δολοφόνησε το... άλτερ έγκο του

Ο Τζον Μπάνβιλ δολοφόνησε το... άλτερ έγκο του

Με το νέο του μυθιστόρημα, «Το Χιόνι», ο κορυφαίος Ιρλανδός συγγραφέας δολοφονεί το λογοτεχνικό άλτερ έγκο των αστυνομικών μυθιστορημάτων του.

Του Τσαρλς Μακ Γκραθ
Μετάφραση: Τόνια Κοβαλένκο

Ο σπουδαίος Ιρλανδός πεζογράφο...


ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Για τη μυθιστορηματική βιογραφία του Jack Fairweather «Ο εθελοντής – Η αληθινή ιστορία του ήρωα της αντίστασης που διείσδυσε στο Άουσβιτς» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, ο ήρωας του βιβλίου Βιτόλντ Πιλέτσκι σε μια φωτογραφία ντοκουμέντο από το 1941, κατά την εισαγωγή του στο στρα...

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Για το τελευταίο βιβλίο της Κατερίνας Ζαρόκωστα, η οποία έφυγε χθες από τη ζωή στα εβδομήντα της χρόνια, τη συλλογή διηγημάτων «Ιστορίες οικογενειακής τρέλας» (εκδ. Σοκόλη).

Της Έλενας Χουζούρη

Τρία χρόνια μετά το μυθιστόρημά της Οι αδελφές Ραζή ...

Πέθανε η συγγραφέας Κατερίνα Ζαρόκωστα

Πέθανε η συγγραφέας Κατερίνα Ζαρόκωστα

Έφυγε από τη ζωή η συγγραφέας Κατερίνα Ζαρόκωστα στα εβδομήντα της χρόνια. Τελευταίο της βιβλίο, που εκδόθηκε λίγο καιρό πριν, ήταν η συλλογή με αυτοβιογραφικά διηγήματα «Ιστορίες οικογενειακής τρέλας» (εκδ. Σοκόλη)

Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Κοινων...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Αλέξη Χατζηδάκη «Όψεις τουρισμού – Δεκαοχτώ δοκίμια για την τουριστική ανάπτυξη, τον σχεδιασμό του χώρου και την αρχιτεκτονική», που κυκλοφορεί από τις Cube Art Editions.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Nina George «Τα φώτα του νότου» (μτφρ. Όλγα Γκαρτζονίκα), που κυκλοφορεί στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

Μια επιλογή δέκα χριστουγεννιάτικων βιβλίων για πολύ μικρά και λίγο μεγαλύτερα παιδιά από τη βιβλιοπαραγωγή του 2020. Πρόκειται για όμορφα βιβλία που μεταφέρουν το πνεύμα των Γιορτών στους μικρούς αναγνώστες με τρυφερές καλογραμμένες ιστορίες. Στις παρακάτω επιλογές, η εικονογράφηση παρουσιάζει ποικιλία και μεγάλο ε...

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Επιλογή 21 τίτλων από τα καλύτερα ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2020.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

17 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Επιλογή 21 τίτλων από τα καλύτερα ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2020. Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ