bigapple

Της Ιωάννας Καρατζαφέρη

Βρίσκομαι και πάλι στη Νέα Υόρκη, ή το Big Apple, όπως τη λένε στα ελληνικά, και ακόμα δεν έχω ξεχωρίσει πότε φεύγω και πότε επιστρέφω, μεταξύ Αθήνας και Νέας Υόρκης. 

Κάθε φορά επαναλαμβάνεται, στο νου μου, το ίδιο ερώτημα σχετικά με τη λογοτεχνία. Υπήρχε προ καιρού μια «διαμάχη», πιθανόν να εξακολουθεί να υπάρχει, αν, δηλαδή, η λογοτεχνία χωρίζεται σε μητροπολιτική, αν μπορώ α δανειστώ τον όρο, και σε επαρχιακή.

Και τι σημαίνει αυτό; Ο συγγραφέας κατάγεται εκ ή είναι κάτοικος μιας μεγαλούπολης ή μιας επαρχιακής πόλης, ακόμη κι ενός χωριού ή το περιεχόμενο αναφέρεται σε πρωτεύουσες ή σε περιορισμένους χώρους εδαφικά και πληθυσμικά;

Είναι πολύ γνωστό για να το πούμε, τάχα, σαν κάτι πρωτότυπο ότι πολλοί συγγραφείς έφυγαν από τη δική τους γενέθλια πόλη ή χωριό για να καταλήξουν σε μια μεγαλούπολη και αντίθετα έφυγαν ή φεύγουν από τις μεγαλουπόλεις ζητώντας καταφύγιο και ηρεμία σε απόμερα μέρη.

Όμως, γιατί; Συμβαίνουν περισσότερα πράγματα στις μεγαλουπόλεις από τις μικρές; Και οι συγγραφείς ασχολούνται με αυτά που γίνονται ή τα αναδημιουργούν; Δηλαδή επεμβαίνουν στην πραγματικότητα όπως ο ζωγράφος που ζωγραφίζει ένα λουλούδι, αλλά δεν είναι το ίδιο το λουλούδι; Απαιτείται, δηλαδή, το βίωμα για την εγκεφαλική επεξεργασία;

Ή μήπως υπάρχει η προκατάληψη ή ο μύθος ότι η επιτυχία βρίσκεται πιο κοντά σε μια μεγαλούπολη παρά σ’ ένα χωριό;

Κι ακόμα ότ αν ο συγγραφέας αποζητάει την προσωπική του αυτοσυγκέντρωση είναι αλήθεια ότι την βρίσκει στην απομόνωση; Μα όπου κι αν πάει δεν κουβαλάει μέσα του τις δικές του μνήμες, αγωνίες, εμπειρίες και πάθη;

Θυμάμαι συχνά την Έλλη Αλεξίου που διηγόταν πως όταν ήρθε στην Αθήνα από το Ηράκλειο και η Γαλάτεια την πήρε μαζί της στη Δεξαμενή, όπου συνάντησε τον Βάρναλη, τον Μαλακάση, τον Κονδυλάκη, τον Αυγέρη, και τον Δασκαλάκη, τον οποίο ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά, και άλλους της παρέας είπε: Αυτοί είναι οι άνθρωποι που θέλω να βρίσκομαι κοντά τους, και από τότε δεν τους αποχωρίστηκε. Μήπως αυτό σημαίνει πως τους είχε συγκεντρώσει η πρωτεύουσα, ακόμα και τον Παπαδιαμάντη από την Θάσο, ή ήταν τυχαίο;

Ίσως αυτό να μη συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα.

Στη Νέα Υόρκη θεωρούν επαρχιώτες τους κατοίκους του Λος Άντζελες, παρά την ύπαρξη του Χόλιγουντ, που ξέρομε τι πρότυπα επέβαλε διεθνώς, ή μάλλον έτσι σκέφτονται στην Ανατολική Πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, για την Δυτική.

Αυτό δεν συμβαίνει και σ’ εμάς όταν αποκαλούμε τους συγγραφείς όπως τον Πεντζίκη, τον Μανώλη Αναγνωστάκη και άλλους κατοίκους της συμπρωτεύουσας, που ποτέ δεν κατάλαβα τον όρο.

Κάτι τέτοιο συνάντησα και στην Τουρκία. Οι άνθρωποι της Κωνσταντινούπολης είναι κοσμοπολίτες απέναντι στους ανθρώπους της Άγκυρας, της πρωτεύουσας.

Βέβαια, η μετακίνηση των ανθρώπων δεν τους κάνει πάντα συγγραφείς ή ζωγράφους. Αλίμονο.

Τα υλικά της δημιουργίας είναι άλλα.

Τα βασικά υλικά του συγγραφέα, τα ανθρώπινα αισθήματα, οι ανθρώπινες πράξεις δεν είναι τα ίδια και δεν συμβαίνουν παντού; Από παρατράπεζες μέχρι αιμομιξία, από έγκλημα μέχρι αυτοθυσία, από συμπόνοια μέχρι αδιαφορία, από ακανακίνητο έρωτα μέχρι αυτοκτονία και δεν υπάρχει τελεωμός όσο υπάρχει άνθρωπος.

Πόσο επηρεάστηκαν οι συγγραφείς από την ή όχι μετακίνησή τους; Ο Χέμινγουεϊ, με την ζωή του, πάντα σε ρίσκο, από τη μια χώρα στην άλλη; Το Αντίθετα από τους συγγραφείς που φτιάχνουν τον δικό τους κόσμο όπως ο Φόκνερ, ο οποίος έφτιαξε μια ολόκληρη επαρχία στο Νότο, την Yoknapatawpha, την κατοίκησε με ανθρώπους που υπήρξαν και άλλους έτσι όπως θα τους ήθελε να είναι σε μια μυθιστορηματική δομή. Ωστόσο τα χειρόγραφά του τα έστελνε σε εκδοτικούς οίκους στη Νέα Υόρκη.

Ενώ η Έμιλι Ντίκινσον δεν βγήκε ποτέ, ή μάλλον μόνο μια φορά, από το σπίτι της στο Άμχερστ. Ένα σπίτι με ψηλά σκιερά δέντρα, σ’ ένα περιβάλλον υγρό και μελαγχολικό.

Αλλά το ερώτημα επιστρέφει σ’ εμένα, στις δικές μου εμπειρίες.

Έγραψα στο Διαβολίτσι, Τα Κορίτσια της Ερεχθείου, ενώ το Μπαζαγιάζι, που τοποθέτησα το περιεχόμενό του στο Διαβολίτσι -χωριό του παππού μου στην Άνω Μεσσηνί α- το έγραφα, για χρόνια, στη Νέα Υόρκη και στη Σουηδία.

Αναφέρθηκα ενδεικτικά στους πιο πάνω συγγραφείς, αφού δεν μπορώ να αγγίξω τον μεγαλοφυή Σέξπηρ.

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Παράδοση και αυθεντία – Σκέψεις για την αξιολόγηση της τέχνης

Παράδοση και αυθεντία – Σκέψεις για την αξιολόγηση της τέχνης

Επισημάνσεις για τη σχέση παράδοσης, πρωτοποριακών κινημάτων και των καλλιτεχνών σήμερα. Κεντρική εικόνα: [από αριστερά:] Ford Madox Ford, James Joyce, Ezra Pound, και ο δικηγόρος του Joyce John Quinn, φωτογραφημένοι το 1922, έξω από το ατελιέ του Pound στο νούμερο 70 της Notre Dame-des-Champs στο Mon...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Διονύσης Μαρίνος θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Διονύσης Μαρίνος θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Διονύσης Μαρίνος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σχέση όλω...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Θάνος Κάππας θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Θάνος Κάππας θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, ο πεζογράφος Θάνος Κάππας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σχέση όλων μας με την ανάγνωση ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τέσπα (διήγημα)

Τέσπα (διήγημα)

Δεν θα πάρουμε το οικογενειακό σήμερα. Ασ’ το μωρέ. Να χαρούμε λίγο το καινούργιο. Πότε θα το χαρούμε αν όχι τώρα το καλοκαίρι που πάμε και κάπου μαζί. Έστω θάλασσα. Εντάξει, σκόνη, άμμος, αλμύρα, θα μου πεις, τα τρώει τα καθίσματα η αλμύρα. Το χρώμα να δεις τι του κάνει. Αλλά, τέσπα.

Της Κατερίνας Γ...

30 από τα καλύτερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών

30 από τα καλύτερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών

Η ιστοσελίδα Short List δημοσίευσε πρόσφατα μια περιεκτική λίστα με τριάντα από τα σπουδαιότερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών. Είκοσι οκτώ μυθιστορήματα, μία μαρτυρία-χρονικό από τον Τζορτζ Όργουελ, καθώς και ένα θεατρικό έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, που μας φανερώνουν τον παραλογισμό του πολέμου. Στην κεντρική ε...

«Το Ρίφι» του Μηνά Βιντιάδη

«Το Ρίφι» του Μηνά Βιντιάδη

Για το μυθιστόρημα «Το Ρίφι» του Μηνά Βιντιάδη (εκδ. Ελληνικά Γράμματα)

Της Κατερίνας Σιδέρη

Στο βιβλίο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Μηνά Βιντιάδη θα συναντήσουμε στίχους από τραγούδια, μαντινάδες, παροιμίες και γνωμικά,...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

30 από τα καλύτερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών

30 από τα καλύτερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών

Η ιστοσελίδα Short List δημοσίευσε πρόσφατα μια περιεκτική λίστα με τριάντα από τα σπουδαιότερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών. Είκοσι οκτώ μυθιστορήματα, μία μαρτυρία-χρονικό από τον Τζορτζ Όργουελ, καθώς και ένα θεατρικό έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, που μας φανερώνουν τον παραλογισμό του πολέμου. Στην κεντρική ε...

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

Μια λίστα με 10 σημαντικά μυθιστορήματα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς στα αγγλικά δημοσιεύτηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του Women’s Prize for Fiction. Τα δέκα βιβλία αναδείχθηκαν μέσω ψηφοφορίας στην οποία συμμετείχαν 20.000 αναγνώστες. Και τα 10 έχουν μεταφραστεί στη γλώσσα μας. Στη φωτογραφία, η Μέρι Σέλεϊ.

...
40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμενους μήνες. Δείτε τα και διαλέξτε το δικό σας αγαπημένο βιβλίο του καλοκαιριού.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός, Κ.Β. Κατσουλάρης...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Ιουλίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμεν

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ