Σε συνέντευξή της στον Guardian, η Μπανού Μουστάκ (Banu Mushtaq) μίλησε για τη συλλογή διηγημάτων της «Heart Lamp», που κυκλοφορεί στα αγγλικά σε μετάφραση της Ντίπα Μπάστι και τιμήθηκε φέτος με το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ.
Επιμέλεια: Book Press
«Οι άνθρωποι και η στοιχειώδης φύση τους είναι κοινή παντού», είπε η Μπανού Μουστάκ, η συγγραφέας της πρώτης συλλογής διηγημάτων που τιμάται με το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ. Η Μουστάκ έλαβε το βραβείο από κοινού με τη μεταφράστρια της συλλογής Heart Lamp στα αγγλικά, Ντίπα Μπάστι.
Η συλλογή είναι γραμμένη στη γλώσσα Κανάντα, που μιλιέται κυρίως στη Νότια Ινδία. Στο επίκεντρο βρίσκονται μουσουλμάνες που βιώνουν τραυματικές εμπειρίες, πέφτοντας θύματα κακοποίησης ή προσπαθώντας να διαχειριστούν τον θάνατο μικρών παιδιών.
Οι ιστορίες της συλλογής γράφτηκαν σε χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τα τριάντα έτη, όμως εξακολουθούν να παρουσιάζουν πιστά τις συνθήκες διαβίωσης των γυναικών στο πατριαρχικό περιβάλλον της Νότιας Ινδίας.
Παρ’ όλα αυτά, η Μουστάκ, δικηγόρος και ακτιβίστρια, πιστεύει πως μέσω της λογοτεχνίας ο κόσμος γίνεται να αλλάξει. Ιδίως μέσω των δικών της ιστοριών, οι αναγνώστες «μπορούν να μάθουν τα δικαιώματά τους». Σε ένα από τα διηγήματα, με τον τίτλο «Black Cobras», η πρωταγωνίστρια ανακαλύπτει πως το Ισλάμ επιτρέπει στις γυναίκες να μορφώνονται και να εργάζονται, παρά τις διαστρεβλωμένες ερμηνείες που συχνά παρουσιάζονται στους πιστούς.
Οι ιστορίες της Μουστάκ διακρίνονται για τον πολιτικό χαρακτήρα τους, ενώ παράλληλα απευθύνονται στο ευρύ κοινό – η ίδια δηλώνει πως γράφει «λαϊκή λογοτεχνία», συνεχίζοντας την παράδοση του βραχύβιου αλλά σημαντικού κινήματος Bandaya, που αναπτύχθηκε στην Ινδία τη δεκαετία του 1970 και πρότασσε ως σύνθημα το εξής: «Αν είσαι συγγραφέας, είσαι και μαχητής».
Όσον αφορά στην ίδια, η ιδιότητά της ως δικηγόρου και ακτιβίστριας έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη θεματολογία που επιλέγει καθώς γράφει:
«Εκεί βρίσκονται τα χωράφια όπου φυτεύω τους σπόρους των ιστοριών μου. Όταν οι άνθρωποι έρχονται σε εμένα για ένα νομικό ζήτημα, θέλουν να μοιραστούν όλα τα συναισθήματά τους […] που με στοιχειώνουν πολύ έντονα. Ό,τι σπείρω συνεχίζει να μεγαλώνει και μια μέρα, το μετατρέπω σε σύντομη ιστορία».
Εξαιτίας της δραστηριότητάς της, η Μουστάκ στο παρελθόν δέχθηκε ακόμα κι έναν φετβά από κάποιες μουσουλμανικές κοινότητες – η περίπτωση του Σαλμάν Ρούσντι έρχεται αυτομάτως στο μυαλό. Ο φετβάς ανακλήθηκε εντέλει, αλλά τους τρεις μήνες που διήρκησε η συγγραφέας «υπέφερε πολύ». Σήμερα, τα δεδομένα έχουν αλλάξει κάπως – την εποχή της νεότητας της Μουστάκ οι γυναίκες απαγορευόταν να προσκυνήσουν μέσα στο τζαμί:
«Τα πράγματα είναι καλύτερα απ’ ό,τι παλαιότερα, αλλά έχουμε πολύ, πολύ δρόμο μπροστά μας ακόμα».
