baladeur

Σκέψεις για τη συλλογή «Ωγκύστ Ντυπέν: Το έγκλημα της οδού Μοργκ και άλλες ιστορίες μυστηρίου» του Έντγκαρ Άλλαν Πόε (μτφρ. Στεύη Τσούτση, εκδ. Νίκας). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Edgar Allan Poe: Buried Alive» (2016).

Γράφει η Στεύη Τσούτση

Ο Έντγκαρ Άλλαν Πόε χαρακτηρίστηκε από πολλούς η πιο μυστηριώδης λογοτεχνική προσωπικότητα του σύγχρονου κόσμου. Ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του πρώτα ποιητή κι έπειτα πεζογράφο. Ανάμεσα στα περισσότερα από τα εβδομήντα διηγήματα που έγραψε για καθαρά βιοποριστικούς λόγους, βρίσκεται και «Το έγκλημα της οδού Μοργκ». Με αυτή την ιστορία, ο Πόε φαίνεται να βάζει τον θεμέλιο λίθο αυτού που θα ονομαστεί αστυνομική λογοτεχνία.

«Το έγκλημα της οδού Μοργκ» γράφτηκε το 1841 και φημολογείται πως πληρώθηκε 56 δολάρια. Για τους γνώστες, 56 δολάρια κόστισε η δημιουργία ενός νέου είδους λογοτεχνικής ιστόρησης: του αστυνομικού μυθιστορήματος. Το συγκεκριμένο διήγημα ακολούθησαν δύο ακόμη ιστορίες, με τον ίδιο κεντρικό ήρωα: «Το μυστήριο της Μαρί Ροζέ» και «Το κλεμμένο γράμμα». Ο κοινός πρωταγωνιστής των ιστοριών αυτών είναι ο Ωγκύστ Ντυπέν, ο οποίος αποτελεί και τον πρώτο μυθιστορηματικό ανακριτή, που ακολουθώντας την «επαγωγική» μέθοδο δίνει λύση όπου ο κοινός νους αδυνατεί.

Ο Ντυπέν και οι γρίφοι

Ο Ντυπέν είναι τύπος εκκεντρικός και ιδιότροπος, παρατηρητικός και με αναλυτική σκέψη. Ακολουθώντας τις ενδείξεις και προσέχοντας τις πιο ανεπαίσθητες λεπτομέρειες, εξιχνιάζει εγκλήματα με την ίδια άνεση –κι ευχαρίστηση− που ένας έξυπνος μαθητής θα έλυνε γρίφους. Αυτοί οι «γρίφοι» που τόσο προτιμά ο Πόε στις διηγήσεις του βρίσκουν τη λύση τους στον Ντυπέν με την παρατήρηση, την εντατική έρευνα και την επαγωγική σκέψη. Είναι αυτή, ακριβώς, η σκέψη που εισάγει τα μαθηματικά στην αφήγηση, δίνοντάς τους κυρίαρχο ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής.

Τα μαθηματικά δεν είναι απλά εξισώσεις και τύποι. Είναι η ικανότητα σκέψης, η λογική, η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του μυαλού. Γίνεται εμφανές πως η επίλυση ενός μυστηρίου είναι μια προσπάθεια απόδειξης με επαγωγική σκέψη. Ο Ντυπέν, θέλοντας να λύσει τους τρεις γρίφους που έφτιαξε γι’ αυτόν ο Πόε, θυμίζει μαθηματικό που επιχειρεί να αποδείξει κάποια μαθηματική πρόταση. Ο Πόε είναι ιδιαίτερα αναλυτικός στην περιγραφή της σκέψης του Ντυπέν. Ο ήρωάς του δρα υπερβατικά και ξεπερνά τις συνηθισμένες τακτικές – τον τρόπο δηλαδή που δρα η αστυνομία.

«Οι συμπτώσεις, είναι ογκόλιθοι στον δρόμο των ανθρώπων που δεν ξέρουν τίποτα από τη θεωρία των πιθανοτήτων, τη θεωρία στην οποία η ανθρωπότητα χρωστάει τις πιο δοξασμένες κατακτήσεις της» δηλώνει ο Ντυπέν.

Ο Ντυπέν, ακούει και παρατηρεί τα πάντα. Με μια συλλογιστική που αξιοποιεί τα δεδομένα και διαδοχικά βγάζει ρεαλιστικά πορίσματα, αγνοώντας τις υπάρχουσες ανυπόστατες εικασίες λόγω συμπτώσεων.

«Οι συμπτώσεις, είναι ογκόλιθοι στον δρόμο των ανθρώπων που δεν ξέρουν τίποτα από τη θεωρία των πιθανοτήτων, τη θεωρία στην οποία η ανθρωπότητα χρωστάει τις πιο δοξασμένες κατακτήσεις της» δηλώνει ο Ντυπέν. Σε αντίθεση με όλους τους άλλους, εκείνος προχωρεί στην παρατήρηση και των πιο μικρών λεπτομερειών. Την παρατήρηση ακολουθούν πλήθος συνεπαγωγές, υποθέσεις, διαψεύσεις αλλά κι επιβεβαιώσεις. Δεν αργεί, λοιπόν, να καταλήξει εκεί που ο κοινός, μη μαθηματικός νους, αδυνατεί: στη διαλεύκανση του μυστηρίου.

nikas ogkist dipenΕίναι ξεκάθαρο πως ο Πόε καινοτομεί στη αφήγησή του, εγκαινιάζοντας μια νέα προσέγγιση στη λύση των λογοτεχνικών μυστηρίων. Ο Πόε δομεί τον ήρωά του με αυτή την τετράγωνη λογική και την επαγωγική σκέψη. Επικυρώνει έτσι, ξεκάθαρα, πως η αφήγηση μπορεί να συσχετίσει την μαθηματική απόδειξη με τον συλλογισμό επίλυσης ενός μυστηρίου. Τα κομμάτια των γρίφων είναι πάντα εκεί. Ζητούν μόνο κάποιον να τα βάλει στη σωστή σειρά κι επαγωγικά να φτάσει από το Α στο Β, από την υπόθεση στο συμπέρασμα, από το αίνιγμα στη λύση του.

Ο Πόε, πρωτοποριακός μέσα στην εκκεντρικότητά του, δημιούργησε έναν ήρωα που έμελλε να «γεννήσει» πολλούς ακόμη, με την ίδια σκέψη, στα χρόνια που ακολούθησαν. Από τον Ντυπέν στον Σέρλοκ Χολμς κι από εκεί στον Πουαρό, τη Μις Μαρπλ ή τον Χάρι Χόλε, η επαγωγική σκέψη καθιερώθηκε στην αφήγηση, αλλάζοντας μια για πάντα το παγκόσμιο λογοτεχνικό σκηνικό.

* Η συλλογή «Ωγκύστ Ντυπέν: Το έγκλημα της οδού Μοργκ και άλλες ιστορίες μυστηρίου» περιλαμβάνει τις τρεις ιστορίες που ο Πόε έγραψε με ήρωα τον Ωγκύστ Ντυπέν. Σε μετάφραση της Στεύης Τσούτση, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Νίκας και διακρίθηκε στη Βραχεία Λίστα των Κρατικών Βραβείων Μετάφρασης για το 2020.


* Η ΣΤΕΥΗ ΤΣΟΥΤΣΗ είναι επιμελήτρια εκδόσεων, συγγραφέας και μεταφράστρια.

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πρόδωσε» η Νάθενα τον Παπαδιαμάντη; – Μια αναδρομή στις κινηματογραφικές μεταφορές της Φόνισσας και ορισμένες χρήσιμες παραδοχές

«Πρόδωσε» η Νάθενα τον Παπαδιαμάντη; – Μια αναδρομή στις κινηματογραφικές μεταφορές της Φόνισσας και ορισμένες χρήσιμες παραδοχές

Μερικές παρατηρήσεις από τη σκοπιά των Σπουδών Κινηματογραφικής Μεταφοράς. Φωτογραφίες © Γιώργος Τατάκης, από τα γυρίσματα της ταινίας «Φόνισσα».

Γράφει ο Γιάννης Βαγγελοκώστας

Στο αφιερωματικό τεύχος του περιοδικού «Αντί» για τον κορυφαίο Σκ...

Για το «Φονικό καρναβάλι» του Μετίν Αρντιτί – Από τη βενετσιάνικη Αναγέννηση στη σημερινή εποχή

Για το «Φονικό καρναβάλι» του Μετίν Αρντιτί – Από τη βενετσιάνικη Αναγέννηση στη σημερινή εποχή

Για το μυθιστόρημα του Μετίν Αρντιτί [Metin Arditi] «Φονικό καρναβάλι» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Πατάκη).

Γράφει η Ρίτα Κολαΐτη

Το Φονικό καρναβάλι είναι το πέμπτο βιβλίο του Μετίν Αρντιτί που μεταφράζω στα ελληνικά. Είναι μεγάλη ευτυχία για έ...

«Αρχίλοχος» – Ο ποιητής του δόρατος και της αιχμής

«Αρχίλοχος» – Ο ποιητής του δόρατος και της αιχμής

Για τον ποιητή με τα απειράριθμα προσωπεία. Με αφορμή το βιβλίο «Αρχίλοχος, ο ποιητής του δόρατος και της αιχμής» (εκδ. Νίκας).

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Με το όνομά του να φτάνει, σαν ηχώ, από τα βάθη των αιώνων, ο Αρχίλοχος...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ιρλανδία, την Ουκρανία και τη Γεωργία, η Τσεχία είναι η επόμενη χώρα της Ευρώπης που θεσπίζει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία. Όλο και περισσότερες χώρες αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει ο κλάδος του βιβλίου στην ανάπτυξη και στην πολιτισμική πολυμορφία. «Είμαστε επιτέλους στην ...

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Το διαδικτυακό περιοδικό Λόγου και Τέχνης Χάρτης (www.hartismag.gr) συνεχίζει για τρίτη χρονιά την απονομή ετήσιων βραβείων, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων που κυκλοφόρησαν το περασμένο έτος. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού που, χωρίς δεσμεύσεις ή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ