algorithmos ths sofias

Για το βιβλίο «Ο αλγόριθμος της Σοφίας» του Μανώλη Ανδριωτάκη (εκδ. Κριτική)

Του Σωτήρη Βανδώρου

Όσον αφορά τα σχετικά ζητήματα, οι σημερινοί άνθρωποι στο μυαλό μου διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: σε αυτούς που γεννήθηκαν και πέρασαν τουλάχιστον τα πρώτα διαμορφωτικά χρόνια τους σε αναλογικό περιβάλλον και στις νεότερες γενιές που είναι «ψηφιακά γηγενείς». Ανήκοντας στην πρώτη κατηγορία, ζηλεύω τους σημερινούς πιτσιρικάδες που απόλαυσαν το πρώτο τους μουντιάλ σε αψεγάδιαστη, κρυστάλλινη εικόνα – ενώ εγώ είδα τα πρώτα μου σε ασπρόμαυρη οθόνη που έκανε και τα «χιόνια» της. Τους ζηλεύω που ακούν μουσική στις μικροσκοπικές mp3 συσκευές τους έχοντας «κατεβάσει» πιθανά και απίθανα μουσικά ακούσματα από το διαδίκτυο (καινοτομία για τη γενιά μου ήταν το Walkman!). Χρειάζεται να συνεχίσω για κινητά, υπολογιστές και δεν-ξέρω-τι-άλλο; Με καταλαβαίνετε, νομίζω.

Να, λοιπόν, που η ευκολία, η αμεσότητα, ο πολλαπλασιασμός των δυνατοτήτων έχουν τα πλεονεκτήματα, αλλά και τα μειονεκτήματά τους.

Υπάρχει βέβαια και η άλλη όψη. Εμείς της αναλογικής εποχής (της εποχής των δεινοσαύρων, δηλαδή, για τους σημερινούς νέους) είχαμε πρώτα μάθει ένα-δυο πράγματα (όσο τα έμαθε ο καθένας μας). Δεν βασιστήκαμε στον διορθωτή του Word για τη σωστή ορθογραφία, κατανοούσαμε τη διαφορά δημόσιου-ιδιωτικού (ελλείψει μέσων κοινωνικής δικτύωσης όπου οι δυο κόσμοι συμφύρονται), κι εκτιμούσαμε την κοπιώδη και χρονοβόρα, ενίοτε, προσπάθεια να βρούμε ένα δυσεύρετο βιβλίο (προ ψηφιακών βιβλιοπωλείων και καταλόγων βιβλιοθηκών). Η, ας πούμε, θυμάμαι πόσο πολύτιμο θεωρούσα το φιλμ της πρώτης μου Kodak (μπορεί και σε όλη της τη «ζωή» να ‘χει βγάλει όσες φωτογραφίες βγάζει ένας σημερινός έφηβος με το κινητό του σε μια εβδομάδα), αλλά και τη λαχτάρα όταν το πήγαινα για εμφάνιση (πέτυχα εκείνο το καρέ; έχει βγει τίποτα της προκοπής;). Να, λοιπόν, που η ευκολία, η αμεσότητα, ο πολλαπλασιασμός των δυνατοτήτων έχουν τα πλεονεκτήματα, αλλά και τα μειονεκτήματά τους.

Διαβάζοντας, ωστόσο, το βιβλίο του Μανώλη Ανδριωτάκη, αντιλήφθηκα ότι στην προσχηματισμένη αυτή αντίληψη θα πρέπει να προσθέσω μια εικόνα περισσότερο περίπλοκη και διφορούμενη. Ο συγγραφέας απευθύνεται πρωτίστως σε ένα πιο νεανικό κοινό που είναι εξοικειωμένο με τη συνεχή αναπροσαρμογή στο ταχύτατα εξελισσόμενο και διευρυνόμενο ψηφιακό μας περιβάλλον, αλλά ταυτόχρονα και πιο ευάλωτο σε κινδύνους και παγίδες για τις οποίες εμείς οι «αναλογικοί» είμαστε πιθανόν περισσότερο υποψιασμένοι. Όμως, στ’ αλήθεια τελικά μας αφορά όλους, γιατί ο καθένας μας (και βέβαια δεν είναι μόνο διαγενεακές οι διαφορές) όσο πιο βαθιά εισέρχεται στον ψηφιακό κόσμο τόσο πιο πολύ εκτεθειμένος γίνεται σε χίλιους δυο κινδύνους. Φερ’ ειπείν, αν οι «αναλογικοί» κατά τεκμήριο μπορούν να αντιληφθούν καλύτερα τη σημασία της προστασίας της ιδιωτικότητάς τους, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι είναι και τεχνικά ενήμεροι για το πώς να το κάνουν και κυρίως για το εάν έχουν συνειδητοποιήσει ότι είναι μόνον εν μέρει στο χέρι τους, πλέον. Αν επιμένω στους κινδύνους είναι γιατί αυτό κάνει κι ο συγγραφέας, σε καμία ωστόσο περίπτωση από τεχνοφοβική σκοπιά.

algorithmos sofias

Ο Ανδριωτάκης, ένας από τους πρώτους και πλέον καθιερωμένους bloggers στην Ελλάδα, παρακολουθεί συστηματικά την εξέλιξη του ψηφιακού κόσμου για τον οποίο εξάλλου έχει γράψει κι άλλα βιβλία. Το συγκεκριμένο με αιφνιδίασε στην αρχή, καθώς το περίμενα αρκετά διαφορετικό, κάτι σαν ένα συνοπτικό textbook, με την ανάλογη συμβατική δομή. Όμως αυτό που σκαρώνει τελικά έχει ισχυρά στοιχεία προσομοίωσης ενός διαδικτυακού «σερφαρίσματος» ενταγμένο σε μια ελεύθερη συζήτηση μεταξύ του «δασκάλου» και της «Σοφίας». Οι δυο περσόνες ανταλλάσσουν σκέψεις και απορίες (με τον δάσκαλο βεβαίως να κομίζει κατεξοχήν τις γνώσεις του) οι οποίες συχνά, λες και λειτουργούν σαν δικτυακοί υπερσύνδεσμοι, μας μεταφέρουν από το ένα θέμα στο άλλο ή σε μια ειδικότερη όψη του. Μας μεταδίδεται έτσι μια αίσθηση επάλληλων κυματισμών, που μας επαναφέρουν στη θέση που βρισκόμασταν νωρίτερα (δηλαδή στα κύρια ζητήματα γύρω από τα οποία περιστρέφεται το βιβλίο), έχοντας όμως διέλθει από άγνωστα ή όχι-και-τόσο-γνωστά σημεία. Έχουμε εδώ στ’ αλήθεια μια συναίρεση ενός καθιερωμένου από την αρχαιότητα μοτίβου, αυτό του διαλόγου, με την ιλιγγιώδη, ακανόνιστη κι ενίοτε απροσδόκητη διέλευση από λιμάνια ξένα του ψηφιακού ωκεανού.

Δεν θα σταθώ σε πλείστα επιμέρους περιεχόμενα του βιβλίου, όλα τους σημαντικά, επίμαχα και επίκαιρα στα οποία περιλαμβάνονται και οι πλέον πρόσφατες τάσεις και φαινόμενα. Θα επικεντρωθώ επιλεκτικά σε αυτά που νομίζω διακρίνει και ο ίδιος ο συγγραφέας και κυρίως στη γενική του προσέγγιση. Μετέχουμε εξ αντικειμένου στη συνθήκη ενός κόσμου που μας κατακλύζει από ψηφιακές συσκευές, εφαρμογές και δικτυώσεις. Ε, λοιπόν, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε καλύτερα τι σημαίνει το κάθε τι, να στοχαστούμε τις συνέπειες των ψηφιακών μας ενεργειών ως πολίτες και ως ιδιώτες. Δεν σημαίνει αυτό να φοβόμαστε και τον ίσκιο μας, να απαρνηθούμε τις πρωτόγνωρες δυνατότητες που μας παρέχει η τεχνολογία, να πάρουμε τα όρη και τα βουνά. Σημαίνει να γίνουμε πιο προσεκτικοί, να φροντίσουμε να μάθουμε δυο-τρία πράγματα παραπάνω για το πώς λειτουργούν τα πράγματα στο παρασκήνιο (δηλαδή τις μη εμφανείς όψεις τους). Είναι σοκαριστικό, ας πούμε, το πόσα δεδομένα συγκεντρώνουν για εμάς οι επιχειρηματικοί κολοσσοί μέσω των ψηφιακών ιχνών μας που οικειοθελώς, υποτίθεται, τα καθιστούμε φανερά και εκείνοι τα αξιοποιούν ποικιλοτρόπως.

Εάν κάπου βολευόμαστε πρώτοι εμείς δίνοντάς τους το τάμπλετ, τότε ας αναλάβουμε και την ευθύνη των μάλλον αναμενόμενων αποτελεσμάτων...

Θα σταθώ σε ένα ειδικότερο θέμα που θίγει ο Ανδριωτάκης πολύ εύστοχα. Πολλοί γονείς δυσφορούν: «κολλημένο στο τάμπλετ όλη μέρα είναι το παιδί μου». Εδώ, λοιπόν, αξίζει να αναρωτηθούμε ως γονείς τι κάνουμε και κυρίως τι υπόδειγμα δίνουμε: εάν τα παιδιά μας μας βλέπουν συνέχεια με ένα κινητό ή έναν υπολογιστή, εάν τα φωτογραφίζουμε εκατό φορές την ημέρα, εάν κάπου βολευόμαστε πρώτοι εμείς δίνοντάς τους το τάμπλετ, τότε ας αναλάβουμε και την ευθύνη των μάλλον αναμενόμενων αποτελεσμάτων. Και κάτι τελευταίο που τυχαίνει να γνωρίζω ότι το κάνει ο ίδιος ο συγγραφέας χρόνια τώρα και δεν το πετά σαν πυροτέχνημα. Μας καλεί να κάνουμε πότε-πότε ψηφιακή «αποτοξίνωση», δηλαδή να απέχουμε από τον ψηφιακό κόσμο, για λίγες μέρες έστω. Αυτό είναι στ’ αλήθεια και ένα τεστ για το πόσο εξαρτημένοι ή ακόμη και εθισμένοι είμαστε σε αυτόν. Ίσως τώρα είναι και η καταλληλότερη εποχή να το επιχειρήσουμε. Τι λέτε;

* Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ είναι λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Αν δεις ότι η χρήση σου [ψηφιακών συσκευών] τείνει να γίνει ρηχή, ψυχαναγκαστική, αν νιώσεις ότι εθίζεσαι, κάνε ένα βήμα πίσω και δες τη μεγάλη εικόνα. Θέσε ερωτήσεις στον εαυτό σου: "Τι θέλω εδώ;", "Τι κάνω εδώ;", "Πόσο χρόνο σπαταλάω;", "Μήπως έχω εθιστεί;", "Τι δεν κάνω τώρα;". Αν οι απαντήσεις που θα πάρεις δεν σε ικανοποιούν, ψάξε βαθύτερα. Αναγνώρισε το γεγονός ότι οι ψηφιακές εφαρμογές είναι έτσι σχεδιασμένες ώστε να σε εθίζουν. Αυτή είναι η πιο κρίσιμη γνώση του Αλγόριθμου της Σοφίας. Εξέταζε, κάνε έρευνες, αναζήτησε, ενημερώσου, μείνε σε κατάσταση εγρήγορσης, μην εφησυχάζεις». (σελ. 161-62).


exof andriotakisΟ αλγόριθμος της Σοφίας
Για χρήστες εξυπνότερους από τις συσκευές τους
Μανώλης Ανδριωτάκης
Κριτική 2018
Σελ. 176, τιμή εκδότη €12,00 

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΝΩΛΗ ΑΝΔΡΙΩΤΑΚΗ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Είναι η πρόοδος μύθος;

Είναι η πρόοδος μύθος;

Του Σωτήρη Βανδώρου

«Όποιος θεωρεί ότι οι άνθρωποι αγαπούν την ελευθερία, πρέπει να είναι έτοιμος να δει σχεδόν όλη την ιστορία ως ένα λάθος». Πρόκειται για έναν από τους πολλούς αφορισμούς που περιέχονται στη Σιωπή των ζώω...

Θέλουμε πολίτες, όχι χρήσιμες μηχανές

Θέλουμε πολίτες, όχι χρήσιμες μηχανές

Του Σωτήρη Βανδώρου

Η γνώση, η καινοτομία, η τεχνολογία συνιστούν πολύτιμους πόρους στο πλαίσιο του αδυσώπητου οικονομικού ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών. Και πολλά από αυτά επιχειρούν να ε...

Εγώ, ένα εμπόρευμα

Εγώ, ένα εμπόρευμα

Του Σωτήρη Βανδώρου

Μια ανατομία της κουλτούρας του καταναλωτισμού που αποκτά δραματική επικαιρότητα λόγω της οικονομικής κρίσης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

1, 2 και 3 Ιουνίου ο Nick Cave θα βρεθεί στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead.

Επιμέλεια: Book Press

Η Στέγη ανοίγει για πρώτη φορά την αγκαλιά της στον αξεπέραστο Nick Cave, ο οποίος επιστρέφει...

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

Για την παράσταση «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Λυμπερόπουλου που ανέβηκε στο θέατρο Ελ Ερ. Κεντρική εικόνα: © Σπύρος Περδίου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ ...

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

Υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, θα πραγματοποιηθεί η 16η έκδοση του Φεστιβάλ ΛΕΑ (Λογοτεχνία εν Αθήναις), στο πλαίσιο του οποίου θα υλοποιηθούν διάφορα πρότζεκτ από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους, λειτουργώντας έτσι ως Πολιτιστική και Λογοτεχνική Γέφυρα μετ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη «Πίσω από τις κλειστές πόρτες – Αστέρες, ηγέτες, γαλαζοαίματοι και καθημερινοί άνθρωποι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δύο ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Για τα μυθιστορήματα «Strangers in the Night» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά) της Χέδερ Γουέμπ [Heather Webb], «Τα Μυστήρια της Μις Μόρτον Μόρτον» (μτφρ. Χρήστος Μπαρουξής) της Κάθριν Λόιντ [Catherine Lloyd] και «Κωδικός Coco» (μτφρ. Γιάννης Σπανδωνής) της Τζιόια Ντιλιμπέρτο [Gioia Diliberto]. Τρία μυθιστορήματα που μας μεταφ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ