spiti_apo_fylla_5

της Αμάντας Μιχαλοπούλου

* Δεν είναι χειμώνας. Πώς να μπει Γενάρης όταν βρίσκεσαι στον δρόμο για την Ταγγέρη, μέσα στο πιο παλιό λεωφορείο του κόσμου; Δίπλα στην άσφαλτο, φοίνικες. Στα γιαπιά, απλωμένα βερβέρικα χαλιά. Ο ήλιος καίει. (Κι αυτό που μόλις έγραψα δεν είναι χαϊκού, είναι η πραγματικότητα.)

* Το πιο χειμερινό θέαμα που αντίκρισα στο Μαρόκο; Αγρότες να σκαλίζουντα χωράφια τους στην ομίχλη, έξω απ’ το Λαράς.  Έβγαλα τότε το αστυνομικό μου (Ντρις Χραϊμπί, «Lhomme qui venait du passé», εκδ. Denoel) και βυθίστηκα στους κανόνες της αραβικότητας: «Σε θαυμάζω – υπάρχουν και τίμιοι άνθρωποι σ’ αυτή τη χώρα» λέει κάποια στιγμή ο ντετέκτιβ Αλί σ’ έναν υπάλληλο του υπουργείου Εσωτερικών. «Άλλος στη θέση σου θα τραβούσε τη σκάλα για να εμποδίσει τους υπόλοιπους ν’ ανέβουν». Διάβασα καλά; Αυτός είναι ο κανόνας της αραβικότητας; Νόμιζα πως ήταν ο κανόνας της ελληνικότητας.

* Αυτό που μου αρέσει στον Χραϊμπί: δεν αναρωτιόταν σε ποιο είδος ανήκαν τα γραπτά του. Αστυνομικά έγραφε όπως οι καλύτεροι του είδους, εναλλάσσοντας πλοκή και κοινωνική παρατήρηση: «Οι Σαουδάραβες είναι πραγματικοί Άραβες, όχι σαν και μας που το ισλαμικό μας χρώμα φεύγει στο πρώτο πλύσιμο». Ή: «Ο νόμος είναι μια στοίβα χαρτιά για να τυλίγεις τις σαρδέλες». Κι όλα αυτά, χωρίς να χάνει απ’ τα μάτια του την πλοκή. «Ο άνθρωπος που ερχόταν από το παρελθόν» είναι –λυπάμαι που χαλάω το who’s done it– ο Οσάμα Μπιν Λάντεν. Αυτός είναι ο νεκρός στο βάθος του πηγαδιού, στο τέλος του βιβλίου. Ο Χραϊμπί κάνει ό,τι έκανε και ο Ταραντίνο στην τελευταία του ταινία, σκοτώνοντας τον Χίτλερ: εξοντώνει παραδειγματικά τους κακούς. Ύστερα ο Αλί, ο πανέξυπνος μισάνθρωπος ντετέκτιβ του, ταξιδεύει στην Ελβετία –«ούτε μύγα στον ορίζοντα ούτε σταχτοδοχείο ούτε η παραμικρή αντήχηση του εξωτερικού κόσμου»–, για να βάλει στο χέρι τον λογαριασμό του δολοφονημένου τρομοκράτη. Ως το τέλος λέει για το Μαρόκο: «μετριοπαθής, ειρηνική χώρα».

* Η Ταγγέρη έχασε στα μάτια μου τη μετριοπάθειά της όταν ένας έμπορος χαλιών μ’ ανέβασε σε μια πλαστική καρέκλα, στην ταράτσα του μαγαζιού του, για να μου δείξει το τοπίο που ατένιζε ο Πολ Μπόουλς όταν έγραφε. Μια φωτεινή ανορθογραφία με οικοδομές, κότες, πιθάρια, μιναρέδες και το λιμάνι στο βάθος. Στην επιστροφή ξανάνοιξα το «Τσάι στη Σαχάρα» (μτφρ. Λ. Θεοδωρακόπουλος, εκδ. Απόπειρα) κυρίως από μετα-ταξιδιωτική περιέργεια. Το είχα ξαναπιάσει νεότερη, το είχα αφήσει – τώρα  το τέλειωσα με μια ανάσα. Πρέπει να σαρανταρίσεις για να πιάσεις στα χέρια σου μερικά βιβλία, τελικά. Το «Τσάι» είναι μια μοναδική μεταφορά γύρω από την απόγνωση της μέσης ηλικίας, η ιδανική περιγραφή του αισθήματος κακοτυχίας που καταντά «εχθρική συνείδηση» και της απομόνωσης που νιώθεις όταν ταξιδεύεις για να ξεχάσεις – «η μητέρα πατρίδα έμοιαζε φοβερά απόμακρη σ’ αυτό το δωμάτιο».

* Ο Μπόουλς περιγράφει τον «κορεσμό του χρόνου» (όταν τρέχεις για να προλάβεις ένα τρένο που κινείται ήδη) και τις σκέψεις του ετοιμοθάνατου Πορτ («τόσο μόνος, που δεν μπορώ καν να θυμηθώ πώς είναι να μην είσαι μόνος»). Όμως, δεν παύει ούτε στιγμή να γράφει για το Μαρόκο – για τις ροδιές, το φως, τις μύγες, τη μυρωδιά του χασίς και των καυσόξυλων. Το μυθιστόρημα διαβάζεται ως ταξιδιωτικό, δραματικό ρομάντζο ή δοκίμιο. Όπως όλα τα αριστουργήματα, δείχνει ότι οι τόποι είναι αλληγορίες κι ότι η έρημος καραδοκεί ακόμα και –ή μάλλον κυρίως– στις μητροπόλεις. Ίσως πάλι αυτές είναι οι σκέψεις μιας αστής, που μετάνιωσε για τα ρεβεγιόν και τα ξενύχτια κι ανυπομονεί να ξεφορτωθεί τη μελαγχολία της γιορτινής αποχαύνωσης για να ξεκινήσει σωστά η χρονιά.

Αμάντα Μιχαλοπούλου

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η νέα μυθοπλασία του φόβου

Η νέα μυθοπλασία του φόβου

Της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Τον τελευταίο καιρό λαμβάνω παράξενα μέιλ. Επισημαίνουν κινδύνους με την ευρηματικότητα της καλής μυθοπλασίας: μου γράφουν, ας πούμε, ότι μπορεί να με πλησιάσει κάποιος που δειγματίζει αρώματα και να μ...

Μικρό αναγνωστικό πένθους

Μικρό αναγνωστικό πένθους

Της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Μνήμη Γιώργου Σπορίδη (1970-2011)

Τι διαβάζει κανείς στο βαρύ πένθος; Θα σας πω εγώ. Απολύτως τίποτα. Για αρκετούς μήνες ήμουν καθαρή- αδιάβαστη κα...

Ίχνη ρήγματος

Ίχνη ρήγματος

Για το βιβλίο της Νάνσυ Χιούστον «Ίχνη Ρήγματος» (μτφρ. Ειρήνη Τσολακέλλη, εκδ. Άγρα)

Της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Τα «Ίχνη ρήγματος» είναι ίσως το πιο φιλόδοξο βιβλίο της Νά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ