Η ικανότητα της Αισθητικής είναι να αποδιώχνει το κακό και μέσω της εμπειρίας του ωραίου να οδηγεί τους ανθρώπους σε αυτοαποκαλύψεις, σε γνωστικές περιπέτειες, αλλά και σε ιατρικές θεραπείες. Κεντρική εικόνα: O Δαβίδ του Μιχαήλ Άγγελου ©Wikipedia.
Γράφει ο Δημοσθένης Δαββέτας
Πριν γεννηθεί ως όρος η Αισθητική, το 1755 από τον Γερμανό φιλόσοφο Μπάουμγκαρντεν υπήρχε ήδη ως έννοια στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Υπήρχε ως τρίπτυχο που συμπεριλάμβανε το Ωραίο, το καλό και το Αληθές. Αυτή η τριάδα ήταν το θεμέλιο της ευζωίας, της ευδαιμονίας που απασχολούσε τόσο πολύ την ελληνική σκέψη. Για τους Έλληνες το να είναι κάποιος ευτυχής έπρεπε να έχει συμμετοχή (μετοχή, μέθεξη) σε αυτήν την προαναφερθείσα τριάδα.
Η επιθυμία του μαγνητισμένου
Το Ωραίο ελκύει, γοητεύει, μαγνητίζει. Και η επιθυμία του μαγνητισμένου από αυτό είναι τόσο ισχυρή ώστε τον ωθεί στο να προσπαθήσει να το αποκτήσει. Στην προσπάθειά του αυτή ανακαλύπτει τον καλύτερο εαυτό του, ανακαλύπτει το καλό, το οποίο είναι και το Αληθές του γιατί είναι γέννημα της αυτογνωσιακής του εμπειρίας. Συνεπώς, όποιος μετέχει του Ωραίου, δηλαδή όποιος το επιθύμησε και το έζησε ως εσωτερική κι εξωτερική ομορφιά, αυτός λοιπόν έχει ανακαλύψει ταυτόχρονα και το καλό που βρήκε μέσα του αλλά κι αυτό που θα δείξει προς τα έξω, στην εξωτερική του συμπεριφορά.
Η αναζήτηση του Ωραίου στη ζωή μας ήταν, είναι και θα είναι ένα αίτημα που αφορά την υγιή ισορροπία μας με τον κόσμο, τον εαυτό μας το περιβάλλον μας.
Η Αισθητική, που πήρε τεράστιες διαστάσεις από τον Διαφωτισμό ως σήμερα, αφορά, όπως ήδη αναφέρθηκε, την εμπειρία του καθένα μας με το Ωραίο, την Ομορφιά. Η αναζήτηση του Ωραίου στη ζωή μας ήταν, είναι και θα είναι ένα αίτημα που αφορά την υγιή ισορροπία μας με τον κόσμο, τον εαυτό μας το περιβάλλον μας.
Η γοητεία της ομορφιάς
Όλοι μας γοητευτήκαμε από την ομορφιά ενός προσώπου, ενός σώματος, ενός τοπίου, ενός έργου τέχνης, ενός καινοτόμου ευρήματος. Αυτή η γοητεία, όταν επιδρά στους τρόπους, τις αποφάσεις, τις σκέψεις και τις πράξεις μας, πάει να πει ότι ζήσαμε πλήρως την εμπειρία της ομορφιάς. Όμως έχουμε και την ανάγκη να μιλήσουμε γι’ αυτό το θαυμάσιο που ζήσαμε. Άλλοι με λόγια, άλλοι με έργα τέχνης, άλλοι με κείμενα κλπ. Έτσι γεννήθηκε κατ’ ουσίαν η Αισθητική, ως εμπειρία του καθένα στο Ωραίο, ως νίκη της ομορφιάς απέναντι στη φθορά. Η Αισθητική είναι φάρμακο κατά οποιασδήποτε απειλής θανάτου, κατά οποιασδήποτε απειλής ασχήμιας που μπορεί να λερώσει τη ζωή μας.
Art therapy
Η Αισθητική είναι η αναζήτηση και η εύρεση του ωραιότερου εαυτού μας ως δημιουργική εμπειρία στην καθημερινότητά μας. Πόσες και πόσες φορές, σε στιγμές θλίψης, ασθένειας, αμφιβολιών ή απογοήτευσης, δεν είδαμε ένα φιλμ, δεν διαβάσαμε ένα βιβλίο, δεν σταθήκαμε μπροστά σε έναν πίνακα, σε ένα έργο τέχνης και δεν νιώσαμε καλύτερα;
Υπάρχει και μια διάσταση θεραπείας στην Αισθητική. Γιατί η ανακάλυψη του καλού και του Αληθούς, μέσα από την εμπειρία του ωραίου, μπορεί να οδηγήσει σε αυτοαποκαλύψεις, σε νέες γνωστικές περιπέτειες αλλά και σε ιατρικές θεραπείες.
Θυμάμαι που κάποτε ο μέγας Ισπανός καλλιτέχνης Αντόνι Τάπιες, όταν κάποια στιγμή είχα πονοκέφαλο, μου είπε: «Ακούμπησε το κεφάλι σου σε ένα έργο τέχνης που αγαπάς και θα δεις, θα σου περάσει αμέσως ο πονοκέφαλος».
Έχει μια ικανότητα η Αισθητική, ως εμπειρία ομορφιάς ν’ απορροφά το κακό, να το διώχνει. Γι’ αυτό και σήμερα έχει καθιερωθεί η art therapy, ως μια ιατρική μέθοδος. Υπάρχει μια θεραπευτική διάσταση στην Αισθητική, αλλά και μια σωτηριακή. Γι’ αυτό κι ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι έλεγε: «Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο».
＊O ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΔΑΒΒΕΤΑΣ είναι καθηγητής Φιλοσοφίας της Τέχνης, συγγραφέας, εικαστικός και γεωπολιτιστικός αναλυτής.
.
