Νόρμα Ντάνινγκ: «Θέλω να προσφέρω ελπίδα στις μελλοντικές γενιές των Ινουίτ»

Η Νόρμα Ντάνινγκ είναι Καναδή συγγραφέας, ποιήτρια, ερευνήτρια και καθηγήτρια. Κατάγεται από οικογένεια Ίνουίτ και ζει στο Έντμοντον. Η Ακία: η άλλη πλευρά είναι η δεύτερη ποιητική της συλλογή που κυκλοφορεί στα ελληνικά, σε μετάφραση της Πηνελόπης Ζαλώνη, από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Μέσα από αυτήν, η Ντάνινγκ κοιτάζει κριτικά το παρελθόν, επηρεασμένη από τα απαξιωτικά σχόλια σε βάρος των Ινουίτ που γίνονταν από τους πρώτους ανθρωπολόγους και εξερευνητές. «Ένας από τους στόχους μου ως συγγραφέα είναι να προσφέρω ελπίδα στις μελλοντικές γενιές των Ινουίτ. Φροντίζω να τελειώνω όλα τα γραπτά μου με φως και θετικό πρόσημο» είπε μεταξύ άλλων η ποιήτρια σε συνέντευξη που παραχώρησε στην Αγγελική Δημοπούλου.

Η ποιητική σας συλλογή Ακία: η άλλη πλευρά είναι η δεύτερη που εκδίδεται στα ελληνικά. Η πρώτη, Παγωτό Εσκιμώων, έλαβε εξαιρετικές κριτικές. Ποιες είναι οι σκέψεις σας για αυτή την ποιητική επιστροφή στην Ελλάδα;

Είμαι τόσο ευγνώμων. Ελπίζω ότι και αυτό το βιβλίο μου θα τύχει καλής υποδοχής στην Ελλάδα. Αισθάνεσαι μια ανεξήγητη συγκίνηση γνωρίζοντας ότι άνθρωποι από την άλλη πλευρά -όπως είναι και ο τίτλος της ποιητικής συλλογής- μπορούν να ικανοποιήσουν την περιέργειά τους για τους Ινουίτ, αλλά και να τους κατανοήσουν.

Θα θέλατε να μας πείτε μερικά πράγματα για την επιλογή του τίτλου και τα κείμενα και τα ποιήματα που περιέχονται στη συλλογή;

Όταν σπούδαζα στο Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα, είχα πρόσβαση σε πολλά παλιά έγγραφα, υποτιμητικά κείμενα για τους Καναδούς Ινουίτ γραμμένα από τους πρώτους εξερευνητές και ανθρωπολόγους. Ένιωθα θυμό διαβάζοντας τόσο σκληρά σχόλια. Άρχισα τότε να ψάχνω στοιχεία για τη ζωή των εξερευνητών, αυτών των σεβαστών ανδρών και γυναικών, και ανακάλυψα ότι ούτε αυτοί ήταν τέλειοι, ωστόσο τα ιστορικά γραπτά δεν τους παρουσίαζαν όπως θα έπρεπε. Εγώ το έκανα.

Η συλλογή είναι ένας φόρος τιμής σε όλους τους Ινουίτ. Αλλά κυρίως στους Ινουίτ... του μέλλοντος. Πώς και γιατί;

Ένας από τους στόχους μου ως συγγραφέα είναι να προσφέρω ελπίδα στις μελλοντικές γενιές των Ινουίτ. Φροντίζω να τελειώνω όλα τα γραπτά μου με φως και θετικό πρόσημο. Ο καθένας μας αφήνει μια κληρονομιά, είτε είναι γραπτή είτε όχι. Η δική μου κληρονομιά έχει να κάνει με την ενθάρρυνση των μελλοντικών γενιών Ινουίτ. Είμαι ήδη εδώ, καταλαβαίνω τις μάχες που δίνουν, και η ζωή μου δεν αφορά εμένα μόνο, αφορά όλους τους Ινουίτ που θα έρθουν.

Πιστεύω, επίσης, ότι η ποίηση μπορεί να επηρεάσει τους ανθρώπους με πιο άμεσο τρόπο από ένα μυθιστόρημα ή ένα διήγημα.

Το μέλλον μας είναι τώρα -λέτε-, όχι αύριο... Τι προσπαθείτε να πετύχετε με τους στίχους σας; Πιστεύετε ότι η ποίηση μπορεί να μας δώσει τη δύναμη να αγωνιστούμε για ένα καλύτερο μέλλον;

Πιστεύω ότι κάθε γραφή είναι πολιτική, είτε είναι γραμμένη σε ποιητική μορφή είτε όχι. Πιστεύω, επίσης, ότι η ποίηση μπορεί να επηρεάσει τους ανθρώπους με πιο άμεσο τρόπο από ένα μυθιστόρημα ή ένα διήγημα. Η ποίηση απαιτεί αμεσότητα από τον αναγνώστη, μια αίσθηση του εδώ και τώρα, επομένως το μέλλον μας είναι αυτό που ζούμε αυτή τη στιγμή. Η ποίηση παρέχει δύναμη σε όσους είναι αρκετά ανοιχτοί και θαρραλέοι για να ασχοληθούν με αυτήν.

Ποια είναι τα στερεότυπα και τα αποικιακά μέτρα που αντιμετωπίζουν ακόμα και σήμερα οι Ινουίτ;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα μπορούσε να γίνει ένα βιβλίο! Οι Ινουίτ στον Καναδά είναι η μικρότερη αυτόχθονη ομάδα από άποψη πληθυσμού. Δεν είμαστε θορυβώδεις. Δεν είμαστε άνθρωποι που θα συσπειρωθούν και θα ουρλιάζουν στα σκαλιά της Οτάβα, της πρωτεύουσας του Καναδά.

Όταν όσοι δεν είναι Ινουίτ μάς κοιτάζουν, βλέπουν έναν διαλυμένο λαό, αλλά δεν είμαστε έτσι.

Τούτου λεχθέντος, πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι Ινουίτ στον Καναδά ζουν με τα υψηλότερα ποσοστά φτώχειας, αυτοκτονιών εφήβων, κατάχρησης ναρκωτικών και αλκοόλ, παρουσιάζουν το υψηλότερο ποσοστό εγκατάλειψης του λυκείου, και έρχονται αντιμέτωποι με την έλλειψη τροφίμων και την υπερπληθυσμιακή στέγαση. Είκοσι δύο άτομα μπορεί να ζουν σε ένα σπίτι δύο υπνοδωματίων και να αναγκάζονται να κοιμούνται σε βάρδιες. Όταν όσοι δεν είναι Ινουίτ μάς κοιτάζουν, βλέπουν έναν διαλυμένο λαό, αλλά δεν είμαστε έτσι. Το στερεότυπο των αναλφάβητων και ανίκανων παραμένει. Τα στατιστικά στοιχεία θα δείξουν πως ζούμε με τη μεγαλύτερη ανισότητα. Πρέπει όμως να θυμόμαστε ότι τα στατιστικά δεν είναι οι άνθρωποι.

Ποια είναι τα ζητήματα που απασχολούν τη συγγραφή σας αυτή την περίοδο;

Το πρώτο μου μυθιστόρημα με τίτλο Naoyak θα κυκλοφορήσει την άνοιξη του 2026 από τις εκδόσεις Douglas & McIntyre.

Στον τομέα της ποίησης, εργάζομαι αυτή τη στιγμή πάνω σε μια συλλογή για το πώς είναι να διδάσκεις μαθήματα για αυτόχθονες ως καθηγήτρια Ινουίτ. Συχνά, έχω βιώσει απροκάλυπτο ρατσισμό από φοιτητές μετα-δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που φτάνουν στην τάξη μου υποθέτοντας ότι έλαβα το διδακτορικό μου και έγινα «δρ» Ντάνινγκ απλώς και μόνο επειδή το πανεπιστήμιο έχει απαιτούμενη ποσόστωση για τους αυτόχθονες αποφοίτους. Εγώ και άλλοι αυτόχθονες ακαδημαϊκοι ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτή τη συμπεριφορά. Έχω γράψει μόνο 38 σελίδες γι’ αυτή τη συλλογή και το απολαμβάνω.