zei mikri

Της Ελένης Κορόβηλα *

«Με το καπέλο που έχω σας χαιρετώ».

Όσοι δεν έχουν υπάρξει αναγνώστες της Άλκης Ζέη ως παιδιά, είτε επειδή είναι μεγαλύτεροι είτε επειδή είναι πολύ νεώτεροι είτε επειδή απλώς δεν έτυχε, έχουν τώρα την ευκαιρία να συστηθούν σε πρώτο πρόσωπο με το κορίτσι με τα σοσονάκια, τα γελαστά μάτια και το λαμπερό χαμόγελο που είχε από πολύ νωρίς ιστορίες να διηγηθεί. Είναι το κορίτσι της ξεγνοιασιάς της Σάμου, της αθηναϊκής παιδικής ηλικίας με τις αστικές συνήθειες, της κατοχής και της πείνας αλλά και της αξιοπρέπειας, της ΕΠΟΝ, των Δεκεμβριανών. 

Με το αυτοβιογραφικό «Μολύβι φάμπερ νούμερο δύο» η Ζέη εστιάζει στα πρώτα χρόνια της ζωής της: Από τη γέννησή της, το 1925, έως τον γάμο της με τον σκηνοθέτη Γιώργο Σεβαστίκογλου (1913-1990), το 1945, λίγο πριν η Ελλάδα μπει στη χειρότερη περίοδο της σύγχρονης ιστορίας της. Μας δίνει τα κλειδιά που μας έλειπαν για να εισέλθουμε στο σύμπαν από το οποίο προήλθε η ίδια και μαζί της μια φουρνιά μοναδικών ανθρώπων – αποδίδοντας έτσι εύσημα σε εκείνους που θεωρεί πως τους τα οφείλει.

Χιούμορ, αυτοσαρκασμός και πίστη

Όσο προχωρά η εξιστόρηση, δεν μπορούμε παρά να αναρωτηθούμε για τη συγκυρία που οδήγησε στη συνάντηση όλων εκείνων των προσωπικοτήτων που σημάδεψαν την καλλιτεχνική και λογοτεχνική ιστορία της Ελλάδας. Ο Ελύτης, ο Γκάτσος, ο Πλωρίτης, ο Κουν, η Μελίνα, ο Ροντήρης, ο Χατζιδάκις και πολλοί άλλοι περνούν, έστω και για μια στιγμή, μπροστά από τα μάτια μας. Η μικρή Αθήνα του μεσοπολέμου, της κατοχής, του εμφυλίου είχε μετρημένα καλλιτεχνικά κέντρα, λίγα λογοτεχνικά στέκια. Τα όσα διαμείβονται ωστόσο εκεί είχαν την ορμή της πρώτης ανακάλυψης και το αποτύπωμα της αυθεντικότητας.

sxoli adionopoulouΤα παιδιά των (λίγων) αστών φοιτούσαν σε καλά (ιδιωτικά) σχολεία, μάθαιναν ξένες γλώσσες και μουσική, παρακολουθούσαν λίγο θέατρο ή κινηματογράφο, και διάβαζαν. Η Ζέη και οι αδερφές της περνούν τα πρώτα χρόνια τους σε περιβάλλον μεγάλης ελευθερίας, στη Σάμο, ενώ λίγο αργότερα επιστρέφουν στην Αθήνα όπου ο πατέρας τις περιβάλει με αγάπη και τους παρέχει μεγάλη συναισθηματική ασφάλεια – όχι χωρίς αυστηρότητα.

Οι αδελφές Ζέη, η πρωτότοκη Λενούλα και η μικρότερη Άλκη, μεγαλώνουν στο πλαίσιο μιας ευρύτερης οικογένειας από την πλευρά της μητέρας τους, της Έλλης Σωτηρίου και δίδυμης αδελφής του Πλάτωνα Σωτηρίου, συζύγου της Διδώς Σωτηρίου. Οι θείες και δευτερευόντως τα ξαδέλφια δημιουργούν δίχτυ ασφαλείας γύρω από το κορίτσι. Οι οικογενειακοί δεσμοί είναι αδιαπραγμάτευτοι και αποτελούν τους πρώτους ακλόνητους αρμούς στο οικοδόμημα της ζωής τους.

Αλλά το παιδί αυτής της οικογένειας έχει χώρο στην καρδιά του για δυνατές φιλίες. Το δέσιμό της με τη Ζωρζ Σαρρή –την έτερη σημαντική συγγραφέα που συνέβαλλε μαζί με την Ζέη στην εισαγωγή στοιχείων κοινωνικού και πολιτικού προβληματισμού στο βιβλίο για παιδιά στην Ελλάδα– περιγράφεται με θαυμασμό, τρυφερότητα και αγάπη.

Ένα ακόμη στοιχείο από τη ζωή της Άλκης Ζέη που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα της και στην ανάπτυξη των ικανοτήτων της είναι η τύχη που είχε να βρεθεί κοντά σε εμπνευσμένους «δασκάλους»: από τον λόγιο παππού, λάτρη των αρχαίων, τους εκπαιδευτικούς της σχολής Αηδονοπούλου, τον Βεάκη στο Ωδείο Αθηνών έως τις συντροφιές του Λουμίδη.

Οι έρωτες των κοριτσιών και οι κλαψωδίες του Κλούβιου

Η Άλκη Ζέη μας έχει πάρει πολλές φορές από το χέρι. Μαζί της έχουμε κάνει τον «Μεγάλο Περίπατο του Πέτρου», μαζί της καβαλήσαμε «Το καπλάνι της βιτρίνας», μαζί της σταθήκαμε στο παράθυρο «Κοντά στις ράγες». Τώρα μαθαίνουμε πως υπήρξε η αρχική δημιουργός του αξιαγάπητου Κλούβιου, πολύ πριν η (δασκάλα της) Ελένη Περράκη τον κάνει ταίρι με τη Σουβλίτσα στο κουκλοθέατρο του «Μπάρμπα Μητούση». Βλέπουμε τη Λενούλα να τυλίγει τα μαλλιά της με κουρελάκια και να χαιρετά το πλήθος ως άλλη σταρ του Χόλυγουντ και οι σελίδες του Μεγάλου Περίπατου του Πέτρου ανοίγονται μπροστά μας.

Όσοι την διάβασαν ως παιδιά κουβαλούν τις ιστορίες της για πάντα.

Όσοι τη διάβασαν ως παιδιά κουβαλούν τις ιστορίες της για πάντα στα μπαγκάζια τους. Μαθαίνοντας τώρα, πώς ξεκίνησαν όλα και πως με ένα σχολικό μολύβι στην κουζίνα ενός διαμερίσματος της προπολεμικής Αθήνας άρχισε να αφήνεται στην απόλαυση της συγγραφής, ξεπηδά μια γλυκιά ευγνωμοσύνη για το περιβάλλον που την ανάθρεψε πνευματικά και ουσιαστικά. Από τον αρχετυπικό παππού, την καλόψυχη θεία των πρώτων χρόνων στη Σάμο, την υπέρκομψη, ψυχή τε και σώματι όπως αντιλαμβανόμαστε, μητέρα, τον δίκαιο αλλά αυστηρό πατέρα, την αγωνίστρια, πρωτοπόρο θεία, την επαναστάτρια επιστήθια φίλη που δεν μπορεί να πει το «ρο» αλλά μπορεί να κάνει τα βουνά να σκύψουν με τη θέλησή της, την φύλακα-άγγελο αδελφή.

Με το «Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο» σιγουρευόμαστε για ένα πράγμα: το Κουτοκούλι θα γινόταν η συγγραφέας που αγαπάμε ακόμη κι αν δεν την κάθιζε στο μαρμάρινο τραπέζι της κουζίνας μια υπηρετριούλα της προπολεμικής Αθήνας ζητώντας της να δώσει φωνή στον έρωτά της για τον αγαπημένο της.

* Η Ελένη Κορόβηλα είναι δημιοσιογράφος.  

faber2-exofΜε μολύβι φάμπερ νούμερο δύο
Άλκη Ζέη
Μεταίχμιο 2013
Σελ. 392, τιμή € 16,60
 
politeia-link
 
 
 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ

 

  

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα βιβλίο για παιδιά: «Το χαλασμένο τηλέφωνο» του Μόρτεν Ντερ

Ένα βιβλίο για παιδιά: «Το χαλασμένο τηλέφωνο» του Μόρτεν Ντερ

Για το βιβλίο για παιδιά «Το χαλασμένο τηλέφωνο» (μτφρ. Γεωργία Τσάκωνα) του Μόρτεν Ντερ σε εικονογράφηση Σόφι Λουίζ Νταμ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ηλίβατον.

Της Ελένης Κορόβηλα

Λίγα λόγια ...

Ένα βιβλίο για παιδιά: «Οι δικοί μου άνθρωποι», της Μαρίζας Ντεκάστρο

Ένα βιβλίο για παιδιά: «Οι δικοί μου άνθρωποι», της Μαρίζας Ντεκάστρο

Για το βιβλίο για παιδιά «Οι δικοί μου άνθρωποι» της Μαρίζας Ντεκάστρο σε εικονογράφηση Χαράς Μαραντίδου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Λίγα λόγια για το βιβλίο 

Ορμώμενη από μια ...

Ένα βιβλίο για εφήβους: «Αν έρθεις σαν τον άνεμο», της Τζάκλιν Γούντσον

Ένα βιβλίο για εφήβους: «Αν έρθεις σαν τον άνεμο», της Τζάκλιν Γούντσον

Για το μυθιστόρημα για εφήβους «Αν έρθεις σαν τον άνεμο» (μτφρ. Αργυρώ Πιπίνη) της Τζάκλιν Γούντσον που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Της Ελένης Κορόβηλα

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Συγγραφέας με σημαντική και μακρά πορεία σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

Θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο που παίχτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του EuroPride 2024.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αντώνης Μποσκοΐτης πήγε...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ