John Banville

Της Ελπίδας Πασαμιχάλη

Ο Τζον Μπάνβιλ θεωρείται από τους σπουδαιότερους σύγχρονους μυθιστοριογράφους και ο μεγαλύτερος εν ζωή αριστοτέχνης της αγγλικής γλώσσας.

Ο βραβευμένος με το βρετανικό Booker 2005 για το βιβλίο του «Η Θάλασσα», Ιρλανδός συγγραφέας, επιστρέφει στην «υψηλή φόρμα», όπως έγραψαν πολλοί ξένοι κριτικοί, με το μυθιστόρημα «Άπειροι κόσμοι». Ένα έργο που αρκετοί χαρακτηρίζουν ως «κλασικό δράμα» και το οποίο παρουσιάζει ελληνικό ενδιαφέρον, αφού σε αυτό πρωταγωνιστούν και αρχαίοι Έλληνες θεοί. Αντικομφορμιστής, ευγενής, πνευματώδης, με μία σχεδόν «ομηρική» γλαφυρότητα που ξαφνιάζει, ο Μπάνβιλ, ο οποίος έδωσε διάλεξη στο Megaron Plus στις 13 Μαΐου, μιλά με θαυμασμό για την αρχαία ελληνική κληρονομιά, εκφράζει την αντίθεσή του με τον μονοθεϊσμό και με αυθεντική ιρλανδέζικη επαναστατικότητα μας προτρέπει: «Φέρτε πίσω τους αρχαίου Θεούς»! Bring them back…

Στο νέο σας μυθιστόρημα «Άπειροι κόσμοι» υπάρχουν ως χαρακτήρες αρχαίοι Έλληνες Θεοί. Πώς το επιλέξατε αυτό;

Η έμπνευση γι’ αυτό το βιβλίο προέρχεται από το σπουδαίο θεατρικό έργο του Χάινριχ φον Κλάιστ «Αμφιτρύωνας», στο οποίο ο θεός Ζευς συνοδευόμενος από τον γιο και αχώριστο σύντροφό του Ερμή, κατεβαίνει στη Γη για να περάσει μια νύχτα με την όμορφη Αλκμήνη, γυναίκα του Θηβαίου στρατηγού Αμφιτρύωνα. Αρχικά είχα στο μυαλό μου να γράψω ένα βιβλίο πολύ κοντά σε κείνο το αριστούργημα του Κλάιστ. Τελικά όμως διατήρησα μόνο τον αρχικό σκελετό από εκείνο.

Πώς βλέπετε την αρχαία ελληνική μυθολογία; Ποια είναι κατά τη γνώμη σας η θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στον πολυθεϊστικό κόσμο των αρχαίων Ελλήνων και τον χριστιανικό;

Πιστεύω ότι οι αρχαίοι ελληνικοί μύθοι είναι η πιο μεγαλειώδης και πλατιά περιγραφή του κόσμου και της ζωής μας σε αυτόν. Ο μονοθεϊσμός υπήρξε και συνεχίζει να είναι κατά τη γνώμη μου, μεγάλη συμφορά, όπως αποδεικνύεται καθημερινά από τις φονταμενταλιστικές βιαιότητες, Μουσουλμάνων, Χριστιανών και άλλων. Ο Ιουλιανός ο Αποστάτης είχε δίκιο: Φέρτε πίσω τους αρχαίους Θεούς, λέω εγώ!

Είστε θρησκευόμενος;

Όχι, αλλά θέλω να πιστεύω ότι διαθέτω ισχυρή διαίσθηση για την έννοια του πνευματικού.

Πώς θα ορίζατε την έννοια της αμαρτίας;

Όταν κάνεις κακό στους άλλους ή στον εαυτό σου.

Για ποιο λόγο κάνατε τον Adam Godley, τον κεντρικό σας ήρωα, να είναι μαθηματικός;

Γιατί νομίζω ότι τα μαθηματικά είναι η γλώσσα των Θεών ή τουλάχιστον ό,τι πιο κοντινό στη γλώσσα τους που μπορεί να συλλάβει ο νους των θνητών.

Αρκετοί κριτικοί έγραψαν ότι το μυθιστόρημα «Άπειροι κόσμοι» σηματοδοτεί την επιστροφή σας στην «υψηλή φόρμα». Θέλατε να δημιουργήσετε ένα κλασικό δράμα;

Δεν ξέρω από πού επέστρεψα. Φαντάζομαι ότι το λένε θέλοντας να διαχωρίσουν τα μυθιστορήματα που υπογράφω ως Banville από εκείνα που υπογράφω ως Benjamin Black. Aσφαλώς όλοι οι καλλιτέχνες έχουν στόχο να δημιουργήσουν κάτι κλασικό! Διαφορετικά, γιατί να μπαίνουν στο κόπο;

Ο Μποντλέρ έχει πει «Μείνε ποιητής ακόμη και στην πρόζα» και οι περισσότεροι κριτικοί σας θεωρούν έναν από τους μεγαλύτερους εν ζωή δασκάλους της αγγλικής πρόζας. Ποια είναι λοιπόν η γνώμη σας για το μέλλον του μυθιστορήματος; Πιστεύετε ότι ο «ψηφιακός πολιτισμός» θα επηρεάσει τη δομή και το περιεχόμενό του;

Πράγματι, ο Μποντλέρ έχει δίκιο. Ο συγγραφέας πρέπει πάντοτε να φιλοδοξεί να φτάσει το επίπεδο της ποίησης. Όπως έλεγε ο παλιός μου φίλος John McCahern, «υπάρχει η πρόζα, υπάρχει ο στίχος και η ποίηση μπορεί να βρεθεί και στα δύο». Πιστεύω ότι το μυθιστόρημα θα επιβιώσει, παρά το γεγονός ότι ενδέχεται να διαφοροποιηθεί. Οι άνθρωποι έχουν ακόρεστη δίψα να ακούν ιστορίες, και το μυθιστόρημα ασχέτως πόσο περίτεχνο ή προοδευτικό είναι, έχει πάντα μια ιστορία να αφηγηθεί.

Πώς αισθάνεστε που έρχεστε στην Ελλάδα μετά από 48 χρόνια;

Για κάποιον που έρχεται από τον σκοτεινό βορρά το φως της Ελλάδα αποτελεί πραγματική αποκάλυψη και προσωπικά βίωσα μία εμπειρία σχεδόν θρησκευτική. Επίσης, παρά τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ιρλανδία, αισθάνθηκα σαν να είχα επιστρέψει στην πατρίδα μου! Πώς να μην το αισθανθώ; Η Ελλάδα είναι το λίκνο όλων μας.

Έχετε κάποιες αναμνήσεις από τις πρώτες επισκέψεις σας στην Ελλάδα;

Θυμάμαι την Αθήνα σαν μία πόλη εξαιρετικά θορυβώδη –εκείνες οι κόρνες των αυτοκινήτων– και όχι σε ιδιαίτερη ακμή. Φαντάζομαι ότι και αυτή τη φορά θα βρω πράγματα που δεν έχουν αλλάξει. Ερωτεύθηκα τη Μύκονο με την πρώτη ματιά! Θυμάμαι επίσης ένα ταξίδι στη Δήλο, πάνω σε κείνη την Ομηρική, βαθυγάλανη θάλασσα και τη συνάντηση με μία ψαράδικη βάρκα, με πανί στο χρώμα του ξεραμένου αίματος, που ξεπρόβαλλε πίσω από ένα βραχώδες ακρωτήρι και με έκανε να σκεφτώ ότι ήταν ίσως ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του, που σαλπάριζαν για την ανοικτή θάλασσα!

Τι θα σας απογοητεύσει, αν δεν το βρείτε στην Ελλάδα αυτή τη φορά;

Ελπίζω η Ελλάδα και οι Έλληνες, παρά τις σημερινές αντιξοότητες, να μην έχουν χάσει τη συνείδηση για την τεράστια και αριστοκρατική κληρονομιά τους.

Πιστεύετε ότι υπάρχουν ομοιότητες ανάμεσα στην οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και στα οικονομικά προβλήματα της Ιρλανδίας;

Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν. Και οι δύο χώρες μας έλαβαν μέρος σε ένα άγριο πάρτι που έφτασε στο τέλος του και τώρα πια τρεκλίζουμε στο γκρίζο φως του πρωινού! Έφτασε η στιγμή να δουλέψουμε και να ξεχάσουμε το παιχνίδι για λίγο. Όπως πολύ σοφά έλεγε ο Noel Coward «Η δουλειά είναι μεγαλύτερη διασκέδαση και από την ίδια τη διασκέδαση»!

banvilleΆπειροι κόσμοι
Μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο
Καστανιώτης 2010
ΣΕΛ. 252, ΤΙΜΗ €14,00
politeia link

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τζέιμς Μπριντλ: «Βιώνουμε μια τεράστια αποτυχία της φαντασίας»

Τζέιμς Μπριντλ: «Βιώνουμε μια τεράστια αποτυχία της φαντασίας»

Συνέντευξη με τον Βρετανό καλλιτέχνη και συγγραφέα James Bridle, με αφορμή το βιβλίο του «Νέα Σκοτεινή Εποχή» (μτφρ. Μανώλης Ανδριωτάκης, εκδ. Μεταίχμιο), μια προειδοποίηση για τα σκοτεινά σύννεφα που συγκεντρώνονται πάνω από τον πλουμιστό ψηφιακό ουρανό που μας καλύπτει όλους. 

...
Αν Πεντέρς: «Η έλλειψη περιέργειας συντηρεί τη στενομυαλιά»

Αν Πεντέρς: «Η έλλειψη περιέργειας συντηρεί τη στενομυαλιά»

Συνέντευξη με τη Βελγίδα ποιήτρια και καλλιτέχνιδα Anne Penders.

Της Χριστίνας Σανούδου

Μια συγγραφέας, που δεν περιορίζεται στις λέξεις, αλλά ενσωματώνει στα κείμενά της ήχους, εικόνες και αρχειακό υλικό. Μια Βελγίδα εξοικειωμένη με την ελληνική και κ...

Λαρρύ Τραμπλαί: «Το να γράφεις για τον εαυτό σου ξεχνώντας τον άλλον καταλήγει σε αδιέξοδο»

Λαρρύ Τραμπλαί: «Το να γράφεις για τον εαυτό σου ξεχνώντας τον άλλον καταλήγει σε αδιέξοδο»

Μια σύντομη κουβέντα με τον πολυβραβευμένο Καναδό συγγραφέα Λαρρύ Τραμπλαί, ενόψει της επίσκεψής του στην Αθήνα.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

O Larry Tramblay (γεν. 1954, στο Κεμπέκ) είνα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τη Λένα Διβάνη

5 λεπτά με τη Λένα Διβάνη

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, η Λένα Διβάνη, με αφορμή το βιβλίο της «Το πικρό ποτήρι - Ο Καποδίστριας, η Ρωξάνδρα και η Ελλάδα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Book Press

Γιατί ο Καποδίστριας; Συνέχεια του προηγούμ...

«Ο κόσμος του χθες, ο κόσμος του αύριο»

«Ο κόσμος του χθες, ο κόσμος του αύριο»

Εξήντα συγγραφείς συμμετέχουν στον συλλογικό τόμο «Ο κόσμος του χθες, ο κόσμος του αύριο. Πώς η πανδημία γίνεται έμπνευση», από το Ιβηροαμερικανικό Φεστιβάλ «Λογοτεχνία Εν Αθήναις-ΛΕΑ» και τις Εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press

Η παρουσίαση του...

Τρεις αδελφές, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά (κριτική)

Τρεις αδελφές, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά (κριτική)

Για την παράσταση «Τρεις αδελφές» του Αντόν Τσέχοφ, σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Καραντζά, στο Θέατρο Βεάκη, η οποία παρουσιάζεται απόψε διαδικτυακά με μικρό αντίτιμο (εδώ: https://vimeo.com/ondemand/totheatro)

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

Ένα πιάτο λιγότερο, της Μαριλένας Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Ένα πιάτο λιγότερο, της Μαριλένας Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαριλένας Παπαϊωάννου «Ένα πιάτο λιγότερο», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανοιχτό μικρόφωνο, του Γιάννη Ευσταθιάδη (προδημοσίευση)

Ανοιχτό μικρόφωνο, του Γιάννη Ευσταθιάδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Γιάννη Ευσταθιάδη «Ανοιχτό μικρόφωνο – Μονόλογοι και ομολογίες» το οποίο κυκλοφορεί στις 15 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ξανθός άγγελος

Έτσι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Περιήγηση στο επιδραστικό έργο του Edgar Allan Poe μέσα από πέντε σχετικά πρόσφατα βιβλία, τέσσερα με δικά του έργα και ένα με κείμενα εμπνευσμένα από την τόσο ιδιαίτερη λογοτεχνία του. 

Του Δημήτρη Αργασταρά

Κοιν...

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε ελληνικά αστυνομικά μυθιστορήματα από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή που ξεχωρίζουν.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

 

...
Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

05 Νοεμβρίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Η ανάγνωση είναι ζωή: Τα βιβλιοπωλεία πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά

Η Σύμπραξη των Εκδοτών απευθύνει έκκληση στην κυβέρνηση, μέσω επιστολής της στον Πρωθυπουργό, να παραμείνουν ανοιχτά τα βιβλιοπωλεία στη διάρκεια της εφαρμογής των μέτρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ