Ο Φέισαλ Αλ-Σουίντι (Faisal Al-Suwaidi) είναι συγγραφέας από το Εμιράτο της Σάρτζα (ΗΑΕ). Δίνει συχνά διαλέξεις στο πεδίο του πολιτισμού και της φιλαναγνωσίας. Έχει εκδώσει επτά βιβλία, μυθιστορήματα και δοκίμια. Το μυθιστόρημα «Κάτω από τις φτερούγες των αγγέλων» είναι το πρώτο βιβλίο του που κυκλοφόρησε στα ελληνικά, σε μετάφραση του Απόστολου Θηβαίου (εκδ. Βακχικόν). Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου ο συγγραφέας μας παραχώρησε τη συνέντευξη που ακολουθεί.
Συνέντευξη στην Αγγελική Δημοπούλου
Το βιβλίο σας «Κάτω από τις φτερούγες των αγγέλων» κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Βακχικόν. Πώς νιώθετε γι’ αυτό;
Χάρηκα πολύ όταν άκουσα ότι το μυθιστόρημά μου μεταφράστηκε στα ελληνικά και το διέδωσα αμέσως στα κοινωνικά δίκτυα. Πώς θα μπορούσα να μην είμαι ευτυχισμένος; Το μυθιστόρημά μου εκδόθηκε στη γλώσσα του Αριστοτέλη, του Πλάτωνα, του Σωκράτη και των άλλων μεγάλων φιλοσόφων. Πώς θα μπορούσα να μην είμαι χαρούμενος; Ένα δικό μου μυθιστόρημα κυκλοφόρησε στη χώρα των σοφών στοχαστών και επιστημόνων, στη χώρα του Νίκου Καζαντζάκη και του Ομήρου, της Ιλιάδας και της Οδύσσειας, τη χώρα των μεγάλων ποιητών και μυθιστοριογράφων της ιστορίας.
Αν έπρεπε να παρουσιάσετε το βιβλίο στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, τι θα λέγατε για τον πυρήνα της ιστορίας, ως ο δημιουργός της;
Είναι με λίγα λόγια ένας μαγικός ρεαλισμός, τοποθετημένος στο ορεινό περιβάλλον της αραβικής ερήμου, ο οποίος πραγματεύεται θέματα ταυτότητας, διπλής ανάγνωσης, ανοχής και ανάπτυξης με συμβολισμούς που αφήνονται στη φαντασία και τη δημιουργικότητα του αναγνώστη. Ο Έλληνας αναγνώστης μπορεί να βρει το δίλημμα ταυτότητας παρόμοιο με αυτά του δικού του περιβάλλοντος, κάτι που επιβεβαιώνει τη μεγάλη ομοιότητα των λαών μας παρά τα σύνορα, τους ωκεανούς, τη γεωγραφία και ίσως την ιστορία που μας χωρίζουν.
Ο Έλληνας αναγνώστης μπορεί να βρει το αντίστοιχο του παραδοσιακού αραβικού καφέ του βουνού στα σοκάκια της Αθήνας και να νιώθει ότι ο ήρωας του μυθιστορήματος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, για παράδειγμα, αν και το όνομα διαφέρει. Στην ιστορία διαδραματίζεται ένας φόνος και η σχετική έρευνα στην οποία αναλύονται ιατροδικαστικά στοιχεία, όπως και ο ανθρώπινος ψυχισμός με όλες τις πολυπλοκότητες και τις αγκυλώσεις του. Το μυθιστόρημα είναι η ιστορία ενός ανθρώπινου χωριού, αν μπορώ να το πω έτσι, και της μεταμόρφωσής του. Από την απλότητα στη σταδιακή ανάπτυξη και στην κατάκτηση της κορυφής κι έπειτα στη φθορά και την πτώση.
Πραγματικότητα και φαντασία, έγκλημα και τιμωρία, ζωή και θάνατος, διασταυρώνονται στο μυθιστόρημά σας. Πώς προέκυψε αυτή η ιστορία;
Αυτό το μυθιστόρημα ετοιμαζόταν πολλά χρόνια. Η ιδέα κυκλοφορούσε μέσα στο υποσυνείδητό μου μέχρι που ωρίμασε κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορονοϊού, και ένιωσα ότι ήρθε η κατάλληλη στιγμή για την έκδοσή του. Είναι ένα μείγμα αντανακλάσεων, παρατηρήσεων, προσωπικοτήτων, διαλόγων με περαστικούς και εξαγωγής της ουσίας αναγνώσεων, τάσεων, απόψεων, ιδεών, αξιών και συγκρούσεων. Πάντα λέω: είναι δύσκολο για έναν μυθιστοριογράφο να μην κατακερματιστεί μέσα στο μυθιστόρημά του, όσο κι αν προσπαθεί να είναι πεισματάρης και να το αρνείται. Ως εκ τούτου, είμαι βέβαιος ότι κομμάτια μου έχουν περάσει στους χαρακτήρες και τα γεγονότα του μυθιστορήματος, ακούσια, ακόμη κι αν αυτό είναι σχετικό.
Το γράψιμο για μένα είναι έξοδος κινδύνου, σταθμός αναμονής και σημείο άφιξης.
Πώς επιλέξατε τον τόπο και τον χρόνο για να τοποθετήσετε την ιστορία;
Η επιλογή του χρόνου ήταν ευκολότερη από την επιλογή του τόπου, καθώς η παρούσα χρονική συγκυρία είναι η καλύτερη για τη συζήτηση ορισμένων ακανθωδών θεμάτων όπως π.χ. η ταυτότητα, η ενσωμάτωση, η παγκοσμιοποίηση, ο καταναλωτισμός, η παρακμή του πνεύματος έναντι του υλισμού, και ούτω καθεξής, με προβολές στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν. Ωστόσο, η δυσκολία ήταν στην επιλογή του τόπου. Εξαιτίας της μεγάλης ανάπτυξης στις χώρες της περιοχής και της άγριας στροφής προς τον πολιτισμό, τα παραδοσιακά χωριά έχουν μειωθεί αισθητά, θα λέγαμε. Υπάρχει δυσκολία για να τα προσεγγίσεις, καθώς βρίσκονται σε πολύ απομακρυσμένες περιοχές ή στις κορυφές βουνών, όπου χρειάζεται ειδικό όχημα για να φτάσεις. Κάτι που έκανα, ωστόσο, παρά τις δυσκολίες αφού επισκέφτηκα και στη χώρα μου και στις γειτονικές χώρες αρκετά χωριά που είναι σχετικά συντηρητικά μέχρι που μπόρεσα να «ζωγραφίσω» μία εικόνα του φανταστικού χωριού της ιστορίας. Και ξεκινώντας από αυτή την εικόνα την μπόλιασα με τις λεκτικές αναμνήσεις ηλικιωμένων της χώρας μου, τους οποίους επισκέφτηκα προσωπικά, ως προσθήκη σε παλιές φωτογραφίες και αναφορές.
Πότε μπήκε η γραφή στη ζωή σας και ποια ήταν η στιγμή που σας καθόρισε ως συγγραφέα;
Πάντα λέω ότι κάθε συγγραφέας είναι αναγκαστικά αναγνώστης και όχι το αντίθετο. Ο πρώτος σπόρος μπήκε στην παιδική μου ηλικία όταν άρχισα να αγαπώ το διάβασμα, με παρότρυνση της μητέρας μου, ο θεός να την έχει καλά. Αργότερα αγάπησα τη γλώσσα στο σχολείο και διέπρεψα σε αυτήν. Όταν ήμουν στο Λύκειο, άρχισα να γράφω σύντομες λογοτεχνικές ιστορίες, ενώ ταξίδευα με την οικογένειά μου. Αυτές οι σκέψεις ήταν μόνο για μένα. Χαμογελούσα όταν τις διάβαζα λίγο αργότερα. Τότε αποφάσισα να δείξω τα όσα έγραψα σε κάποιους από τους στενούς μου φίλους που με συμβούλεψαν να επεκταθώ περισσότερο. Έτσι ίδρυσα το δικό μου προσωπικό ιστολόγιο, το οποίο ήταν ένα από τα πρώτα ιστολόγια στη χώρα μου και το χρησιμοποιούσα για τη δημοσίευση ορισμένων άρθρων. Στην αρχή, ήμουν χαρούμενος αν ο αριθμός των αναγνωστών έφτανε τους 8 ή τους 10, μέχρι που εκτοξεύθηκε στα 3 εκατομμύρια για ορισμένα άρθρα. Μετά από αυτό, άρχισα να δημοσιεύω στα social media όπως το WhatsApp και το Twitter στο παρελθόν, και άλλα. Στη συνέχεια, μετά τη συμβουλή ενός βετεράνου συγγραφέα, ξεκίνησα να γράφω στο χαρτί. Σήμερα, έχω γράψει 7 βιβλία –ευχαριστώ το θεό γι’ αυτό– μερικά από τα οποία έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.
Αν κάποιος σας ρωτήσει: Γιατί γράφετε; Τι σημαίνει η ίδια η γραφή για εσάς προσωπικά; Και η σχέση σας με τους αναγνώστες;
Το γράψιμο για μένα είναι έξοδος κινδύνου, σταθμός αναμονής και σημείο άφιξης. Η γραφή είναι σχεδόν απαραίτητη ή φυσιολογική ανάγκη μου. Άλλοτε γράφω για να ξεφύγω και άλλοτε για να συγκρουστώ. Το γράψιμο είναι μέρος της ύπαρξής μου. Γράφω για να γράψει κάποιος για μένα μετά τον θάνατό μου. Στις πιο δύσκολες στιγμές μου, συνεχίζω να γράφω, παρά την αδικία ή εξαιτίας αυτής, παρά την καταστολή ή εξαιτίας αυτής, παρά τον πόνο ή εξαιτίας του, παρά την καταπίεση ή εξαιτίας αυτής. Στις πιο σοβαρές, τις πιο σκληρές, τι πιο βίαιες περιστάσεις, θα συνεχίσω να γράφω και να γράφω. Το γράψιμο είναι ανάγκη και όχι πολυτέλεια, παρά την επίφαση του πολυτελούς! Έγραψα ένα άρθρο με τίτλο «Γιατί γράφουμε» στο οποίο αναφέρθηκα στο θέμα από λογοτεχνική οπτική και το οποίο περιλαμβάνεται στο βιβλίο μου Μεγάλωσα, μαμά!.
Στις πιο δύσκολες στιγμές μου, συνεχίζω να γράφω, παρά την αδικία ή εξαιτίας αυτής, παρά την καταστολή ή εξαιτίας αυτής, παρά τον πόνο ή εξαιτίας του, παρά την καταπίεση ή εξαιτίας αυτής.
Όσο για τη σχέση μου με τους αναγνώστες, είναι στενή και βασίζεται στον σεβασμό. Σέβομαι πολύ τη ματιά του αναγνώστη και προσπαθώ να παρουσιάζω μόνο ότι είναι κατάλληλο για αυτό το άτομο που μου έχει διαθέσει μέρος των χρημάτων του, της σκέψης, του χρόνου και της προσπάθειάς του. Αυτό είναι κάτι που με κάνει να νιώθω μεγάλη ευθύνη όταν γράφω και ακόμη μεγαλύτερη κατά την αναθεώρηση και τις διορθώσεις. Χαίρομαι επίσης όταν κάποιος αναγνώστης συζητά στα social media οποιοδήποτε θέμα των μυθιστορημάτων μου, είτε θετικά, είτε αρνητικά. Μερικές από τις πιο ευχάριστες συζητήσεις είναι αυτές με φίλους αναγνώστες στο περιθώριο εκθέσεων βιβλίου.
Εκτός από τη συγγραφή, εργάζεστε για την προώθηση της φιλαναγνωσίας. Νομίζετε ότι οι άνθρωποι διαβάζουν αρκετά σήμερα;
Πάντα φιλοδοξούμε για το καλύτερο από αυτή την άποψη, και πάντα λέω ότι ένα από τα καθήκοντά μου είναι να αυξήσω την έκκριση αδρεναλίνης στους ανθρώπους κάνοντάς τους να ενθουσιαστούν με το διάβασμα. Αυτό που πραγματικά βλέπω είναι ότι διαφοροποιώντας τις συναρπαστικές μεθόδους, προσελκύεται μεγαλύτερος αριθμός αναγνωστών. Επίσης, στην περιοχή μας τουλάχιστον, υπάρχουν σοβαρά έργα και μεγάλα βραβεία που έχουν προκαλέσει ανταγωνισμό και διάδοση της φιλαναγνωσίας στην ανερχόμενη γενιά. Υπάρχει μια γενική δεκτικότητα στους ανθρώπους και μια όμορφη ανάλογη επιστροφή στην ανάγνωση, την οποία έχω δει κατά τις επισκέψεις μου σε εκθέσεις βιβλίου σε όλο τον κόσμο, όπως οι Διεθνείς Εκθέσεις της Σάρζα, της Νότιας Κορέας, του Καΐρου, της Κωνσταντινούπολης κλπ. Επίσης η ενίσχυση της μετάφρασης μπορεί να συμβάλλει στην αύξηση των ποσοστών ανάγνωσης γενικότερα.
