Ελευθερία Γιαννακοπούλου: «Το καινούριο δεν βρίσκεται μόνο στην ιστορία, αλλά στον τρόπο που επηρεάζει τον αναγνώστη»

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; Τι το καινούργιο φέρνει;

Θα μπορούσα να απαντήσω με μία ερώτηση... Τι είναι πραγματικά καινούριο; Οι ανθρώπινες ανησυχίες δεν αλλάζουν. Φόβος, ενοχή, σωτηρία, αγάπη... Πολλά βιβλία αγγίζουν γνώριμα θέματα, όπως κι εγώ προσέγγισα τον θάνατο, την ηθική και την αμαρτία, αλλά η ματιά μέσα από την οποία επιλέγει να τις διηγηθεί κάποιος κάνει τη διαφορά. Εξάλλου, δεν πρέπει να γράφουμε απλώς για να καινοτομήσουμε. Γράφουμε για να δώσουμε φωνή σε σκέψεις που ίσως άλλοι δεν τόλμησαν να εκφράσουν. Το καινούριο δεν βρίσκεται μόνο στην ιστορία, αλλά στον τρόπο που επηρεάζει τον αναγνώστη.

Η τέχνη της γραφής είναι η αποκάλυψη του παλιού, με τέτοιο τρόπο που το κάνει να μοιάζει άγνωστο. Οπότε θεωρώ πως η λογοτεχνία ανανεώνεται όταν της επιτρέπουμε να ακούσει φωνές που δεν έχουν ακόμα κορεστεί από τους κανόνες της. Μπορεί να φέρει μία νέα ειλικρίνεια, μία πιο ωμή ή πιο ποιητική προσέγγιση. Άλλωστε τα μεγαλύτερα ερωτήματα της ζωής, είναι για πράγματα που ήδη γνωρίζουμε, αλλά αν δεν διαβάσουμε την οπτική των καινούριων συγγραφέων, πώς θα καταλάβουμε ποια είναι η αλήθεια του κόσμου σήμερα; Προσωπικά, πιστεύω πως ο αναγνώστης διψάει για το αίσθημα της αναγνώρισης, το «Ναι, το έχω νιώσει κι εγώ αυτό» ή το «Δεν το είχα σκεφτεί ποτέ έτσι». Κι αν ένα βιβλίο καταφέρει να αφήσει ένα σημάδι μέσα στον αναγνώστη, τότε αυτό είναι αρκετά καινούριο.

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι’ αυτό;

Υπάρχουν βιβλία που διαβάζεις και βιβλία που σε στοιχειώνουν. Το Άρωμα του Θανάτου ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Η Μπέλα, η κεντρική ηρωίδα, δεν είναι ούτε αθώα ούτε όμως καταδικασμένη από την αρχή. Βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι όπου το Φως και το Σκοτάδι παλεύουν μέσα της. Σε μία ακαδημία που κρύβει περισσότερα απ’ όσα δείχνει, ανάμεσα σε πρόσωπα που άλλοτε την καθοδηγούν και άλλοτε κάνουν απόπειρες να την καταστρέψουν, παίρνει αποφάσεις που δοκιμάζουν τα όρια της ηθικής.

Η εσωτερική σύγκρουση και το τίμημα των επιλογών είναι ένα θέμα με το οποίο καταπιάνεται το βιβλίο από την αρχή μέχρι το τέλος.

Πρόκειται για μία ιστορία για την αμαρτία, αλλά και μία πρόκληση για τον αναγνώστη να καθρεφτίσει το σκοτάδι του και να αναρωτηθεί πόσο απ’ αυτό έχει ήδη κατοικήσει μέσα του. Είναι μία υπαρξιακή αναζήτηση. Για το σωστό και το λάθος, για την εσωτερική φθορά, για την στιγμή που αφήνεις πίσω αυτό που ήσουν και γίνεσαι κάτι άλλο. Θέτει πολλά ερωτήματα που δεν έχουν απλές απαντήσεις. Η εσωτερική σύγκρουση και το τίμημα των επιλογών είναι ένα θέμα με το οποίο καταπιάνεται το βιβλίο από την αρχή μέχρι το τέλος.

Πείτε μας δυο λόγια για το νεότευκτο «συγγραφικό σας εργαστήρι». 

Το «συγγραφικό μου εργαστήρι» δεν ξεκίνησε από κάποιο εργαστήριο δημιουργικής γραφής. Από την ηλικία των δεκατεσσάρων έγραφα ιστορίες που είτε μοιραζόμουν σε κοινωνικές πλατφόρμες αφήγησης είτε έμεναν μουτζουρωμένες σε τετράδια και κλειδωμένες σε συρτάρια. Αυτό που έχω διδαχτεί από τον χρόνο που έγραφα ερασιτεχνικά και από πολλούς νέους ανθρώπους που διάβαζαν από τότε το χάος των σκέψεων μου, είναι πως η αυθεντικότητα μαγνητίζει.

Για αυτό το βιβλίο, που είναι το πρώτο που βλέπει τα μάτια του λογοτεχνικού κόσμου, είχα θέσει κάποιους «κανόνες» στον εαυτό μου που θα με βοηθούσαν να εμβαθύνω περισσότερο στους χαρακτήρες και στην ατμόσφαιρα.

Για αυτό το βιβλίο, που είναι το πρώτο που βλέπει τα μάτια του λογοτεχνικού κόσμου, είχα θέσει κάποιους «κανόνες» στον εαυτό μου που θα με βοηθούσαν να εμβαθύνω περισσότερο στους χαρακτήρες και στην ατμόσφαιρα. Συγκεκριμένα, έγραφα τις περισσότερες ώρες τη νύχτα, σε μία σχεδόν τελετουργική διαδικασία. Με ένα αναμμένο κερί, μία κούπα καφέ και ακούγοντας κλασσική μουσική που αντικατοπτρίζει το σκοτεινό και γοτθικό στοιχείο που ήθελα να ενσωματώσω στο βιβλίο μου. Κάποιες φορές, η σύνδεση αυτή ήταν τόσο έντονη που ντυνόμουν σχεδόν σαν την ηρωίδα μου, ώστε να νιώσω σαν να είμαι η σκιά της. Προτιμώ να αυτοσχεδιάζω και να αφήνω τη δημιουργία να εξελίσσεται οργανικά, χωρίς περιορισμούς, έχοντας όμως κι ένα πλάνο. Συχνά οι σιωπές ανάμεσα στις λέξεις με καθοδηγούν περισσότερο από τις ίδιες τις φράσεις.

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες –κινηματογράφος, εικαστικά, κόμικς, μουσική κ.ά.– τη συγγραφική σας δουλειά; Αν ναι, με ποιους τρόπους;

Η τέχνη είχε τεράστια επιρροή στη συγγραφική μου δουλειά, καθώς η σκηνοθεσία και η συγγραφή είναι αλληλένδετες για εμένα. Έχοντας σπουδάσει σκηνοθεσία, είχα την ευκαιρία να μελετήσω την έννοια της εικόνας και της ατμόσφαιρας που φυσικά ήταν πολύ σημαντικά για εμένα, για να μπορέσω να δω καθαρά μέσα από τις λέξεις μου.

Ταινίες όπως το Dead Poets Society, The Riot Club, The Portrait of Dorian Gray, The Witch και πολλές άλλες με βοήθησαν να προσεγγίσω τη δραματικότητα, την ένταση

Ταινίες όπως το Dead Poets Society, The Riot Club, The Portrait of Dorian Gray, The Witch και πολλές άλλες με βοήθησαν να προσεγγίσω τη δραματικότητα, την ένταση, την έμφαση στο σκοτεινό και επαναστατικό πνεύμα των χαρακτήρων. Ο πίνακας «Δάντης και Βιργίλιος» του Ουιλιάμ-Αντόλφ Μπουγκερώ, όπου δύο άντρες παλεύουν και ένας δαίμονας τους παρακολουθεί, μου έδωσε την έμπνευση για τη βία και τις βασανιστικές σκηνές που παίρνουν μέρος στο βιβλίο.

Δεν θα μπορούσα να μην προσθέσω το ποίημα της Έμιλι Ντίκινσον που λέει «...δεν μπόρεσα να σταματήσω για τον θάνατο/ Σταμάτησε ιπποτικά/ Αυτός για μένα...» και επέμενε να γράψω για εκείνον.

Ο δρόμος προς την έκδοση για τους νέους συγγραφείς συνήθως δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα. Ποια είναι η δική σας ιστορία;

Ήταν η πρώτη φορά που έμπαινα στη διαδικασία να στείλω ένα βιβλίο μου σε έναν εκδοτικό οίκο προς αξιολόγηση και παρά το γεγονός ότι όσοι με γνώριζαν ήξεραν την αγάπη μου για το γράψιμο και με υποστήριζαν, η αποδοχή για το έργο μου δεν ήταν δεδομένη στο μυαλό μου. Υπήρχε η προσμονή, η αβεβαιότητα, ακόμα και η απορία για το αν το βιβλίο μου θα μπορούσε να σταθεί στον κόσμο των εκδόσεων, ειδικά λόγω του νεαρού της ηλικίας μου.

Πέρα όμως από την τύχη, η δική μου εμπειρία μού έμαθε ότι η επιμονή και η πίστη στο έργο σου, ακόμα κι αν η διαδικασία είναι αβέβαιη, τελικά σε οδηγούν εκεί που θέλεις να φτάσεις.

Παρ’ όλα αυτά αναγνωρίζω ότι για πολλούς νέους συγγραφείς, η διαδρομή αυτή είναι πολύ πιο απαιτητική και γι’ αυτό νιώθω τυχερή, αλλά και ευγνώμων που βρήκα τον σωστό εκδοτικό οίκο την σωστή στιγμή. Πέρα όμως από την τύχη, η δική μου εμπειρία μού έμαθε ότι η επιμονή και η πίστη στο έργο σου, ακόμα κι αν η διαδικασία είναι αβέβαιη, τελικά σε οδηγούν εκεί που θέλεις να φτάσεις.