happiness680

Για το μυθιστόρημα της Yasmina Reza, Ευτυχισμένοι οι ευτυχείς (μτφρ. Μανώλης Πιμπλής, εκδ. Εστία).

Της Έλενας Μαρούτσου

Τη Γιασμίνα Ρεζά την γνώρισα μέσα από την κινηματογραφική διασκευή του θεατρικού της έργου Ο θεός της σφαγής από τον Ρομάν Πολάνσκι. Τώρα, στο αυτί του τελευταίου της μυθιστορήματος με τον τίτλο Ευτυχισμένοι οι ευτυχείς, μαθαίνω ότι είναι πολυγραφότατη και πολυβραβευμένη συγγραφέας κυρίως θεατρικών έργων αλλά και μυθιστορημάτων. Άλλωστε και στο μυθιστόρημα που έχω στα χέρια μου είναι ολοφάνερη η θητεία της στο θεατρικό λόγο.

Ποιοι είναι οι ευτυχείς;

Heureux les heureux, λοιπόν, όπως το θέλει ο γαλλικός συμμετρικός και ταυτολογικός τίτλος, μετάφραση από το ισπανικό felices los felices. Πάντα θεωρούσα εξαιρετικά ενδεικτικό –αν όχι του περιεχομένου του βιβλίου τουλάχιστον των προθέσεων του συγγραφέα– το μότο, εδώ από τον Borges: «Ευτυχισμένοι όσοι αγαπιούνται κι όσοι αγαπούν κι όσοι μπορούν να ξεπεράσουν την αγάπη. Ευτυχισμένοι οι ευτυχείς».

Ένα το κρατούμενο λοιπόν: η συγγραφέας έχει σκοπό να μας μιλήσει για την ευτυχία. Και για την αγάπη. Και πώς αυτές μπορούν –αν φυσικά μπορούν– να συνυπάρξουν. Μάλιστα. Ξεκινάμε. Ρομπέρ Τοσκανό. Μαργκερίτ Μπλο. Βενσάν Ζαουαντά. Πασκαλίν Υτνέρ. Πάολα Σουάρες. Ερνέστ Μπλο. Φιλίπ Σεμλά. Λουλά Μορενό. Ραούλ Μπαρνές. Κι άλλες γυναίκες. Κι άλλοι άντρες. Κι άλλα ονόματα. Κάθε όνομα και τίτλος κεφαλαίου. Κάθε όνομα κι ένας αφηγητής. Κάθε κεφάλαιο έχει ξεχωριστή φωνή και θα μπορούσε να έχει και ανεξάρτητη ύπαρξη, να αποτελεί δηλαδή αυτόνομο διήγημα.

Η κουστωδία των ανδρών και γυναικών που παρελαύνει από τις σελίδες του βιβλίου συνδέονται, άλλοι στενά κι αναπόδραστα, άλλοι χαλαρά και τυχαία, συνθέτοντας ένα κολλάζ-τοιχογραφία που πράγματι το θέμα της, όπως υπαινίχθηκε το μότο στην αρχή, είναι η ευτυχία και η αγάπη.

Με το ένα πόδι στο διήγημα και το άλλο στο μυθιστόρημα

Στην αρχή μάλιστα αυτή την εντύπωση δίνει το βιβλίο. Πως πρόκειται δηλαδή για μικρές ιστορίες δοσμένες υπό μορφήν θεατρικού μονολόγου, στιγμιότυπα από την καθημερινότητα ενός πολυπρόσωπου θιάσου, σκέψεις, αναμνήσεις, σύντομα δρώμενα, που όσο προχωράει το βιβλίο αντιλαμβανόμαστε όμως πως δεν είναι ολότελα ανεξάρτητα. Η κουστωδία των ανδρών και γυναικών που παρελαύνει από τις σελίδες του βιβλίου συνδέονται, άλλοι στενά κι αναπόδραστα, άλλοι χαλαρά και τυχαία, συνθέτοντας ένα κολλάζ-τοιχογραφία που πράγματι το θέμα της, όπως υπαινίχθηκε το μότο στην αρχή, είναι η ευτυχία και η αγάπη.

Αυτή η ιδιότυπη αυτή δομή του βιβλίου, τα διηγήματα που ενώνονται μεταξύ τους με χαλαρές κλωστές, η ευρύτερη εικόνα που ξεπροβάλλει αλλά δεν υποτάσσει την κάθε ιστορία στην αναγκαιότητα ενός σφιχτά δεμένου τελικού νοήματος, με έκαναν να σκεφτώ πως το βιβλίο που κρατάω στα χέρια μου δεν είναι ακριβώς μυθιστόρημα, αλλά το αποτέλεσμα της πτώσης του μυθιστορήματος. Για να χρησιμοποιήσω μια εικόνα: το βιβλίο αυτό –πιο πολύ από ψηφιδωτό– μοιάζει με ένα μεγάλο βιτρώ που έπεσε και έσπασε σε μικρά κομμάτια.

Υπάρχει αγάπη και ευτυχία μετά την πτώση;

Αυτά τα κομμάτια πλησιάζει η Ρεζά με τον μεγεθυντικό της φακό, δείχνοντάς μας πως κάθε σπασμένο κομμάτι είναι κι ένας κόσμος. Το ταλέντο της είναι πως το κάνει με τρυφερότητα και κοφτερή ματιά. Με την εγγύτητα που απαιτεί η προσοχή στη λεπτομέρεια και συγχρόνως με την απόσταση που προϋποθέτει το χιούμορ.

Αν η δομή του βιβλίου έχει σαν βάση της τον θρυμματισμό της μεγάλης εικόνας και της συνεκτικής αφήγησης, δεν θα μπορούσε παρά να αντανακλά και το περιεχόμενό του. Η Ρεζά μπορεί να μιλάει για την αγάπη και την ευτυχία, αλλά δεν μιλάει ως ρομαντική αλλά ούτε και ως κυνική. Μιλάει σαν κάποια που έχει συνείδηση πως ο ρομαντισμός έχει σπάσει σε κομμάτια και ο ρεαλισμός αδυνατεί τα τα ξανακολλήσει. 

Ευτυχισμένοι οι ευτυχείς, μας λέει η Ρεζά, μ’ ένα πικρό χαμόγελο, σαν να ξέρει καλά πως μέσα σε αυτούς δεν είμαστε εμείς.

* Η ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός.

altΕυτυχισμένοι οι ευτυχείς
Yasmina Reza
Μτφρ. Μανώλης Πιμπλής
Εστία 2015
Σελ. 188, τιμή εκδότη €18,41

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ YASMINA REZA


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Χιόνι, του Ορχάν Παμούκ – έρωτας και πολιτική

Χιόνι, του Ορχάν Παμούκ – έρωτας και πολιτική

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Χιόνι» (μτφρ. Στέλλα Βρεττού, εκδ. Πατάκη), το οποίο επανακυκλοφορεί με επίμετρο του συγγραφέα.

Της Νίκης Κώτσιου

Στο Χιόνι (2002) του νομπελίστα συγγραφέα Ορχάν Παμούκ (Ιστανμπούλ,...

Η γυναίκα που γνώρισα, του Άμος Οζ

Η γυναίκα που γνώρισα, του Άμος Οζ

Για το μυθιστόρημα του Amos Oz «Η γυναίκα που γνώρισα» (μτφρ. από τα εβραϊκά Λουίζα Μιζάν, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Βέη

«…δείχνεις πως σου αρέσει η παράσταση»
...

Ανάστροφα, του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς

Ανάστροφα, του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς

Για το μυθιστόρημα του J.-K. Huysmans «Ανάστροφα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο Νίκος Μπακουνάκης, εκδ. Στερέωμα). Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του František Kupka με τίτλο The yellow scale (1907) έχει χρησιμοποιηθεί συχνά ως εξώφυλλο γι' αυτό το μυθιστόρημα. 

Του ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εισαγωγή στις Ψηφιακές Σπουδές – χάρτης ενός νέου ψηφιακού χώρου

Εισαγωγή στις Ψηφιακές Σπουδές – χάρτης ενός νέου ψηφιακού χώρου

Για τον συλλογικό τόμο «Εισαγωγή στις ψηφιακές σπουδές» (εκδ. Ροπή), σε επιμέλεια του Μανώλη Πατηνιώτη. Στην κεντρική εικόνα, Digital art από τη ρωσίδα καλλιτέχνιδα Mignon Zakuga.

Του Δημήτρη Πετάκου

Ο συλλογικός τόμος Εισαγωγή στις Ψηφιακές Σ...

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Για τη μυθιστορηματική βιογραφία του Jack Fairweather «Ο εθελοντής – Η αληθινή ιστορία του ήρωα της αντίστασης που διείσδυσε στο Άουσβιτς» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, ο ήρωας του βιβλίου Βιτόλντ Πιλέτσκι σε μια φωτογραφία ντοκουμέντο από το 1941, κατά την εισαγωγή του στο στρα...

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Για το τελευταίο βιβλίο της Κατερίνας Ζαρόκωστα, η οποία έφυγε χθες από τη ζωή στα εβδομήντα της χρόνια, τη συλλογή διηγημάτων «Ιστορίες οικογενειακής τρέλας» (εκδ. Σοκόλη).

Της Έλενας Χουζούρη

Τρία χρόνια μετά το μυθιστόρημά της Οι αδελφές Ραζή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Αλέξη Χατζηδάκη «Όψεις τουρισμού – Δεκαοχτώ δοκίμια για την τουριστική ανάπτυξη, τον σχεδιασμό του χώρου και την αρχιτεκτονική», που κυκλοφορεί από τις Cube Art Editions.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Nina George «Τα φώτα του νότου» (μτφρ. Όλγα Γκαρτζονίκα), που κυκλοφορεί στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

Μια επιλογή δέκα χριστουγεννιάτικων βιβλίων για πολύ μικρά και λίγο μεγαλύτερα παιδιά από τη βιβλιοπαραγωγή του 2020. Πρόκειται για όμορφα βιβλία που μεταφέρουν το πνεύμα των Γιορτών στους μικρούς αναγνώστες με τρυφερές καλογραμμένες ιστορίες. Στις παρακάτω επιλογές, η εικονογράφηση παρουσιάζει ποικιλία και μεγάλο ε...

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Επιλογή 21 τίτλων από τα καλύτερα ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2020.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

11 Ιανουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Πέθανε ο αγαπητός σε Ελλάδα και Γαλλία συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης

Σε ηλικία 77 ετών και έπειτα από μακροχρόνια ασθένεια, πέθανε ο συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης, όπως έγινε γνωστό από τον εκδοτικό του οίκο, τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ