Ο Μιχάλης Δεναξάς αφηγείται τα χρόνια του βίαιου ξεριζωμού της οικογένειάς του από την Πόλη, τη ζωή του στην Αθήνα, την επαγγελματική καταξίωση κι εκείνο το τραύμα της φυγής που ζητούσε άλλο ένα ταξίδι επιστροφής στην Κωνσταντινούπολη για να επουλωθεί οριστικά.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Να μην ανοίκεις πουθενά, να μην έχεις ρίζες και χώμα, να μην έχεις πατρίδα. Το αίσθημα του διωγμένου από έναν τόπο, της ξεριζωμένης ζωής και τις δυσκολίες ενσωμάτωσης σε ένα άλλο κοινωνικό σύνολο, περιγράφει ο Μιχάλης Δεναξάς στο βιβλίο του Ούτε Ρωμιός, ούτε Τούρκος (εκδ. Αρμός). Η προσωπική του ιστορία είναι μια μικρογραφία του διωγμού των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, που είχε ξεκινήσει τουλάχιστον δέκα χρόνια πριν, τη νύχτα της 6ης και της 7ης Σεπτεμβρίου του 1955. Με την άφιξη στην Ελλάδα, οι δυσκολίες και τα προβλήματα πολλαπλασιάστηκαν και όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, πέρασαν είκοσι χρόνια για να μπορέσει να αισθανθεί και πάλι την Ελλάδα πατρίδα του και άλλα τόσα για να αρχίζει να σχηματοποιείται μέσα του η ιδέα της καταγραφής της προσωπικής του ιστορίας και η συμφιλίωση με ένα παρελθόν σκληρό και επώδυνο.
Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε για σας;
Με τον τίτλο του βιβλίου μου: Ούτε Ρωμιός, ούτε Τούρκος. Ανήκω στη γενιά των Ρωμιών που το 1964 ξεριζώθηκαν από τον τόπο όπου γεννήθηκαν, επειδή ήταν Ρωμιοί και όταν φτάσανε στην Ελλάδα τους αποκαλούσαν «Τούρκους». Από επτά ετών, για είκοσι χρόνια έζησα χωρίς ταυτότητα, χωρίς πατρίδα, με την αγωνία και τον φόβο του διωγμού. Με αυτό το βιβλίο μπορώ να ξανασυστηθώ επιτέλους ως «Έλληνας».
Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; Τι το καινούργιο φέρνει;
Γιατί όχι; Καλό είναι να εμφανίζονται νέοι συγγραφείς αν έχουν κάτι να αφηγηθούν. Αν εγώ προσφέρω κάτι που αξίζει, θα το κρίνει ο αναγνώστης. Αυτό που προσπάθησα γράφοντας το βιβλίο, για όποιον το διαβάσει, είναι να τον πάρω μαζί μου στο ταξίδι της ζωής μου. Να μάθει πώς και γιατί φύγαμε από την Πόλη, να περπατήσει πλάι μου στις γειτονιές της, να γνωρίσει τον τρόπο ζωής μας και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.
Πείτε μας δυο λόγια για το νεότευκτο «συγγραφικό σας εργαστήρι».
Είχαν συσσωρευτεί πολλά πράγματα στο μυαλό μου. Γεγονότα, συναισθήματα... Και όταν, με την προτροπή φίλων, πήρα την απόφαση να τα καταγράψω, το χέρι μου άρχισε να γράφει σαν από μόνο του όλα όσα έζησα. Από τότε που ήρθα από την Πόλη στην Αθήνα και πώς έπειτα από σαράντα ένα χρόνια επέστρεψα στην Κωνσταντινούπολη χωρίς να το επιθυμώ, κάνοντας ένα ταξίδι, για να ξανασυστηθώ με τον τόπο όπου γεννήθηκα.
Το μόνο που σκεφτόμουν ήταν να μπορέσω να αποτυπώσω με ειλικρίνεια και όσο δυνατόν καλύτερα, αυτά που έζησα εγώ και η οικογένειά μου. Ήθελα απλώς να τα αφηγηθώ, αποτυπώνοντας την αλήθεια μου.
Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες –κινηματογράφος, εικαστικά, κόμικς, μουσική κ.ά.– τη συγγραφική σας δουλειά; Αν ναι, με ποιους τρόπους;
Όταν αποφάσισα και ξεκίνησα να γράφω, το μόνο που σκεφτόμουν ήταν να μπορέσω να αποτυπώσω με ειλικρίνεια και όσο δυνατόν καλύτερα αυτά που έζησα εγώ και η οικογένειά μου. Ήθελα απλώς να τα αφηγηθώ, αποτυπώνοντας την αλήθεια μου.
Ο δρόμος προς την έκδοση για τους νέους συγγραφείς συνήθως δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα. Ποια είναι η δική σας ιστορία;
Το να βρεις εκδότη για το βιβλίο σου είναι δύσκολο. Αλλά οι πραγματικές δυσκολίες αρχίζουν μετά. Ένας καινούργιος συγγραφέας περνάει μεγάλες αγωνίες για να μπορέσει να έχει μια θέση στις προθήκες ή έστω σε έναν πάγκο βιβλιοπωλείου. Όταν ένα βιβλίο δεν προβάλλεται στα σημεία πώλησης, κινδυνεύει να μην βρεθεί ποτέ στα χέρια των αναγνωστών, οι οποίοι αν το έβλεπαν θα τους ενδιέφερε να το διαβάσουν. Η απογοήτευση είναι μεγάλη για τον συγγραφέα όταν το έργο για το οποίο κοπίασε χάνεται.
* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.
Ούτε Ρωμιός, ούτε Τούρκος
Μιχάλης Δεναξάς
Αρμός 2020
Σελ. 200, τιμή εκδότη €12,00
