happiness680

Για το μυθιστόρημα της Yasmina Reza, Ευτυχισμένοι οι ευτυχείς (μτφρ. Μανώλης Πιμπλής, εκδ. Εστία).

Της Έλενας Μαρούτσου

Τη Γιασμίνα Ρεζά την γνώρισα μέσα από την κινηματογραφική διασκευή του θεατρικού της έργου Ο θεός της σφαγής από τον Ρομάν Πολάνσκι. Τώρα, στο αυτί του τελευταίου της μυθιστορήματος με τον τίτλο Ευτυχισμένοι οι ευτυχείς, μαθαίνω ότι είναι πολυγραφότατη και πολυβραβευμένη συγγραφέας κυρίως θεατρικών έργων αλλά και μυθιστορημάτων. Άλλωστε και στο μυθιστόρημα που έχω στα χέρια μου είναι ολοφάνερη η θητεία της στο θεατρικό λόγο.

Ποιοι είναι οι ευτυχείς;

Heureux les heureux, λοιπόν, όπως το θέλει ο γαλλικός συμμετρικός και ταυτολογικός τίτλος, μετάφραση από το ισπανικό felices los felices. Πάντα θεωρούσα εξαιρετικά ενδεικτικό –αν όχι του περιεχομένου του βιβλίου τουλάχιστον των προθέσεων του συγγραφέα– το μότο, εδώ από τον Borges: «Ευτυχισμένοι όσοι αγαπιούνται κι όσοι αγαπούν κι όσοι μπορούν να ξεπεράσουν την αγάπη. Ευτυχισμένοι οι ευτυχείς».

Ένα το κρατούμενο λοιπόν: η συγγραφέας έχει σκοπό να μας μιλήσει για την ευτυχία. Και για την αγάπη. Και πώς αυτές μπορούν –αν φυσικά μπορούν– να συνυπάρξουν. Μάλιστα. Ξεκινάμε. Ρομπέρ Τοσκανό. Μαργκερίτ Μπλο. Βενσάν Ζαουαντά. Πασκαλίν Υτνέρ. Πάολα Σουάρες. Ερνέστ Μπλο. Φιλίπ Σεμλά. Λουλά Μορενό. Ραούλ Μπαρνές. Κι άλλες γυναίκες. Κι άλλοι άντρες. Κι άλλα ονόματα. Κάθε όνομα και τίτλος κεφαλαίου. Κάθε όνομα κι ένας αφηγητής. Κάθε κεφάλαιο έχει ξεχωριστή φωνή και θα μπορούσε να έχει και ανεξάρτητη ύπαρξη, να αποτελεί δηλαδή αυτόνομο διήγημα.

Η κουστωδία των ανδρών και γυναικών που παρελαύνει από τις σελίδες του βιβλίου συνδέονται, άλλοι στενά κι αναπόδραστα, άλλοι χαλαρά και τυχαία, συνθέτοντας ένα κολλάζ-τοιχογραφία που πράγματι το θέμα της, όπως υπαινίχθηκε το μότο στην αρχή, είναι η ευτυχία και η αγάπη.

Με το ένα πόδι στο διήγημα και το άλλο στο μυθιστόρημα

Στην αρχή μάλιστα αυτή την εντύπωση δίνει το βιβλίο. Πως πρόκειται δηλαδή για μικρές ιστορίες δοσμένες υπό μορφήν θεατρικού μονολόγου, στιγμιότυπα από την καθημερινότητα ενός πολυπρόσωπου θιάσου, σκέψεις, αναμνήσεις, σύντομα δρώμενα, που όσο προχωράει το βιβλίο αντιλαμβανόμαστε όμως πως δεν είναι ολότελα ανεξάρτητα. Η κουστωδία των ανδρών και γυναικών που παρελαύνει από τις σελίδες του βιβλίου συνδέονται, άλλοι στενά κι αναπόδραστα, άλλοι χαλαρά και τυχαία, συνθέτοντας ένα κολλάζ-τοιχογραφία που πράγματι το θέμα της, όπως υπαινίχθηκε το μότο στην αρχή, είναι η ευτυχία και η αγάπη.

Αυτή η ιδιότυπη αυτή δομή του βιβλίου, τα διηγήματα που ενώνονται μεταξύ τους με χαλαρές κλωστές, η ευρύτερη εικόνα που ξεπροβάλλει αλλά δεν υποτάσσει την κάθε ιστορία στην αναγκαιότητα ενός σφιχτά δεμένου τελικού νοήματος, με έκαναν να σκεφτώ πως το βιβλίο που κρατάω στα χέρια μου δεν είναι ακριβώς μυθιστόρημα, αλλά το αποτέλεσμα της πτώσης του μυθιστορήματος. Για να χρησιμοποιήσω μια εικόνα: το βιβλίο αυτό –πιο πολύ από ψηφιδωτό– μοιάζει με ένα μεγάλο βιτρώ που έπεσε και έσπασε σε μικρά κομμάτια.

Υπάρχει αγάπη και ευτυχία μετά την πτώση;

Αυτά τα κομμάτια πλησιάζει η Ρεζά με τον μεγεθυντικό της φακό, δείχνοντάς μας πως κάθε σπασμένο κομμάτι είναι κι ένας κόσμος. Το ταλέντο της είναι πως το κάνει με τρυφερότητα και κοφτερή ματιά. Με την εγγύτητα που απαιτεί η προσοχή στη λεπτομέρεια και συγχρόνως με την απόσταση που προϋποθέτει το χιούμορ.

Αν η δομή του βιβλίου έχει σαν βάση της τον θρυμματισμό της μεγάλης εικόνας και της συνεκτικής αφήγησης, δεν θα μπορούσε παρά να αντανακλά και το περιεχόμενό του. Η Ρεζά μπορεί να μιλάει για την αγάπη και την ευτυχία, αλλά δεν μιλάει ως ρομαντική αλλά ούτε και ως κυνική. Μιλάει σαν κάποια που έχει συνείδηση πως ο ρομαντισμός έχει σπάσει σε κομμάτια και ο ρεαλισμός αδυνατεί τα τα ξανακολλήσει. 

Ευτυχισμένοι οι ευτυχείς, μας λέει η Ρεζά, μ’ ένα πικρό χαμόγελο, σαν να ξέρει καλά πως μέσα σε αυτούς δεν είμαστε εμείς.

* Η ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός.

altΕυτυχισμένοι οι ευτυχείς
Yasmina Reza
Μτφρ. Μανώλης Πιμπλής
Εστία 2015
Σελ. 188, τιμή εκδότη €18,41

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ YASMINA REZA

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

Για το μυθιστόρημα του Κόμπο Αμπέ [Köbö Abe] «Το πρόσωπο του άλλου» (μτφρ. Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (1966).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος που συντίθεται η...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ