Ο Θάνος Σώρας μας συστήθηκε πρόσφατα με την ποιητική συλλογή του «Διανατέλλοντες» (εκδ. Ιωλκός).
Επιμέλεια: Book Press
Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας ποιητής; Τι το καινούργιο φέρνει;
Χωρίς να θέλω να μπω σε μια διαδικασία σύγκρισης ή ανταγωνισμού με άλλους δημιουργούς, από τη δική μου πλευρά εκείνο που προσπαθώ -και θα ήταν μεγάλη χαρά μου να το καταφέρω στο μέλλον- είναι να κάνω την ποίηση ξανά «σχετική». Τα τελευταία χρόνια η ποίηση έχει δαιμονοποιηθεί, έχει μετατραπεί σε κάτι ελιτίστικο, σχεδόν «αιρετικό», που αφορά λίγους εκκεντρικούς, οι οποίοι αλληλοεπιβεβαιώνονται για τα γραφόμενά τους. Ο Όσεαν Βουόνγκ, στο βιβλίο Ο χρόνος είναι μάνα, κατόρθωσε να μετατρέψει σε ποίημα μια απλή λίστα αγορών από το Amazon. Για μένα, αυτό είναι επιτυχία.
Ζούμε σε μια εποχή ακατάπαυστου scrolling, όπου το καθετί πρέπει να τραβήξει το μάτι μέσα σε δευτερόλεπτα. Μέσα σε αυτόν τον καταιγισμό πληροφοριών, η ποίηση -μια τέχνη που απαιτεί χρόνο, ησυχία και εσωτερικότητα- καλείται να ξαναβρεί τον χώρο της. Εκεί εντοπίζω τη μεγάλη πρόκληση, αλλά και την ευκαιρία.
Με τα βιντεοποιήματα που δημοσιεύω στα social media και το spoken poetry άλμπουμ «Επιτέλους Παράδεισος», προσπαθώ να φέρω την ποίηση πιο κοντά στην καθημερινότητα, να τη διατηρήσω προσιτή χωρίς να απολέσει το βάθος και τη συγκίνησή της. Προσπαθώ να ακροβατώ ανάμεσα στη λιτότητα και τη λυρικότητα – να γράφω με καθαρό, στέρεο λόγο, χωρίς όμως να χάνεται η ποιητική πνοή.
Με ποιους στίχους από τη συλλογή σας θα την συστήνατε σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι’ αυτήν;
Εμείς δεν υπήρξαμε παιδιά./ Γεννηθήκαμε κατευθείαν 20 Ιουνίων/ με προεγκατεστημένο survival mode /από τον πλακούντα μιας μαύρης τρύπας/ που γλιτώσαμε από τη δίνη της /πριν μας χωνέψει το Κρόνιο στομάχι της./ Μην παίρνεις όμως θάρρος/ η νίκη μας είναι πρόσκαιρη/ και το δέρμα μας δυνάμει αμμωνίτης./ Ο χρόνος - ο χρόνος - ο χρόνος./ Μου ζητάς να τον σταματήσω./ Να του τραγουδήσουμε/ μια ελεγεία για τα καλοκαίρια που ξεγλίστρησαν αθόρυβα/ όταν δεν ξέραμε καλύτερα./ Τότε που χρυσόμαλλοι στην Αυλίδα/ μελαγχολούσαμε στο μπαλκόνι με τους Κόρε Ύδρο/ για τις μελλούμενες ζωές μας/ που αδυσώπητα ξέραμε πως/ θα ήταν πικρά γλυκερές/ σα να κατεβάζεις/ γκόλντεν βιρτζίνια μαζί με παγωτό καραμέλα/ και σε πιάνει πόνος στην κοιλιά και τα δόντια μαζί./ Ακόμη δεν ξέραμε/ ότι θα γινόμασταν οι κακοί στις αφηγήσεις άλλων/ μα στην πορεία παντρευτήκαμε την ιδέα/ εμείς που δεν πειράξαμε ούτε μυρμήγκι/ το κούτελό μας ήταν τόσο καθαρό/ που στις ανέστερες νύχτες γυάλιζε πάνω του το φεγγάρι/ εμείς που βγάζαμε κάθε μήνα χωρίς δανεικά/ τρώγοντας τα συκώτια μας κιμά/ μαζί με μακαρόνια και κέτσαπ/ ήδη από τις 22 του μήνα/ για να μη δώσουμε την επιβεβαίωση/ στους άσπονδους γονείς/ ότι θυσιαστήκαμε άδικα/ στο βωμό των επιλογών μας.
Πώς κατανοείτε τον περίφημο στίχο του Γιώργου Σεφέρη «Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας»;
Ανακαλώ τους στίχους από το ποίημά μου «Χαμένοι στη Μετάφραση»:
«Και να μας ρωτούσαν / δεν θα μπορούσαμε να διηγηθούμε τα παιδικά μας χρόνια / τα πολύ Περασμένα / όλες τις σφραγίδες που φέρουμε στο σαρκίο μας».
Για μένα, αυτές οι «σφραγίδες» είναι τα πεπραγμένα και τα λεγόμενα των ανθρώπων πριν από εμάς και των γύρω μας. Είναι τα βιώματα, οι αφηγήσεις, οι τραυματισμοί και οι αγάπες που κουβαλάμε. Όλα αυτά διαμορφώνουν την υπόστασή και τη συμπεριφορά μας – συνειδητά ή ασυνείδητα.
Έχω και μια μικρή ιεροτελεστία: κάθε φορά που επισκέπτομαι μια χώρα, αγοράζω ποιητικές συλλογές νέων δημιουργών από μικρά βιβλιοπωλεία και τις διαβάζω με τη βοήθεια του Google Translate.
Ελληνική ποίηση, μεταφρασμένη ποίηση. Ποιο είναι το δικό σας «αναγνωστικό ισοζύγιο»;
Περίπου 50-50. Αν και η ποίηση είναι το πιο δύσκολο λογοτεχνικό είδος για μετάφραση, θέλω να έχω επαφή με τις σύγχρονες τάσεις στο εξωτερικό. Όταν γνωρίζω τη γλώσσα, προσπαθώ να διαβάζω από το πρωτότυπο. Έχω και μια μικρή ιεροτελεστία: κάθε φορά που επισκέπτομαι μια χώρα, αγοράζω ποιητικές συλλογές νέων δημιουργών από μικρά βιβλιοπωλεία και τις διαβάζω με τη βοήθεια του Google Translate.
Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες -εικαστικά, μουσική, κινηματογράφος κ.ά.- το ποιητικό σας έργο; Αν ναι, με ποιους τρόπους;
Οι Διανατέλλοντες είναι ένα μωσαϊκό εμπνεύσεων από πολλές τέχνες. Η λυρικότητα προέρχεται από τις χορογραφίες του Δημήτρη Παπαϊωάννου, τις performances της Marina Abramović και την ορχηστρική μουσική των Glass Beams και των Telenova. Από τον κινηματογράφο με επηρέασαν η πλαστικότητα των κινήσεων στους κόσμους του Wong Kar-Wai, του Jean-Luc Godard και του Hirokazu Koreeda. Ακόμη και τα anime των παιδικών μου χρόνων με έχουν σημαδέψει – η Sailor Moon (βλ. το ποίημα «Υποδειγματική Αντιπροσευχή») και οι ταινίες του Hayao Miyazaki («Spirited Away») είναι παρούσες στην ποιητική μου φαντασία.
