Σε συνέντευξή της στη Brooklyn Public Library, η νομπελίστρια συγγραφέας Olga Tokarczuk μίλησε για το μυθιστόρημά της με τίτλο «Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών». Το βιβλίο κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Αναστασίας Χατζηγιαννίδη.
Επιμέλεια: Book Press
Στη συνέντευξη, η Όλγκα Τοκάρτσουκ μίλησε για τον μακροσκελή τίτλο του μυθιστορήματός της, ο οποίος αναφέρεται σε έναν στίχο του Άγγλου ποιητή William Blake:
«Φυσικά κι υπήρξαν ενστάσεις ως προς την επιλογή του τίτλου. Κυρίως γιατί οι ειδικοί που προωθούν τα βιβλία, που νομίζουν ότι ξέρουν τι θα πουλήσει και τι όχι, πλέον διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη λήψη των αποφάσεων. Αυτοί οι άνθρωποι ισχυρίστηκαν ότι ένας τόσο μεγάλος τίτλος δεν θα ενθάρρυνε τους αναγνώστες να αγοράσουν το βιβλίο, ότι θα τους ήταν δύσκολο να τον θυμούνται, ότι θα ακουγόταν άσχημα.«
»Όμως εγώ επέμεινα. Ευτυχώς, ο εκδότης μου δίνει στους συγγραφείς του την ελευθερία να αποφασίσουν για διάφορα σημαντικά θέματα. Και έτσι έγινε μια συζήτηση… Βρήκα τον κατάλληλο τίτλο σκεπτόμενη τις παλιές πολωνικές αστυνομικές ιστορίες, όπου οι τίτλοι συχνά προκύπτουν από έναν στίχο, από ένα ποίημα ή από ένα παιδικό τραγουδάκι. Ακόμα κι η Αγκάθα Κρίστι το έκανε αυτό. Είχα βρει, λοιπόν, τον κατάλληλο τρόπο ώστε να αναφερθώ στην αστυνομική λογοτεχνία, κι επειδή η ιστορία του βιβλίου μου είναι μια ιστορία μυστηρίου κατά κάποιον τρόπο, ήθελα πολύ να κρατήσουμε τον συγκεκριμένο τίτλο. Εντέλει αποδείχθηκε πως οι αναγνώστες αποκαλούν το βιβλίο, εν συντομία, ‘’Οδήγησε’’, και μάλιστα το αγοράζουν κιόλας (γελάει).«
»Αφού τελείωσα το μυθιστόρημά μου Flights, θέλησα να γράψω ένα απλό βιβλίο, θέλησα να βυθιστώ στην ευχαρίστηση της κλασσικής, γραμμικής αφήγησης. Κάπως έτσι άρχισα να γράφω αυτό το βιβλίο – υποτίθεται ότι είναι μια ιστορία μυστηρίου, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι απλώς ένα ‘’whodunit’’. Δεν ήθελα να γράψω ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που θα ψυχαγωγούσε τον αναγνώστη, θα ήταν σπατάλη χαρτιού – έχω την αταβιστική πεποίθηση ότι τα βιβλία δεν πρέπει να υπάρχουν μόνο για να ψυχαγωγούν, αλλά και για να προβληματίζουν, να κινητοποιούν. Επειδή με ενδιαφέρει πολύ το θέμα των ζώων, του κυνηγιού και της χορτοφαγίας, η ιστορία του βιβλίου έχει να κάνει με αυτά».
Η πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος αγαπάει τόσο πολύ τα ζώα, που τα θεωρεί μικρότερα αδέλφια της. Ταυτοχρόνως, είναι ένα άτομο γεμάτο με θυμό και οργή. Η συγγραφέας μίλησε για την προσωπικότητα της ηρωίδας της:
«Το βιβλίο μάς αφηγείται την ιστορία ενός κόσμου που, σύμφωνα με την πρωταγωνίστρια, είναι άδικος, κακός και χτισμένος σε λάθος βάσεις. Η ηρωίδα λατρεύει τον ποιητή Γουίλιαμ Μπλέικ, βασίζεται στη φιλοσοφία του, η οποία καταλήγει σε μία μάλλον αρνητική θεώρηση του κόσμου μας, της Γης Ulro. Η Duszejko, ένας άνθρωπος αθώος και αγνός, δεν αντέχει να ζει σε έναν κόσμο απαίσιο, επιθετικό, τρομακτικό, σκληρό και μερικές φορές μακάβριο. Το μόνο συναίσθημα που μπορεί να τρέφει ένας άγιος άνθρωπος σε έναν τέτοιο κόσμο είναι ο θυμός. Ο θυμός δεν είναι απαραίτητα ένα αρνητικό συναίσθημα. Στα πολωνικά, έχουμε μια φράση που μεταφράζεται ως «θείος θυμός», ή «δίκαιος θυμός». Κάποιος είναι δικαίως θυμωμένος όταν αντιμετωπίζει μια κατάσταση που υπερβαίνει τα όρια του, τις αντοχές του. Αυτό το βιβλίο περιγράφει μια τέτοια κατάσταση. Ένας φόνος είναι κάτι μακάβριο, και η πρωταγωνίστρια είναι δικαίως θυμωμένη».
Τέλος, η Τοκάρτσουκ αναφέρθηκε στο κεντρικό θέμα του βιβλίου της, που έχει να κάνει με τα δικαιώματα των ζώων και την καταστροφή της φύσης από τον άνθρωπο:
«Ανέκαθεν ήμουν έτσι – ανέκαθεν με ενδιέφεραν τα ζώα, τα δικαιώματά τους, η χορτοφαγία. Ξέρω ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που μοιράζονται τους προβληματισμούς μου. Ακόμα και στα πρώτα μου βιβλία τα ζώα παίζουν σημαντικό ρόλο. Σ’ ένα από τα πρώτα μου έργα, υπάρχει ένας χαρακτήρας πολύ παρόμοιος με τη Janina Duszejko, η Florentynka, μια ηλικιωμένη κυρία που φροντίζει σκύλους και γάτες. Νομίζω ότι είναι ένα ευρύ θέμα, ένα θέμα για το οποίο πρέπει να μιλήσουμε, να γράψουμε. Όταν επιστρέψω στην Πολωνία, τον Δεκέμβριο, θα γράψω ένα παιδικό βιβλίο για τα ζώα. Κυκλοφορεί μια σειρά στην Πολωνία, με τίτλο Το μικρό βιβλίο του... , μια σειρά από τη Σουηδία. Για παράδειγμα, υπάρχει το Το μικρό βιβλίο για την περίοδο, για τον φεμινισμό, για τη δημοκρατία. Γράφω ένα αντίστοιχο βιβλίο, ώστε να πω στα παιδιά ότι τα ζώα δεν είναι μόνο οι χαριτωμένες αρκούδες και τα κουνελάκια, οι γάτες και οι σκύλοι που βλέπουν στα καταστήματα παιχνιδιών. Θέλω να μάθουν ότι τα ζώα είναι επίσης σημαντικά για τον πολιτισμό μας, για τη γλώσσα, για την καθημερινή ζωή και για τη διατροφή μας. Σας φαίνεται ότι πρόκειται για ένα απλό θέμα, έτσι δεν είναι; Στην πραγματικότητα είναι ένα θέμα πολύ αμφιλεγόμενο και σύνθετο. Νομίζω πως τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν από τι είναι φτιαγμένο το φαγητό που βρίσκεται στο πιάτο τους».
