Σε συνέντευξή του στο Writer’s Digest, ο Ian McEwan [Ίαν ΜακΓιούαν] μίλησε για το μυθιστόρημά του «Μαθήματα», που κυκλοφορεί στη γλώσσα μας από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Κατερίνας Σχινά.
Επιμέλεια: Book Press
Ο Βρετανός πεζογράφος Ίαν ΜακΓιούαν μίλησε στο Writer’s Digest για το τελευταίο μυθιστόρημά του με τίτλο Μαθήματα (εκδ. Πατάκη, μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το πιο αυτοβιογραφικό του έργο μέχρι στιγμής.
Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας, ο Ρόλαντ Μπέινς, αναστοχάζεται τις εμπειρίες μιας ολόκληρης ζωής: θυμάται τα γεγονότα που τον στιγμάτισαν, αλλά και τα μαθήματα -όπως φανερώνει άλλωστε κι ο τίτλος- που διδάχθηκε. Η αφήγηση ξεκινά από την παιδική ηλικία του Ρόλαντ, ο οποίος είχε πέσει θύμα κακοποίησης από τη δασκάλα που του έκανε μαθήματα πιάνου, και συνεχίζει καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος της ενήλικης ζωής του, εστιάζοντας στην προσπάθειά του να μεγαλώσει μόνος του το παιδί του, όταν η πρώτη σύζυγός του τους εγκαταλείπει με στόχο να κυνηγήσει το όνειρό της να γίνει συγγραφέας.
Ταυτοχρόνως, ο ΜακΓιούαν περιγράφει διάφορα γεγονότα που συντάραξαν τη διεθνή πραγματικότητα, μιλώντας για την Κρίση των Πυραύλων στην Κούβα, την Πτώση του Τείχους του Βερολίνου, καθώς και για την πανδημία του covid-19. Αυτά τα γεγονότα καθόρισαν εμμέσως τη ζωή του πρωταγωνιστή, όπως και όλων των ανθρώπων της εποχής του.
Στη συνέντευξη, ο ΜακΓιούαν δήλωσε πως για να γράψει κανείς για αυτά τα κομβικά γεγονότα, που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα μιας ολόκληρης εποχής, απαιτείται μια χρονική αποστασιοποίηση:
«Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Εξακολουθώ να επιμένω σε αυτό, και για αυτό τον λόγο, όταν ο Ρόλαντ σκέφτεται το πώς θα έμοιαζε ένα βιβλίο για τον 21ο αιώνα, στο μυαλό του εμφανίζεται μια σειρά από ερωτήματα - δεν εμφανίζονται καθόλου απαντήσεις, μόνο ερωτήματα. Για παράδειγμα, σκέπτεται: θα καταφέρουμε να φτάσουμε ως το τέλος του αιώνα χωρίς να χρησιμοποιηθούν πυρηνικά όπλα; Και για αυτό τον λόγο, στο βιβλίο αναφέρονται κάποια γεγονότα που συνέβησαν πολύ πρόσφατα -όπως το Μπρέξιτ και η προεδρία του Τραμπ-, χωρίς να αναλύονται διεξοδικά. Ακόμη και το Μπρέξιτ, το οποίο μας επηρεάζει συνεχώς με διαφορετικούς τρόπους -η μισή χώρα έχασε, παρά τη θέλησή της, την ευρωπαϊκή της ιθαγένεια κι η άλλη μισή έχει αρχίσει να μετανιώνει πια για την απόφασή της- ένιωθα πως είχε φτάσει στο αποκορύφωμά του καθώς έγραφα το μυθιστόρημά μου. Είχα γράψει πολλές φορές γι’ αυτό σε εφημερίδες, είχα πει τη γνώμη μου με δημοσιογραφικό τρόπο, αλλά δεν ήμουν πραγματικά διατεθειμένος να το αντιμετωπίσω στο πεδίο της μυθοπλασίας».
Παρόλο που στο μυθιστόρημα περιλαμβάνεται μια πληθώρα αυτοβιογραφικών στοιχείων, ο ΜακΓιούν διευκρίνισε στη συνέντευξή του πως η ζωή του χαρακτήρα του διαφέρει αρκετά από τη δική του ζωή:
«Οι τρεις σημαντικές σχέσεις στη ζωή του Ρόλαντ -με τη δασκάλα του πιάνου του που τον κακοποιεί, με την πρώτη του γυναίκα, την Αλίσα, που γίνεται μυθιστοριογράφος και τον εγκαταλείπει, και με τη Δάφνη, τη γυναίκα που παντρεύεται μετά- είναι όλες εντελώς μυθοπλαστικές. Το ίδιο ισχύει και για πολλά ακόμα γεγονότα: Δεν ήμουν ποτέ προπονητής τένις, δεν ασχολήθηκα με τη δημοσιογραφία επαγγελματικά, δεν μου συνέβησαν πολλά άλλα πράγματα που συνέβησαν στον Ρόλαντ. Τελείωσα το σχολείο και πήγα στο πανεπιστήμιο, είχα όλα όσα δεν είχε ποτέ του ο Ρόλαντ. Οι ζωές μας διαφέρουν, όμως ήταν κάποιου είδους doppelganger, ένα alter ego μου κατά κάποιον τρόπο. Αν με είχαν αναγκάσει να εγκαταλείψω το σχολείο στην ηλικία των δεκαέξι, μπορεί και να ζούσα στο περιθώριο, ικανοποιώντας μόνο τις άμεσες ανάγκες μου, όπως έκανε κι ο Ρόλαντ για ένα μεγάλο μέρος της ζωής του».
