adelfiko kentriki

Για το μυθιστόρημα της Βάσιας Τζανακάρη «Αδελφικό» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Μια κομβική σκηνή της ιστορίας © από το αρχείο της συγγραφέως.

Της Δέσποινας Χαλβατζή

Από τους Έντεκα Μικρούς Φόνους – Ιστορίες εμπνευσμένες από τραγούδια του Nick Cave (2008), το μυθιστόρημά της Τζόνι και Λούλου (2011), τη συλλογή διηγημάτων Η Καρέκλα του Κυρίου Έκτορα (2014) ως το τελευταίο της βιβλίο, το Αδελφικό (2020), η συγγραφέας αξιοποιεί κάθε φορά με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο τόσο την τοπιογραφία όσο και το άνυσμα του αφηγηματικού χρόνου, μέσα στο οποίο στήνει την κάθε ιστορία της.

Ξεκινώντας την «ανάγνωση» του βιβλίου από το λιτό και όμορφο εξώφυλλο, στο οποίο κυριαρχεί το μπλε του ουρανού και τα αποδημητικά πουλιά, έχουμε ήδη τις πρώτες αναλογίες με την ψυχολογία και τις αποδράσεις των ηρώων του μυθιστορήματος. Ο τόπος στον οποίο αυτές οι αποδράσεις θα καταλήξουν και οι δύο κεντρικοί ήρωες, η Μάρω και ο Μελισσινός, θα συναντηθούν, σε μια επώδυνη προσπάθεια ενηλικίωσης, είναι το Αδελφικό –ένα υπαρκτό χωριό του νομού Σερρών–, το οποίο δίνει και τον τίτλο στο μυθιστόρημα. 

Ο τίτλος όμως επιδέχεται επιπλέον αναγνώσεις μέσα στις οποίες εντάσσεται ο αδελφικός δεσμός της Μάρως με τον Βασίλη, οι εκλεκτικές συγγένειες των κόσμων των δύο ηρώων, αλλά ακόμη και ο κόσμος του βιβλίου με αυτόν των αναγνωστών, οι οποίοι αναγνωρίζουν μουσικές, τραγούδια, συγκροτήματα, ταινίες, αντικείμενα ή συνήθειες της καθημερινότητας – ορόσημα τα περισσότερα από αυτά μιας εποχής που έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Οι σκέψεις και τα συναισθήματα των ηρώων είναι ιδιαιτέρως εύστοχα και αντιπροσωπεύουν μια γενιά νέων ανθρώπων που ενηλικιώθηκαν στη δεκαετία του ’90, δίνοντας έτσι άλλον έναν λόγο στους αναγνώστες να αναπτύξουν «αδελφικά» συναισθήματα για τους ήρωες. Οι λέξεις, οι στίχοι, οι μουσικές και οι σκηνές από ταινίες είναι όσα ορίζουν τη σχέση μας με τους δημιουργούς και ξεχωρίζουν κάποιους από αυτούς με ιδιαίτερες και εκλεκτικές σχέσεις.

Προϊδεασμοί και υπαινικτικές αναφορές στη ροή της αφήγησης που εκπληρώνουν τον σκοπό τους τις σωστές στιγμές, το ταξίδι από τον έναν τόπο στον άλλο αλλά και πίσω μπρος στον χρόνο, μέσα από δύο αφηγηματικές φωνές και μια αξιοθαύμαστα ζωντανή γλώσσα.

Αξιοπρόσεχτος είναι και ο τρόπος με τον οποίο η συγγραφέας χτίζει την πλοκή του μυθιστορήματός της, αποκαλύπτοντας βαθμιαία την ιστορία των ηρώων, το τραύμα που κουβαλάνε, τον πόνο που θέλουν να γιατρέψουν. Προϊδεασμοί και υπαινικτικές αναφορές στη ροή της αφήγησης που εκπληρώνουν τον σκοπό τους τις σωστές στιγμές, το ταξίδι από τον έναν τόπο στον άλλο αλλά και πίσω μπρος στον χρόνο, μέσα από δύο αφηγηματικές φωνές και μια αξιοθαύμαστα ζωντανή γλώσσα είναι τα γνωρίσματα που έχω εκτιμήσει στη γραφή της Βάσιας Τζανακάρη. Παραθέτω δύο δείγματα των εκφραστικών της τρόπων, που διακρίνονται για την τόλμη και την πρωτοτυπία τους: 

tzanakari


«Κι όταν [...] κοίταξα ολόγυρα [...] το φως που έπεφτε γενναιόδωρα παντού, ένιωσα κάτι να ανεμίζει μέσα μου, ένα ανάλαφρο και καθαρό ρούχο στο σκοινί της μπουγάδας». (σ. 47)

«Σκεφτόμουν όμως πόσο θα μου έλειπε και η θλίψη του αποχωρισμού καβάλησε το τρένο, με ακολούθησε και στην Αθήνα, μεγάλη, άσχημη νυχτερίδα με σκεβρωμένα νύχια, που, όπου κι αν πήγαινα με βάραινε κι έριχνε σκιά με τα φτερά της». (σ. 80)

Οι εκλεκτικές συγγένειες, από τις γλωσσικές επιλογές της Βάσιας Τζανακάρη με πηγαίνουν στα Γράμματα σε έναν νεαρό αναγνώστη, της Laura Brown-Lavoie, η οποία γράφει: «Μερικές φορές όταν διαβάζω ένα καλό βιβλίο και είμαι κάτω από την κουβέρτα και κανείς δεν επιχειρεί να μου μιλήσει, ξεχνάω ότι διαβάζω. Το γρασίδι της ιστορίας υψώνεται γύρω μου, και είμαι ένα ακόμη σιωπηλό πλάσμα του οποίου η καρδιά χτυπάει μέσα στον κόσμο. Αν καθίσω ακίνητη και συνεχίσω να διαβάζω με αυτόν τον τρόπο, μερικές φορές μια πρόταση παραφυλάει τόσο χαριτωμένα όσο μια λιονταρίνα. Αίμα γύρω από το στόμα της· τόσο φρέσκο, τόσο φονικό. Τη διαβάζω μία φορά, και ξέρω ότι πρέπει να τη διαβάσω ξανά, να μην κοιτάξω παραπέρα, να παρατηρήσω από κοντά πώς κινείται». (The velocity of being, Letters to a young reader, edited by Maria Popova and Claudia Bedrick). 

Το 2015 είχα τη χαρά να γνωρίσω τη Βάσια Τζανακάρη πρώτα μέσα από τα εξαιρετικά –για το πρωτότυπο περιεχόμενο και την άρτια τεχνική τους– διηγήματα που περιλαμβάνονται στην Καρέκλα του Κυρίου Έκτορα κι ύστερα, δια ζώσης, κατά την επίσκεψή της στο Λύκειο του Βέλου, σε μια εκδήλωση στο πλαίσιο του προγράμματος «Λογοτεχνικές δημιουργίες» που εκπονούν εδώ και αρκετά χρόνια οι φιλόλογοι του σχολείου. Στη συνάντηση με τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετείχαν στην εκδήλωση, η νεαρή συγγραφέας άγγιξε τα παιδιά προπάντων με την αλήθεια της και την απουσία εξιδανικεύσεων, στοιχεία που χαρακτηρίζουν και τη γραφή της.

* Η ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΧΑΛΒΑΤΖΗ είναι φιλόλογος.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Ξενάκης, ο αναγεννησιακός άνθρωπος και η «Εγκυκλοπαίδεια»

Ο Ξενάκης, ο αναγεννησιακός άνθρωπος και η «Εγκυκλοπαίδεια»

Με αφορμή τα 20 χρόνια από τον θάνατο του Γιάννη Ξενάκη, μια απόπειρα προσέγγισης της πολυσχιδούς προσωπικότητάς του. Κεντρική φωτογραφία © Horst Tappe, Coll. Famille, 1988. Όλες οι φωτογραφίες προέρχονται από το επίσημο σάιτ του Ξενάκη.

Της Άλκηστης Σουλογιάννη ...

Λυρισμού εγκώμιον

Λυρισμού εγκώμιον

Στην κεντρική εικόνα, μέρος από το έργο «Ο Luigi Cherubini και η Μούσα της Λυρικής Ποίησης», του Jean Auguste Dominique Ingres (1842).

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Σε όλους τους τόπους και σε όλους τους καιρούς, ο μεγάλος λυρικός ποιητής τε...

Αστυνομικό μυθιστόρημα: «Αίμα» στην αγορά του βιβλίου

Αστυνομικό μυθιστόρημα: «Αίμα» στην αγορά του βιβλίου

Το αστυνομικό είναι το πιο εμπορικό λογοτεχνικό είδος, πολλά χρόνια τώρα. Και στην Ελλάδα, και παντού. Οι λόγοι είναι πολλοί, και έχουν αναλυθεί επαρκώς σε υψηλό επίπεδο από πολλούς μελετητές και ειδικούς.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)

Της Ελένης Κορόβηλα

Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστό...

Ανακοινώθηκε η βραχεία λίστα για το Booker 2021

Ανακοινώθηκε η βραχεία λίστα για το Booker 2021

Πριν από λίγο ανακοινώθηκε η βραβεία λίστα με τα έξι μυθιστορήματα που είναι υποψήφια για το φετινό Man Booker Prize. Η λίστα δεν περιλαμβάνει ούτε τον Καζούο Ισιγκούρο ούτε τη Ρέιτσελ Κασκ.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος

Μια ακόμα χρονιά, γεμάτη υπέροχα και ανατρεπτικά βιβλία από τις εκδόσεις μας πλησιάζει προς το τέλος της. Το πρώτο εξάμηνο ήταν γεμάτο εκπλήξεις: εξαιρετικά ονόματα, βραβευμένες και μοναδικές εκδόσεις. Συνεχίζουμε στο ίδιο μοτίβο, πάντα με αγάπη για το καλό βιβλίο.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 31 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ