Κέβιν Μπάρι: «Στη λογοτεχνία όλα έχουν να κάνουν με το να ακούς φωνές και να προσπαθείς να τις κατοικήσεις»

Ο Κέβιν Μπάρι, ένας από τους γνωστότερους συγγραφείς από την Ιρλανδία, βραβευμένος για τα βιβλία του και αναγνωρισμένος για το ιδιαίτερο ύφος του, ήταν μεταξύ των προσκλεκλημένων στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας που διοργανώθηκε στην Τεχνόπολη από τις 27 έως τις 29 Μαρτίου.

Το κοινό τον απόλαυσε στη ζωηρή συνομιλία που είχε με τον συγγραφέα, και έναν από τους τρεις καλλιτεχνικούς διευθυντές του φεστιβάλ, Χρήστο Αστερίου το Σάββατο, 28 Μαρτίου, το απόγευμα, με τίτλο «Ανδαλουσιανός σκύλος στη Μοντάνα» στην οποία μίλησαν με αφετηρία τα μυθιστορήματά του Νυχτερινό πλοίο για Ταγγέρη (μτφρ. Ορφέας Απέργης, εκδ. Gutenberg, 2021) και Η καρδιά το καταχείμωνο (μτφρ. Δημήτρης Καρακίτσος, εκδ. Γεννήτρια, 2025) που έδωσαν με τις θεματικές τους και τους τόπους που διαδραματίζονται και τον συνθετικό τίτλο της εκδήλωσης. 

Ο Χρήστος Αστερίου (αριστερά) συνομιλεί με τον Κέβιν Μπάρι στην εκδήλωση με τίτλο «Ανδαλουσιανός σκύλος στη Μοντάνα» στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας, ©AILF.

Εμείς, είχαμε τη χαρά να τον συναντήσουμε λίγη ώρα μετά από την επαφή που είχε με το κοινό του Φεστιβάλ και να συζήτήσουμε μαζί του σε ένα από τα κτήρια του παλιού εργοστασίου φωταερίου στους χώρους της Τεχνόπολης. Για περίπου μισή ώρα προσπαθήσαμε να τον γνωρίσουμε καλύτερα. Καθώς μας αφηγήθηκε τη συγγραφική του διαδρομή, μας είπε για τα σημαντικά βραβεία με τα οποία έχει τιμηθεί και τη σημασία που είχαν κάθε φορά για τα επόμενα βήματά του, μας είπε γιατί γράφει λογοτεχνία και πως κάθε φορά κάνει κάτι διαφορετικό και πόσο σημαντικό είναι για εκείνον ο ρυθμός της κάθε φράσης, πώς ερευνά για τα μυθιστορήματά και εν τέλει αφήνει πίσω του την έρευνα, γιατί κρατά απαρέγκλιτα, εβδομαδιαία ημερολόγια συγγραφής.

Να τι συζητήσαμε. 

Ξέρω ότι είστε από την Ιρλανδία, ξέρω ότι είστε από το Λίμερικ, ξέρω ότι γεννηθήκατε στα τέλη της δεκαετίας του '60, και θα ήθελα πολύ να μάθω πώς ήταν να μεγαλώνει ένα παιδί, ένας έφηβος, στις δεκαετίες του '70 και του '80 στην Ιρλανδία;

Νομίζω ότι ήταν μια πολύ διαφορετική χώρα από ό,τι είναι τώρα. Ήταν μονο-εθνική, δεν υπήρχε μετανάστευση στη χώρα. Ήταν μια πολύ Καθολική χώρα, οικονομικά αρκετά υποβαθμισμένη, αλλά κοιτάζω τώρα φωτογραφίες της πόλης του Λίμερικ τη δεκαετία του 1970, και το μόνο που μπορώ να δω είναι ζωή να πάλλεται.

Το Λίμερικ, με κάπως πολύβουη ζωή στο κέντρο, είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ιρλανδίας, οπότε πολλά έχουν χαθεί με ορισμένους τρόπους, από τότε, και κυρίως αυτό που έχει χαθεί είναι η αίσθηση της κοινότητας και της οργάνωσης της ζωής σε κοινότητες. Τώρα αυτό που συμβαίνει περισσότερο είναι οι άνθρωποι να αποτραβιούνται στα σπίτια τους. Τα σπίτια βέβαια είναι πολύ πιο όμορφα, ενώ οι περισσότεροι έχουν μετακομίσει στα προάστια, κάτι που είναι ένα οικείο μοτίβο σε πολλές χώρες.

Όπως οι Ιρλανδοί παραπονιούνται πολύ για την Ιρλανδία, νομίζω ότι και οι Έλληνες παραπονιούνται για την Ελλάδα, αλλά δεν θα ζούσα πουθενά αλλού, νομίζω.

Θα έλεγα όμως ότι οι δύο μεγάλες αλλαγές, από τότε που ήμουν παιδί, σε σχέση με τώρα είναι ότι η Ιρλανδία είναι πλέον μια πολύ πιο πολυπολιτισμική χώρα, έχει δεχθεί πολλή μετανάστευση, είναι πολύ πιο ευημερούσα από ό,τι ήταν παλιά, και η Καθολική Εκκλησία έχει πραγματικά μειώσει την επιρροή της. Η επιρροή που είχε η Καθολική Εκκλησία και η θρησκεία στους απλούς, καθημερινούς ανθρώπους έχει σχεδόν χαθεί εντελώς. Επίσης, ένα από τα πράγματα που είναι ενδιαφέροντα στην ιρλανδική γραφή τώρα είναι ότι για πρώτη φορά, επειδή η κοινωνία έχει γίνει πολύ πιο πολυπολιτισμική, έχουμε μισούς Ιρλανδούς συγγραφείς, έναν Ιρλανδο-Νιγηριανό συγγραφέα ή έναν Ιρλανδο-Αιθίοπα συγγραφέα, Ιρλανδο-Πολωνούς συγγραφείς και αυτές είναι πολύ ηλεκτρισμένες φωνές που ακούγονται δυνατά.

Ο καιρός παραμένει ο ίδιος. Έχουμε πάντα πολλή βροχή...

Ναι, αλλά αυτό σας δίνει μια πολύ πράσινη χώρα.

Ναι. Και που είναι πολύ όμορφη. Πολύ όμορφη. Τις περισσότερες φορές. Τώρα πια ζω στα βορειοδυτικά, στην κομητεία Σλίγκο, σε μια αγροτική περιοχή, και διασχίζεις τον ποταμό Σάνον για να φτάσεις εκεί, και όταν διασχίζω τον ποταμό Σάνον, όταν γυρίζω σπίτι, η αναπνοή μου επιβραδύνεται. Νιώθω ακόμα ένα είδος αποπληθωρισμού, οπότε είναι ωραίο. Όπως οι Ιρλανδοί παραπονιούνται πολύ για την Ιρλανδία, νομίζω ότι και οι Έλληνες παραπονιούνται για την Ελλάδα, αλλά δεν θα ζούσα πουθενά αλλού, νομίζω. Ξέρετε; Είναι ένα καλό μέρος για να γράφει κανείς, επειδή βρέχει 300 μέρες το χρόνο, οπότε είμαστε αναγκασμένοι να δουλεύουμε σε εσωτερικούς χώρους. Δεν χρειάζεται να βγεις έξω... Δεν μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα. Είσαι μέσα, η σόμπα καίει, η φωτιά είναι ωραία. Ξέρεις, είσαι μέσα και είναι εντάξει.

Και αυτό είναι το κομμάτι της ενηλικίωσης, και οι αναμνήσεις που έχετε, και οι διαφορές, αλλά πότε μπαίνει η λογοτεχνία στη ζωή σας; Πώς αρχίσατε να γίνεστε αναγνώστης και, υποθέτω, μετά συγγραφέας;

Πολύ μικρός. Πολύ, πολύ μικρός. Έμαθα να διαβάζω, θα έλεγα, στα δύο ή τα τρία πριν ακόμα πάω σχολείο.

Πήρα τα Ανεμοδαρμένα Ύψη. Το βιβλίο με άρπαξε, με κόλλησε στον τοίχο. Και τότε συνειδητοποίησα κάτι... Σαν να με χτύπησε δυνατός άνεμος. Εκείνη την εποχή δεν μπορούσα να το εκφράσω με λόγια αλλά τώρα θα έλεγα ότι συνειδητοποιώ πως η λογοτεχνία είναι ένα μεταφορικό μέσο, ​​είναι ένας τρόπος μεταφοράς μας. 

Μήπως οι γονείς σας ήταν δάσκαλοι;

Όχι, όχι. Δεν ήταν. Ήμασταν μια πολύ συνηθισμένη οικογένεια της εργατικής τάξης. Αλλά εκτιμούσαν πολύ το διάβασμα, εκτιμούσαν πολύ την εκπαίδευση, ξέρετε. Διάβαζα λοιπόν από πολύ μικρή ηλικία, και θυμάμαι ότι όταν πήγα σχολείο, ήμουν ένα τέλειος αναγνώστης και, όπως πολλοί άνθρωποι, πήγαινα στη βιβλιοθήκη, στη δημοτική βιβλιοθήκη. Θυμάμαι πολύ καθαρά ότι στο ισόγειο ήταν τα παιδικά βιβλία και στον επάνω όροφο ήταν τα βιβλία ενηλίκων, τα βιβλία για τους μεγάλους. Πολύ γρήγορα λοιπόν, περίπου στα έξι ή επτά μου, ανέβαινα στον επάνω όροφο, και φυσικά, έψαχνα για τα βρώμικα κομμάτια στα βιβλία και όλα αυτά τα ακατάλληλα. Έψαχνα και για το μεγαλύτερο βιβλίο. Και νομίζω ότι ήμουν περίπου δέκα ή έντεκα όταν συνειδητοποίησα για πρώτη φορά τη δύναμη της λογοτεχνίας.

Είχα φύγει από το σχολείο με γρίπη, ήμουν άρρωστος, και μια από τις μεγαλύτερες αδερφές μου διάβαζε τα Ανεμοδαρμένα Ύψη, επειδή το έκαναν στο σχολείο. Και μια που αυτό το βιβλίο είχαμε στο σπίτι, και εγώ δεν μπορούσα να βρω τίποτα άλλο να διαβάσω, πήρα τα Ανεμοδαρμένα Ύψη. Το βιβλίο με άρπαξε, με κόλλησε στον τοίχο. Και τότε συνειδητοποίησα κάτι... Σαν να με χτύπησε δυνατός άνεμος. Εκείνη την εποχή δεν μπορούσα να το εκφράσω με λόγια αλλά τώρα θα έλεγα ότι συνειδητοποιώ πως η λογοτεχνία είναι ένα μεταφορικό μέσο, ​​είναι ένας τρόπος μεταφοράς μας. 

Το βιβλίο αυτό μπόρεσε να με βγάλει από το κρεβάτι μου, δέκα ετών, με γρίπη, και να με πάει στο Γιόρκ, να με βάλει στο Yorkshire Moors και μέσα σε αυτή την τρελή ιστορία αγάπης τον 19ο αιώνα. Και νομίζω ότι τότε συνειδητοποίησα τη δύναμη αυτού του πράγματος, τη δύναμη της φαντασίας, και αποφάσισα ότι δεν θέλω να ζω στον πραγματικό κόσμο, αποφάσισα ότι θέλω να ζω σε επινοημένους κόσμους. Έτσι, από τότε, ακόμη και σε εκείνη την ηλικία, ακόμη και ως έφηβος λίγο μετά, η ιδέα της γραφής, κατά κάποιο τρόπο, είχε ριζώσει μέσα μου.

Όχι με την έννοια ότι είχα ένα σχέδιο, αλλά με τη σκέψη ότι αυτό ήταν κάτι που έπρεπε να κάνω. Και επίσης κάτι που νομίζω ότι έχουμε κοινό πολλοί συγγραφείς, είχα μερικούς σπουδαίους καθηγητές στα φιλολογικά στο σχολείο. Καθηγητές που αγαπούσαν την ποίηση, και μας έκαναν να μαθαίνουμε ποιήματα απέξω και να τα απαγγέλουμε, κάτι που δεν νομίζω ότι κάνουν πια στα σχολεία της Ιρλανδίας. Και θα έπρεπε.

O Κέβιν Μπάρι στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας, ©AILF.

Αλλά διαβάζοντας πράγματα όπως τα ποιήματα του Τζέραρντ Μάνλεϊ Χόπκινς (Gerard Manley Hopkins), και κατανοώντας ότι ο ρυθμός και η μουσική μπορούσαν να μπουν σε προτάσεις, αυτό μου συνέβη στην εφηβεία, δεκαέξι, δεκαεπτά ετών, μέθυσα με τη λογοτεχνία. Και από τότε απλώς συνεχίζω γιατί αυτό είναι που θέλω να κάνω. Και αυτό με οδήγησε πολύ γρήγορα μετά το σχολείο, στο να αρχίσω να γράφω άρθρα σε διάφορα μέσα, ως ανεξάρτητος δημοσιογράφος. Στην πραγματικότητα είναι κάτι που άρχισα να κάνω από όταν ακόμα ήμουν στο σχολείο. Έγραφα για σχολικές εφημερίδες και περιοδικά. Από την ηλικία των δεκαεννέα ετών πάντως βγάζω τα προς το ζην ως συγγραφέας. Πρώτα ως δημοσιογράφος για μικρά περιοδικά και εφημερίδες. Τελικά, έβγαλα ένα βιβλίο στα τριάντα επτά μου. Οπότε μάλλον πήρε πολύ καιρό.

Αυτή η επαφή με την ποίηση, το να διαβάζετε και να ακούτε απαγγελίες ποιημάτων από μικρός, θα λέγατε ότι σας επηρέασε στη διαμόρφωση του ύφους σας και της γλώσσας που έχει έντονη μουσικότητα; 

Θυμάμαι τη δεκαετία του 1990, στα μέσα της δεκαετίας του 1990 περίπου, όταν ήμουν εικοσάρης, κάποια στιγμή ήθελα να γράψω μυθιστόρημα. Και ήμουν εμμονικός με την αμερικανική λογοτεχνία εκείνη την εποχή. Τότε, είχε μόλις κυκλοφορήσει το σπουδαίο μυθιστόρημα του Ντον ΝτεΛίλο Υπόγειος Κόσμος και διάβασα μια συνέντευξή του. Και είπε κάτι στη συνέντευξη που πραγματικά με ηλέκτρησε. Είπε, «δεν με νοιάζει το νόημα μιας πρότασης. Το μόνο που με νοιάζει είναι πώς ακούγεται. Το μόνο που με νοιάζει είναι ο ρυθμός. Το μόνο που με νοιάζει είναι το πόσο λαμπερή μπορώ να κάνω την πρόταση να ακούγεται. Και είπε, όλα τα άλλα προκύπτουν από αυτό. Το νόημα και η ιστορία και όλα τα άλλα μπορούν να προέλθουν από τον ρυθμό». Και θυμάμαι ότι όταν το διάβασα αυτό σκέφτηκα ότι ακριβώς έτσι θέλω να λειτουργώ. Και το κάνω, γράφω με το αυτί.

Όλα έχουν να κάνουν με το να ακούς φωνές στο κεφάλι σου και να προσπαθείς να τις κατοικήσεις.

Ξέρετε, όταν γράφω στο σπίτι μου, στην κομητεία Σλίγκο, είμαι πολύ δραστήριος. Ξέρω πραγματικά πώς να παίξω το κείμενο και το παίζω.

Το υποδύεστε με έναν θεατρικό τρόπο δηλαδή; 

Ναι, ναι. Όλα έχουν να κάνουν με το να ακούς φωνές στο κεφάλι σου και να προσπαθείς να τις κατοικήσεις. Λοιπόν, ναι, αυτή η αίσθηση της μυθοπλασίας, της πεζογραφίας, σχεδόν σαν μουσική μορφή, είναι κάτι που πάντα μου φαινόταν πολύ αληθινό.

Ως αναγνώστης, δεν με πειράζει αν διαβάζω έναν συγγραφέα που δεν γράφει έτσι, που ασχολείται αποκλειστικά με την ιστορία και την πλοκή. Υπάρχει σπουδαία αστυνομική λογοτεχνία και γενικά διαβάζω οτιδήποτε. Αλλά για μένα είναι πολύ σημαντικό πώς να νιώθω τον ήχο, γιατί έτσι τον κάνεις ένα όνειρο για τον αναγνώστη. Έτσι τον μεταμορφώνεις σε έναν κόσμο.

Θέλετε να μας μιλήσατε για άλλους σταθμούς στην πορεία σας που υπήρξαν κομβικοί και σας διαμόρφωσαν; Για παράδειγμα, το 2007 δημοσιεύσατε την πρώτη σας συλλογή διηγημάτων και βραβευτήκατε με ένα βραβείο για πρωτοεμφανιζόμενους. Το εκλάβατε ως ένα μήνυμα ότι βρισκόσασταν στον σωστό δρόμο; 

Νομίζω πως ναι. Αλλά και πάλι νομίζω ότι ήμουν αρκετά τυχερός όσον αφορά την ηλικία μου. Όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο μου με τα διηγήματα το 2007, εκείνη τη χρονιά, υπήρχαν ίσως τέσσερα ή πέντε άλλοι πρωτοεμφανιζόμενοι συγγραφείς στην Ιρλανδία. Πολύ λίγοι. Τώρα, κάθε εβδομάδα, έχουμε τον ένα πρωτοεμφανιζόμενο μετά τον άλλο. Και τώρα, είναι πολύ δύσκολο να αποκτήσεις αναγνωστικό κοινό. Οπότε νομίζω ότι ήμουν αρκετά τυχερός.

Καταλαβαίνω τι εννοείτε, το πλαίσιο της εποχής.

Αλλά κατάλαβα πολύ γρήγορα δύο πράγματα, νομίζω. Το ένα ήταν ότι όταν άρχισα να κάνω μικρές λογοτεχνικές εκδηλώσεις σε μικρά βιβλιοπωλεία, άρχισα να καταλαβαίνω πολύ γρήγορα ότι ο κόσμος αγαπούσε να ακούει τις ιστορίες μου. Τους άρεσε να με ακούνε να τις ερμηνεύω, να τις παίζω. Και το πράγμα γινόταν όλο και καλύτερο. Και με τα χρόνια, αυτό με οδήγησε φυσικά στο να γράφω για ηθοποιούς, να γράφω θεατρικά έργα.

Και επίσης, νομίζω ότι αυτό που ήταν πολύ σημαντικό για μένα εκείνη την εποχή ήταν ότι απλώς ό,τι έκανα είχε πραγματικό αντίκρισμα. Δηλαδή, άρχισα να βγάζω λίγα χρήματα γράφοντας καθώς πήρα το βραβείο και αυτό οδήγησε στο ότι στη συνέχεια υπέγραψα συμβόλαιο για ένα μυθιστόρημα με έναν μεγαλύτερο εκδότη στην Αγγλία.

Συνειδητοποίησα ότι υπάρχει μια παλιά συμβουλή για τη συγγραφή από μια Αμερικανίδα συγγραφέα, την Άνι Ντίλαρντ, μια σπουδαία, πραγματικά σπουδαία Αμερικανίδα συγγραφέα. Έχει πει ότι υπάρχει μόνο ένα πράγμα που πρέπει να ξέρεις για τη συγγραφική ζωή. Κράτα τα έξοδά σου χαμηλά. Κράτα τα μηνιαία σου έξοδα χαμηλά, γιατί είναι μια πολύ απρόβλεπτη δουλειά. Και άρχισα να συνειδητοποιώ όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο μου με τα διηγήματα, ότι αν ζω στην επαρχία στην κομητεία Σλίγκο, μπορώ στην πραγματικότητα να το κάνω αυτό. Τότε σκέφτηκα ότι αν είμαι τυχερός, θα μπορώ απλώς να γράφω διηγήματα και θεατρικά έργα και θα μπορώ να επιβιώνω χωρίς να χρειάζεται να κάνω δημοσιογραφική δουλειά ή χωρίς να χρειάζεται να ασχοληθώ με τη διδασκαλία. Και αυτό και έγινε. Ήμουν αρκετά τυχερός από τότε που κυκλοφόρησε το πρώτο βιβλίο μου που έκτοτε απλώς γράφω τα μυθιστορήματά μου και βγάζω τα προς το ζην απλώς γράφοντας μυθιστορήματα. Και για αυτό αισθάνομαι πολύ τυχερός. 

Μιλάτε πολύ για την τύχη. Και ίσως έτσι ήταν στο ξεκίνημά σας, αλλά λίγα χρόνια μετά από την ώθηση με το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου, βραβεύεστε ξανά με ένα πολύ διακεκριμένο βραβείο, το Dublin Literary Award, που συνοδεύεται επίσης από ένα πολύ σημαντικό χρηματικό έπαθλο.

Ναι, ήταν ένα σημαντικό βραβείο και πράγματι σπουδαίο από την άποψη του χρηματικού έπαθλου.

Εκείνη την εποχή, το 2013, η Ιρλανδία ήταν μια χώρα που έβγαινε από την κρίση, είχε μόλις τελειώσει το πρόγραμμα του ΔΝΤ, και εσείς ήσασταν ένας πιο ώριμος συγγραφέας με μια εκπληκτική αναγνώριση. 

Ήμουν μάλλον ο μόνος που έβγαζε χρήματα στην Ιρλανδία εκείνη τη χρονιά (γέλια). Δέχτηκα το βραβείο με μεγάλη ικανοποίηση και μεγάλη χαρά, γιατί αισθάνθηκα ότι είχε έρθει η ώρα. Αυτό που μου δόθηκε δεν ήταν χρήματα. Ήταν χρόνος. Χρόνια. Δύο χρόνια, τρία χρόνια που μπορούσα να μείνω στο σπίτι σου και να ανθίσω απλώς γράφοντας.

Και βέβαια αυτό που το έκανε ακόμα πιο πολύτιμο για μένα με έναν πολύ προσωπικό τρόπο ήταν ότι αυτό το μυθιστόρημα ήταν η τέταρτη απόπειρά μου για μυθιστόρημα. Είχα γράψει άλλα τρία που δεν δημοσιεύτηκαν γιατί δεν άξιζαν να εκδοθούν.

Μερικές φορές οι άνθρωποι αναρωτιούνται σε τι χρησιμεύει η λογοτεχνία; Και θα έλεγα ότι αυτό που έχει να προσφέρει η λογοτεχνία είναι εκείνη τη στιγμή που διαβάζεις ένα βιβλίο και λες, κι εγώ έτσι νιώθω.

Έμειναν ημιτελή ή τα υποβάλατε σε εκδότες;

Τα υπέβαλα και έφτασαν κοντά στην έκδοσή τους, αλλά δεν πήρα ποτέ θετική απάντηση. Έλεγαν για μένα «ας δούμε τι θα γράψει στη συνέχεια». Αυτό ήταν το είδος της απάντησης που λάμβανα. Και είχαν δίκιο από αυτή την άποψη, γιατί θυμάμαι το πρωί που άρχισα να γράφω την «Πόλη του Μπόχαν» (City of Bohane), έχοντας τρία μυθιστορήματα που είχαν απορριφθεί, από το πρώτο πρωί που άρχισα να γράφω, μετά από μισή ώρα, είπα, αυτό θα εκδοθεί. Το ήξερα. Ήξερα ότι ήταν έτοιμο. Και ήμουν εγώ έτοιμος. Είχα όλα όσα χρειαζόμουν. Ίσως τις προηγούμενες φορές απλώς δεν ήμουν έτοιμος αλλά λειτούργησαν ως η προετοιμασία για το επόμενο. Από το πρώτο μισάωρο, κυριολεκτικά, δεν είχα καμία ανησυχία με εκείνο το βιβλίο. Δεν είχα κανένα άγχος σε καμία στιγμή της συγγραφής του. Ήξερα πολύ γρήγορα ότι θα γινόταν δεκτό και θα εκδιδόταν, και έτσι έγινε.

Και μετά από τόσες απορρίψεις, το να γράψετε κάτι άλλο και να τιμηθείτε με ένα τόσο σημαντικό βραβείο ίσως σας έδειξε ότι η λογοτεχνική συγγραφή είναι ένα παιχνίδι μακράς διαρκείας.

Ναι. Και ξέρετε κάτι; Απλώς πρέπει να επιμείνεις και να τηρήσεις τους κανόνες και τελικά θα αποδώσει. Αν είναι κανείς τυχερός, θα πάνε καλά τα πράγματα. Αλλά, το γράψιμο δεν είναι μια επχείρηση όπου υπάρχουν άμεσες ανταμοιβές. Βέβαια, για μένα ήταν μια φανταστική στιγμή να λάβω ένα τόσο αναγνωρισμένο βραβείο. Όλα είχαν σημασία, η συγκυρία, τα πάντα. 

Είναι ένα βραβείο που σχετίζεται επίσης με τις βιβλιοθήκες άρα και με την ιστορία σας για το πώς γίνατε αναγνώστης. 

Αυτή η πλευρά είχε κάτι το πολύ γλυκό. Στην ομιλία που έπρεπε να κάνω μίλησα για το πώς ήταν για ένα παιδί σαν εμένα να πηγαίνω στις βιβλιοθήκες και να ψάχνω τα ακατάλληλα βιβλία και όλα αυτά που διάβαζα. 

Με κάποιο τρόπο λοιπόν έγινε μια σύνδεση με την αφετηρία σας και το πώς άνοιξε ο κόσμος για εσάς μέσα από τα βιβλία. 

Ακριβώς. Ο κόσμος ήταν πλέον ανοιχτός. Μερικές φορές οι άνθρωποι αναρωτιούνται σε τι χρησιμεύει η λογοτεχνία; Και θα έλεγα ότι αυτό που έχει να προσφέρει η λογοτεχνία είναι εκείνη τη στιγμή που διαβάζεις ένα βιβλίο και λες, κι εγώ έτσι νιώθω. Μικρός νόμιζα ότι ήμουν ο μόνος που ένιωθε έτσι. Αλλά όχι, δεν είμαι ο μόνος. Αυτή είναι η πιο όμορφη στιγμή. Και θα έλεγα ότι γι' αυτό έγραψα και γι' αυτό γράφω.

Ο Κέβιν Μπάρι υπογράφει αντίτυπα των βιβλίων του στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας, ©AILF

Εκείνο το μυθιστόρημά σας, το "City of Bohane", δεν έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά. Από όσα γνωρίζουμε για αυτό, θα ήθελα να σας ρωτήσω αν θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε λογοτεχνία της κρίσης της Ιρλανδίας; 

Εκείνη την εποχή, είχα το πρώτο μου βιβλίο, τη συλλογή διηγημάτων που κυκλοφόρησε το 2007 και είχε πάρει φανταστικές κριτικές και πολλές εφημερίδες έγραφαν ότι ήταν για την εποχή της «Κέλτικης Τίγρης» (σ.σ. η περίοδος 1995-2007 της μεγάλης οικονομικής ανάπτυξης της Ιρλανδίας που τελείωσε απότομα και οδυνηρά για τους Ιρλανδούς -καθώς ακολούθησαν σκληρά μέτρα λιτότητας- με την κατάρρευση της οικονομίας που είχε χαρακτηριστεί ως «το τέλος του βρυχηθμού της Κέλτικης Τίγρης»).

Στην Ιρλανδία πολλοί κριτικοί και εφημερίδες έλεγαν τότε ότι αυτός είναι ο συγγραφέας που θα γράψει το μυθιστόρημα της Κέλτικης Τίγρης και θα μας εξηγήσει αυτά τα παράξενα χρόνια. Τότε απαντούσα ότι δεν έχω κανένα ενδιαφέρον να γράψω το μυθιστόρημα της Κέλτικης Τίγρης. Και έγραψα αυτό το μυθιστόρημα που διαδραματίζεται στη δεκαετία του 2050. Αλλά τώρα, αν πάω πίσω σε αυτό το μυθιστόρημα που διαδραματίζεται στη δεκαετία του 2050, είναι απολύτως το μυθιστόρημα της Κέλτικης Τίγρης.

Τελικά, το να τοποθετήσω την ιστορία μου στο μέλλον ήταν ένας τρόπος για να κάνω ακριβώς αυτό: να υπερβάλλω για πολλά από τα πράγματα που είχαν συμβεί, για τις εντάσεις που είχαν δημιουργηθεί στη χώρα εκείνη την εποχή. Δεν ήξερα λοιπόν τότε ότι έγραφα ένα μυθιστόρημα ως απάντηση σε ό,τι συνέβαινε στις ιρλανδικές πόλεις, κάτι που ήταν πολύ δραματικό καθώς για πρώτη φορά μετατρέπονταν σε πολυπολιτισμούς τόπους. Όλη η πολύ παραγωγική νέα ενέργεια που έφερε αυτό έφερε και πολλές μεγάλες νέες εντάσεις και προβλήματα. Έφερε μεγάλη κοινωνική αστάθεια. 

Οπότε ναι, παρόλο που μπορεί να χρειαστούν χρόνια πριν καταλάβεις περί τίνος πρόκειται για τα βιβλία σου, μπορεί να είσαι ο τελευταίος που θα το μάθει, ναι αυτό είναι ένα βιβλίο για εκείνη την περίοδο στην Ιρλανδία.

Πολύ ενδιαφέρον και τώρα θέλω ακόμα περισσότερο να διαβάσω το βιβλίο σας.

Θα έχετε την ευκαιρία καθώς θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Gutenberg. 

Ας μιλήσουμε όμως για τα βιβλία σας που το αναγνωστικό κοινό έχει ήδη διαβάσει στην Ελλάδα και που είναι αυτή τη στιγμή διαθέσιμα στα ελληνικά. Το «Νυχτερινό πλοίο για Ταγγέρη» είναι μια ιστορία παραίτησης, μια ιστορία για το πώς μεγαλώνουμε; 

Σχετικά με την παραίτηση που αναφέρετε, είναι κάπως αστείο σε αυτό το βιβλίο ότι οι δύο χαρακτήρες, ο Μόρις και ο Τσάρλι, θεωρούν ότι βρίσκονται στο κατώφλι του θανάτου. Στο δρόμο της φυγής. Αλλά είναι μόνο 50, 51 ετών και δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο εξαθλιωμένοι και τελειωμένοι όσο νομίζουν ή όπως παρουσιάζουν τους εαυτούς τους. Είναι ένα βιβλίο για τη μέση ηλικία, νομίζω, από πολλές απόψεις.

Νομίζω επίσης ότι αυτό που έχουν κοινό πολλά από τα μυθιστορήματά μου, και που τα διαφοροποιεί από τα διηγήματά μου, είναι ότι ενσωματώνουν στοιχεία από ένα διαφορετικό λογοτεχνικό είδος κάθε φορά. Έτσι, το «Νυχτερινό πλοίο για Ταγγέρη» είναι μια προσπάθεια για ένα είδος νουάρ. Ένα σύγχρονο νουάρ. Έχει επιρροές από τα φιλμ νουάρ. Ήθελα να δώσω μια ατμόσφαιρα τύπου νουάρ. Ταυτόχρονα, βέβαια, είναι επίσης πολύ θεατρικό και αυτό έχει να κάνει με το ότι εκείνη την περίοδο έγραφα πολύ για το θέατρο. 

Τα βιβλία σας λοιπόν είναι πολύ διαφορετικά μεταξύ τους. Από την ατμόσφαιρα νουάρ πάμε στο γουέστερν.

Το μυθιστόρημά μου «Η καρδιά το καταχείμωνο» είναι το πρώτο βιβλίο που προσπάθησα να γράψω. Πριν από τα διηγήματα, πριν από οτιδήποτε άλλο. Είναι ένα είδος γουέστερν. Και πάλι, βλέπετε ότι υπάρχει αυτό το στοιχείο του λογοτεχνικού είδους. Φανταστείτε όμως ότι προσπάθησα να το γράψω το 1999. Τι έκανα; Πήγα εκεί. Είναι ολόκληρη ιστορία το πώς πήγα.

Να την ακούσουμε.

Ωραία. Εκείνη την εποχή ζούσα στην πόλη του Κορκ, η οποία έχει περίπου 200.000 κατοίκους και τουλάχιστον οι μισοί από αυτούς ήξεραν ότι έγραφα ένα μυθιστόρημα. Κυκλοφορούσα παντού και έλεγα «γράφω ένα μυθιστόρημα». Πιστεύω πολύ ότι είναι σημαντικό να λες στους ανθρώπους τι κάνεις. Να το λες ανοιχτά. Πιστεύω ότι είναι σημαντικό ψυχολογικά να δηλώνεις ότι το κάνεις. 

Εκείνη την εποχή λοιπόν εργαζόμουν ως ανεξάρτητος δημοσιογράφος. Έγραφα λίγο από δω, λίγο από κει. Συνειδητοποίησα όμως ότι έπρεπε να γράψω ένα μυθιστόρημα γιατί το είχα πει πια στους πάντες. Οπότε αισθανόμουν αναγκασμένος να το κάνω. Άρχισα να πηγαίνω περιπάτους στις ακτές της κομητείας του Κορκ και προσπαθούσα να σκεφτώ τι μυθιστόρημα να γράψω και δεν έβρισκα τίποτα. Δεν είχα ιδέα για τι θα έγραφα. 

Και μια μέρα, καθώς έκανα μια βόλτα στα βουνά είδα ότι υπήρχαν κάτι παλιά ορυχεία χαλκού εγκαταλελειμμένα σε ένα πολύ παράξενο μέρος. Ήταν μια απόκοσμη ατμόσφαιρα. Αλλά σκέφτηκα ότι είναι ωραία αυτή η ατμόσφαιρα. Και άρχισα να διαβάζω μανιωδώς για τα ορυχεία και έμαθα ότι είχαν κλείσει οριστικά τη δεκαετία του 1880 επειδή στέρεψε το μετάλλευμα. Και τότε, όλοι οι ανθρακωρύχοι από το Κορκ πήγαν στο Μπιούτ της Μοντάνα, στα Βραχώδη Όρη. Και σκέφτηκα: «Θεέ μου, αυτό είναι». Με τη μετανάστευσή τους το Μπιουτ της Μοντάνα μετατράπηκε σε μια μικρή ιρλανδική πόλη. Το 1891 ζούσαν εκεί 30.000 άνθρωποι και οι 10.000 ήταν από την κομητεία Κορκ. Έτσι δημιουργήθηκε μια μικρή, τρελή ιρλανδική πόλη. Και σκέφτηκα «Τι μυθιστόρημα!»

Πίστευα ότι είχα ένα γουέστερν αλλά που θα μιλούσε με ιρλανδική προφορά, ώστε να μπορώ να το γράψω εγώ. Μου φαινόταν αυτονόητο. Και έτσι πήγα εκεί. Πήγα στο Μπιούτ.

Άρα έχετε μια μικρή ιστορία μετανάστευσης με σκοπό τη συγγραφή. 

Ναι, κατά κάποιο τρόπο. Και για να πάω εργάστηκα πρώτα συστηματικά γράφοντας πολλά άρθρα ώστε να μαζέψω χρήματα. Έκανα το πρώτο ταξίδι μου στις Ηνωμένες Πολιτείες και πήγα στο Μπιουτ της Μοντάνα. Δεν ήμουν ακόμα 30 ετών και προσέγγιζα τους πάντες με μεγάλη ευθύτητα. Σταματούσα συνεχώς ανθρώπους στο δρόμο και τους ρωτούσα να μου πουν ιστορίες. Τους έλεγα «Γράφω ένα μυθιστόρημα για αυτό το μέρος. Τι έχετε για μένα;» Και αυτό που πιστεύω ότι γινόταν ήταν ότι βλέποντας μπροστά τους έναν νεαρό Ιρλανδό τους έκανε να αισθάνονται περήφανοι για την ιρλανδική τους καταγωγή, άλλωστε οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ιρλανδικά επώνυμα εκεί. Οπότε ακούγοντας την προφορά μου, άνοιγαν τα σπίτια τους. 

Όταν επέστρεψα στο Κορκ είχα μαζί μου σημειωματάρια γεμάτα υπέροχο υλικό, όπως γράμματα από τη δεκαετία του 1890 που έγραψαν Ιρλανδοί ανθρακωρύχοι αναζητώντας συζύγους.

Κάτι που το βλέπουμε και στο βιβλίο, με τον χαρακτήρα της Πόλλυ.

Φυσικά. Έμαθα τα πάντα για τα σαλούν, με πήγαν ακόμα και στο τελευταίο πορνείο στο Μπιούτ που ήταν ανοιχτό από τη δεκαετία του 1880 και έκλεισε μόλις πρόσφατα. Είχα όλο αυτό το υλικό όταν γύρισα στο σπίτι μου. Άλλωστε εξακολουθώ να κρατώ ημερολόγιο εργασίας. 

Πώς το κάνετε αυτό; 

Κάθε Παρασκευή γράφω τι έχω κάνει.

Κάθε Παρασκευή;

Κάθε Παρασκευή μέχρι σήμερα. Σκέφτομαι ας πούμε «Πόσες λέξεις έγραψα;» Είναι απλώς για να υπενθυμίζω στον εαυτό μου ότι δουλεύω. Δεν σημειώνω λεπτομέρειες για το πώς νιώθω για τη δουλειά ή οτιδήποτε άλλο. Γράφω απλώς για παράδειγμα «1400 λέξεις και ένα κεφάλαιο». Απλώς ως υπενθύμιση ότι σημειώνω πρόοδο. Έχω λοιπόν ακόμα τα ημερολόγια και τα σημειωματάρια από εκείνη τη χρονιά, το 1999.

Και τι έγινε με το μυθιστόρημα για τους Ιρλανδούς ανθρακωρύχους που μετανάστευσαν στο Μπιουτ της Μοντάνα; Είναι η «Καρδιά το καταχείμωνο»;

Τότε έγραψα 120.000 λέξεις. Αλλά ακόμα και καθώς το έγραφα ήξερα ότι ήταν ψόφιο. Ήξερα ότι δεν έβγαζε πουθενά. Ως μυθιστόρημα είχε υπέροχη υφή. Είχε τόπους, τα σαλούν και τα πορνεία, είχε καουμπόηδες και όλα αυτά τα πράγματα, αλλά δεν είχε πραγματικούς χαρακτήρες. Τι έλειπε; Οι άνθρωποι. Δεν είχε κανέναν άνθρωπο στον οποίο να πίστευα. Το κατάλαβα πολύ εύκολα γιατί ήμουν και τότε καλός αναγνώστης. 

Άρα το κρατήσατε στο συρτάρι;

Είναι σε ένα κουτί. Το πρωτότυπο χειρόγραφο είναι στο σπίτι μου. Δεν πρόκειται ποτέ να το δείξω σε κανέναν. Δεν το έχω δείξει ποτέ σε κανέναν. 

Και πότε ξαναδουλέψατε αυτό το υλικό;

Αυτό το υλικό ποτέ. Δεν ξανακοίταξα ποτέ στο κουτί.

Δεν ξανακοιτάξετε ποτέ στο κουτί; Δεν το ανοίξατε ποτέ;

Ποτέ. Αλλά προς το τέλος της πανδημίας, στο δεύτερο lockdown, τον Οκτώβριο του 2021, 22 ολόκληρα χρόνια μετά έψαχνα μια ιδέα για ένα μυθιστόρημα. Εκείνη την περίοδο έβγαινα πολύ για περπάτημα, όπως πολλοί άνθρωποι εκείνη τη θλιβερή περίοδο της πανδημίας που όλοι είχαμε βαρεθεί και κουραστεί τόσο πολύ. Περπατούσα στο δάσος κοντά στο μέρος που μένω στην κομητεία Σλίγκο και κάποια στιγμή, μόνο για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, είδα φευγαλέα μια εικόνα, σαν μια οπτασία είδα έναν νεαρό άνδρα και μια νεαρή γυναίκα πάνω σε ένα άλογο, καβάλα και οι δύο. Και σκέφτηκα, αυτό είναι το μυθιστόρημά μου που διαδραματίζεται στο Μπιούτ της Μοντάνα. Ήταν πολύ απλό.

Αποφάσισα ότι αυτοί είναι οι άνθρωποί μου. Είναι εραστές που το σκάνε και θα τους ονομάσω Τομ και Πόλλυ. Και το πιο βασικό, έπρεπε να φύγουν γρήγορα από το Μπιούτ της Μοντάνα. Είχα λοιπόν ένα κλασικό γουέστερν. Σκέφτηκα ότι έπρεπε κι εγώ να ανέβω πάνω στο άλογο και φυσικά... να φύγω. Το πραγματικά εκπληκτικό είναι ότι δεν χρειάστηκε να γυρίσω πίσω στο χρόνο και να κάνω ξανά την έρευνα. Ήταν όλα εκεί, στο μυαλό μου.

Και δεν χρειάστηκε καν να ανοίξετε το κουτί με τα σημειωματάρια και το παλιό βιβλίο;

Δεν χρειάστηκε καν να ανοίξω το κουτί. Απλώς πήγα σπίτι μου και άρχισα να γράφω. Οι επόμενοι δέκα μήνες πρέπει να ήταν η πιο διασκεδαστική περίοδος της ζωής μου.

Τα γουέστερν ως είδος είναι πολύ επιεικές με τον συγγραφέα, επειδή το μόνο πράγμα που πρέπει να συμβεί σε ένα γουέστερν είναι ότι οι άνθρωποι πρέπει να ανέβουν σε ένα άλογο και να φύγουν γρήγορα. Αυτό που δημιουργείται ως δυναμική είναι ότι υπάρχει με φυσικό τρόπο ορμή και ώθηση. Οι άνθρωποι είναι σε κίνηση και θα έχουν περιπέτειες. Οπότε ήταν πολύ διασκεδαστικό να το γράψω. Και το διασκέδασα πολύ.

Δέκα μήνες έπειτα από δύο δεκαετίες, λοιπόν. Και πάλι μια διαδικασία όπου το συγγραφικό παιχνίδι παίζεται σε βάθος χρόνου. Συμφωνείτε;

Θα μπορούσα να πω ότι το μυθιστόρημα μου πήρε δέκα μήνες αλλά θα μπορούσα και να πω ότι μου πήρε 23 χρόνια. Και τα δύο θα ήταν αλήθεια. Αλλά το ήξερα αμέσως, ειδικά μόλις άρχισα να γράφω από την οπτική γωνία και τη φωνή της Πόλλυ, μετά τα πρώτα 15 λεπτά που έγραφα τον χαρακτήρα της, ήξερα ότι έχω ένα βιβλίο. Την άκουγα. Την άκουγα πεντακάθαρα. 

Οι πιο σημαντικές επιρροές για οποιονδήποτε συγγραφέα ή καλλιτέχνη είναι οι επιρροές που έχει από όταν ήταν στα τέλη της εφηβείας, στις αρχές της δεκαετίας των είκοσι. Εκεί είναι το ζήτημα. Αυτή είναι η βάση των πάντων.

Είναι ένα βιβλίο επηρεασμένο και από τον κινηματογράφο;

Α, ναι. Είναι πολύ επηρεασμένο από μερικές από τις αγαπημένες μου ταινίες, οι οποίες είναι αμερικανικά νεο-γουέστερν της δεκαετίας του 1970. Όπως η ταινία του Τέρενς Μάλικ "Badlands" (σ.σ. του 1973). Και βέβαια, το "Days of Heaven" (σ.σ. του 1979) που το λατρεύω. Η φωνή της Πόλλυ έρχεται από αυτή την ταινία, το "Days of Heaven". Κατά κάποιο τρόπο λοιπόν, το μυθιστόρημα είναι ένας φόρος τιμής σε αυτές τις ταινίες. Από την εφηβεία, εκτός από τα βιβλία, είχα πάντα μεγάλο ενδιαφέρον και για τον κινηματογράφο.

Έχετε γράψει και σενάρια.

Έχω γράψει σενάρια για μία μεγάλου μήκους ταινία και έχω γράψει τα σενάρια για να μεταφερθούν στον κινηματογράφο η «Καρδιά το καταχείμωνο» αλλά και το «Νυχτερινό πλοίο για Ταγγέρη». Ελπίζω να προχωρήσουν γρήγορα αυτά τα σχέδια. Αυτό που είναι ενδιαφέρον νομίζω είναι ότι μερικές φορές τα μυθιστορήματά μου προσπαθούν να μοιάσουν με θεατρικά έργα ή ταινίες. Συχνά έχουν θεατρικές ή κινηματογραφικές επιρροές. 

O Κέβιν Μπάρι στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας, ©AILF.

Εκτός από τον Τέρενς Μάλικ, σε ποιες άλλες επιρροές αναφέρεστε; 

Θα σας απαντήσω ότι οι πιο σημαντικές επιρροές για οποιονδήποτε συγγραφέα ή καλλιτέχνη είναι οι επιρροές που έχει από όταν ήταν στα τέλη της εφηβείας, στις αρχές της δεκαετίας των είκοσι. Εκεί είναι το ζήτημα. Αυτή είναι η βάση των πάντων.

Έτσι, μόνο και μόνο λόγω γενιάς, οι επιρροές μου έρχονται από όσα έβλεπα και διάβαζα όταν ήμουν στα τέλη της εφηβείας, στις αρχές της δεκαετίας των είκοσι: τις ταινίες του Τέρενς Μάλικ, τις ταινίες του Ντέιβιντ Λιντς, τους δίσκους των Pixies, μυθιστορήματα όπως του Κόρμακ ΜακΚάρθι. Είναι αδύνατον να γραφτεί ένα σύγχρονο γουέστερν χωρίς να υπάρχει κάπου ο Κόρμακ Μακάρθι γιατί αυτός είναι που διέσωσε το είδος δείχνοντας ότι είναι ένα λογοτεχνικό είδος που μπορεί να έχει μια βαθιά, σοβαρή πλευρά χωρίς την κατηγοριοποίηση του είδους. Ότι δηλαδή μπορεί μια ιστορία γουέστερν να είναι κάτι πραγματικό. 

Θα ξαναγράφατε ένα γουέστερν; 

Προσωπικά δεν μου αρέσει να επαναλαμβάνομαι ως συγγραφέας και να κάνω το ίδιο πράγμα ξανά. Αλλά ποτέ δεν θα απέκλεια το να γράψω ένα άλλο γουέστερν γιατί ήταν τόσο διασκεδαστικό την πρώτη φορά. 

Σας ευχαριστώ πολύ για όλη αυτή την κουβέντα για τη δουλειά σας, για την πορεία σας, για το πώς εμπνέεστε και γράφετε λογοτεχνία. Ωστόσο, ενώ βρισκόμαστε εδώ, στο Φεστιβάλ της Αθήνας που λαμβάνει χώρα σε έναν πολύ όμορφο χώρο με το κοινό να ανταποκρίνεται και να δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον να συμμετάσχει, δεν μπορούμε να μην σκεφτόμαστε τον πόλεμο που εξελίσσεται με αβέβαιη έκβαση πολύ κοντά μας. Τι θα λέγατε στους ανθρώπους που κατακλύζονται από τρομακτικές πληροφορίες και ίσως έτσι χάνουν την ικανότητά τους να συγκεντρωθούν και να διαβάσουν λογοτεχνία ή οτιδήποτε άλλο;

Είναι μια εξαιρετική και δύσκολη ερώτηση. Μερικοί συγγραφείς λένε «δεν με ενδιαφέρει η πολιτική, δεν χρειάζεται να ασχοληθώ» και αυτό είναι εντάξει. Πιστεύω, επειδή δεν έχω εκατομμύρια αναγνώστες αλλά έχω ένα σημαντικό αναγνωστικό κοινό, πιστεύω ότι έχω την ευθύνη να υπογράφω επιστολές, να συμμετέχω σε εκδηλώσεις, και πράγματι έχω μιλήσει σε πολλές εκδηλώσεις για την Παλαιστίνη. Δεν θα ζητούσα ποτέ από άλλους συγγραφείς να πάρουν θέση, αλλά για μένα είναι σημαντικό να συνδέω το όνομά μου όπου μπορώ.

Θυμάμαι την εποχή της 11ης Σεπτεμβρίου πολλούς Αμερικανούς συγγραφείς να εγκαταλείπουν τα μυθιστορήματά τους καθώς ο κόσμος είχε αλλάξει αμετάκλητα και το ερώτημα «Τι κάνω;» όσον αφορά την άμεση συγγραφή, όταν συμβαίνουν αυτά τα πράγματα, δεν είναι κάτι που μπορείς να επιβάλεις, πρέπει να αφήσεις τον χρόνο να κάνει τη δουλειά του. Είναι πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι μερικά από τα σπουδαία μυθιστορήματα, για παράδειγμα, για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 1960. Χρειάστηκαν 25 χρόνια μέχρι να λάβει χώρα κάποια ενδιαφέρουσα μυθοπλασία γύρω από αυτά τα γεγονότα. Θα βρούμε πραγματικά ενδιαφέροντα βιβλία, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και ποιήματα για αυτή την εποχή που ζούμε τώρα, αλλά θα χρειαστεί χρόνος.

O Κέβιν Μπάρι στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας, ©AILF.

Έχω μια φίλη, την Ιρλανδή συγγραφέα Μαίρη Καστέλο, η οποία διαπίστωσε ότι από τη γενοκτονία στη Γάζα που παρακολουθούσαμε να εκτυλίσσεται κάθε μέρα, δεν έχει καταφέρει να γράψει μυθιστόρημα. Απλώς δεν μπορεί να καθίσει στο γραφείο της και να επινοήσει μια ιστορία. Και νομίζω ότι αυτό το συναίσθημα είναι πολύ συνηθισμένο σε πολλούς συγγραφείς. Εμφανίζεται κάθε φορά που συμβαίνουν μεγάλα, φρικώδη πράγματα στον κόσμο, και ως συγγραφέας σκέφτεσαι «τι κάνω; Παίζω ένα παιχνίδι για παιδιά και επινοώ ιστορίες για εραστές που το σκάνε πάνω σε ένα άλογο τη δεκαετία του 1880;». Και ο μόνος τρόπος για να κάνω τον εαυτό μου να συνεχίσει να κάθεται στο γραφείο είναι να είμαι απόλυτα ρεαλιστής και να λέω αυτό που ο Σάμιουελ Μπέκετ συνήθιζε να λέει στον εαυτό του, ότι δηλαδή «τι άλλο είσαι καλός να κάνεις; Τι άλλο μπορείς να κάνεις;». Πιστεύω ότι, αν το βιβλίο μου πάει καλά, αν είναι γραμμένο καλά αφού έχω αφιερώσει όλη μου την καρδιά και την ψυχή, δημιουργεί ένα αίσθημα συμπόνοιας στους αναγνώστες. Και οι αναγνώστες το καταλαβαίνουν, και από την πλευρά μου, αυτό είναι που μπορώ να κάνω.

* Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.