bigapple

Της Ιωάννας Καρατζαφέρη

Βρίσκομαι και πάλι στη Νέα Υόρκη, ή το Big Apple, όπως τη λένε στα ελληνικά, και ακόμα δεν έχω ξεχωρίσει πότε φεύγω και πότε επιστρέφω, μεταξύ Αθήνας και Νέας Υόρκης. 

Κάθε φορά επαναλαμβάνεται, στο νου μου, το ίδιο ερώτημα σχετικά με τη λογοτεχνία. Υπήρχε προ καιρού μια «διαμάχη», πιθανόν να εξακολουθεί να υπάρχει, αν, δηλαδή, η λογοτεχνία χωρίζεται σε μητροπολιτική, αν μπορώ α δανειστώ τον όρο, και σε επαρχιακή.

Και τι σημαίνει αυτό; Ο συγγραφέας κατάγεται εκ ή είναι κάτοικος μιας μεγαλούπολης ή μιας επαρχιακής πόλης, ακόμη κι ενός χωριού ή το περιεχόμενο αναφέρεται σε πρωτεύουσες ή σε περιορισμένους χώρους εδαφικά και πληθυσμικά;

Είναι πολύ γνωστό για να το πούμε, τάχα, σαν κάτι πρωτότυπο ότι πολλοί συγγραφείς έφυγαν από τη δική τους γενέθλια πόλη ή χωριό για να καταλήξουν σε μια μεγαλούπολη και αντίθετα έφυγαν ή φεύγουν από τις μεγαλουπόλεις ζητώντας καταφύγιο και ηρεμία σε απόμερα μέρη.

Όμως, γιατί; Συμβαίνουν περισσότερα πράγματα στις μεγαλουπόλεις από τις μικρές; Και οι συγγραφείς ασχολούνται με αυτά που γίνονται ή τα αναδημιουργούν; Δηλαδή επεμβαίνουν στην πραγματικότητα όπως ο ζωγράφος που ζωγραφίζει ένα λουλούδι, αλλά δεν είναι το ίδιο το λουλούδι; Απαιτείται, δηλαδή, το βίωμα για την εγκεφαλική επεξεργασία;

Ή μήπως υπάρχει η προκατάληψη ή ο μύθος ότι η επιτυχία βρίσκεται πιο κοντά σε μια μεγαλούπολη παρά σ’ ένα χωριό;

Κι ακόμα ότ αν ο συγγραφέας αποζητάει την προσωπική του αυτοσυγκέντρωση είναι αλήθεια ότι την βρίσκει στην απομόνωση; Μα όπου κι αν πάει δεν κουβαλάει μέσα του τις δικές του μνήμες, αγωνίες, εμπειρίες και πάθη;

Θυμάμαι συχνά την Έλλη Αλεξίου που διηγόταν πως όταν ήρθε στην Αθήνα από το Ηράκλειο και η Γαλάτεια την πήρε μαζί της στη Δεξαμενή, όπου συνάντησε τον Βάρναλη, τον Μαλακάση, τον Κονδυλάκη, τον Αυγέρη, και τον Δασκαλάκη, τον οποίο ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά, και άλλους της παρέας είπε: Αυτοί είναι οι άνθρωποι που θέλω να βρίσκομαι κοντά τους, και από τότε δεν τους αποχωρίστηκε. Μήπως αυτό σημαίνει πως τους είχε συγκεντρώσει η πρωτεύουσα, ακόμα και τον Παπαδιαμάντη από την Θάσο, ή ήταν τυχαίο;

Ίσως αυτό να μη συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα.

Στη Νέα Υόρκη θεωρούν επαρχιώτες τους κατοίκους του Λος Άντζελες, παρά την ύπαρξη του Χόλιγουντ, που ξέρομε τι πρότυπα επέβαλε διεθνώς, ή μάλλον έτσι σκέφτονται στην Ανατολική Πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, για την Δυτική.

Αυτό δεν συμβαίνει και σ’ εμάς όταν αποκαλούμε τους συγγραφείς όπως τον Πεντζίκη, τον Μανώλη Αναγνωστάκη και άλλους κατοίκους της συμπρωτεύουσας, που ποτέ δεν κατάλαβα τον όρο.

Κάτι τέτοιο συνάντησα και στην Τουρκία. Οι άνθρωποι της Κωνσταντινούπολης είναι κοσμοπολίτες απέναντι στους ανθρώπους της Άγκυρας, της πρωτεύουσας.

Βέβαια, η μετακίνηση των ανθρώπων δεν τους κάνει πάντα συγγραφείς ή ζωγράφους. Αλίμονο.

Τα υλικά της δημιουργίας είναι άλλα.

Τα βασικά υλικά του συγγραφέα, τα ανθρώπινα αισθήματα, οι ανθρώπινες πράξεις δεν είναι τα ίδια και δεν συμβαίνουν παντού; Από παρατράπεζες μέχρι αιμομιξία, από έγκλημα μέχρι αυτοθυσία, από συμπόνοια μέχρι αδιαφορία, από ακανακίνητο έρωτα μέχρι αυτοκτονία και δεν υπάρχει τελεωμός όσο υπάρχει άνθρωπος.

Πόσο επηρεάστηκαν οι συγγραφείς από την ή όχι μετακίνησή τους; Ο Χέμινγουεϊ, με την ζωή του, πάντα σε ρίσκο, από τη μια χώρα στην άλλη; Το Αντίθετα από τους συγγραφείς που φτιάχνουν τον δικό τους κόσμο όπως ο Φόκνερ, ο οποίος έφτιαξε μια ολόκληρη επαρχία στο Νότο, την Yoknapatawpha, την κατοίκησε με ανθρώπους που υπήρξαν και άλλους έτσι όπως θα τους ήθελε να είναι σε μια μυθιστορηματική δομή. Ωστόσο τα χειρόγραφά του τα έστελνε σε εκδοτικούς οίκους στη Νέα Υόρκη.

Ενώ η Έμιλι Ντίκινσον δεν βγήκε ποτέ, ή μάλλον μόνο μια φορά, από το σπίτι της στο Άμχερστ. Ένα σπίτι με ψηλά σκιερά δέντρα, σ’ ένα περιβάλλον υγρό και μελαγχολικό.

Αλλά το ερώτημα επιστρέφει σ’ εμένα, στις δικές μου εμπειρίες.

Έγραψα στο Διαβολίτσι, Τα Κορίτσια της Ερεχθείου, ενώ το Μπαζαγιάζι, που τοποθέτησα το περιεχόμενό του στο Διαβολίτσι -χωριό του παππού μου στην Άνω Μεσσηνί α- το έγραφα, για χρόνια, στη Νέα Υόρκη και στη Σουηδία.

Αναφέρθηκα ενδεικτικά στους πιο πάνω συγγραφείς, αφού δεν μπορώ να αγγίξω τον μεγαλοφυή Σέξπηρ.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ένας «Εγγλέζος» ζητιάνος – Διερωτήσεις για το μυθιστόρημα του Καρκαβίτσα με τη βοήθεια του... Πάτρικ Λη Φέρμορ

Ένας «Εγγλέζος» ζητιάνος – Διερωτήσεις για το μυθιστόρημα του Καρκαβίτσα με τη βοήθεια του... Πάτρικ Λη Φέρμορ

Διερωτήσεις για το μυθιστόρημα του Ανδρέα Καρκαβίτσα «Ο ζητιάνος», έργο-σταθμός για τα ελληνικά γράμματα, με τη συνδρομή της μαρτυρίας του Πάτρικ Λη Φέρμορ στο βιβλίο του «Ρούμελη» (εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, καρέ από το γκράφικ νόβελ του Kanello Cob, που βασίστηκε στο μυθιστόρημα του Καρκαβίτσα (εκδ. Po...

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Σκέψεις για τη λογοτεχνική ανάγνωση, την ερμηνεία των έργων, τα ζητήματα της αισθητικής, της αναπαράστασης και του ρεαλισμού στα σύγχρονα λογοτεχνικά έργα.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο υπήρξε η μόνιμη επωδός που μας συνοδ...

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκέψεις και υποθέσεις με αφορμή την επανέκδοση του «Λεμονοδάσους» του Κοσμά Πολίτη από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, στη σειρά Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις, που συνοδεύεται από το κείμενο της Αγγέλας Καστρινάκη «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας: ένα ταξίδι στους μύθους και στα σύμβολα του Λεμονοδάσους».

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ