alt

Επιμέλεια: Κωστας Αγοραστός

Η Δήμητρα Λουκά με την πρώτη της συλλογή διηγημάτων Κόμπο τον κόμπο (εκδ. Κίχλη) μας εισάγει σ' έναν πεζογραφικό κόσμο με υλικά από το παρελθόν (τοπική διάλεκτο, προφορικότητα, ήρωες από φτωχά και μεσαία κοινωνικά και οικονομικά στρώματα, ανδροκρατία, συντηρητικό αξιακό σύστημα, καταπίεση των γυναικών, μικρές προσωπικές επαναστάσεις), τα οποία φέρει στο παρόν ως εργαλεία (και όχι με ηθογραφική χρήση και μόνο) που χρησιμοποιεί στην αφήγηση των ιστοριών της, προς ανάδειξη αυτών. Μεγάλο το ρίσκο που παίρνει, εξαιτίας του οριακού κορεσμού πολλών από τα στοιχεία που χρησιμοποιεί, αλλά τελικά φαίνεται ότι το κερδίζει, μιας και οι ιστορίες της έχουν βάθος και η γραφή της λόγο ύπαρξης.

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε για σας;

Στη συλλογή διηγημάτων μου Κόμπο τον κόμπο όλες σχεδόν οι ιστορίες έχουν τη μορφή της εξομολόγησης γεγονότων που έχουν συμβεί στο παρελθόν και σημάδεψαν ανεξίτηλα τον αφηγητή ή την αφηγήτρια. Έχουν ως αφετηρία ατομικά και συλλογικά βιώματα της ιδιαίτερης πατρίδας μου και οι περισσότερες διαδραματίζονται σε μια χρονική περίοδο που εκτείνεται από τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα μέχρι τα μετεμφυλιακά χρόνια. Ό,τι συνέχει τα διηγήματα αυτά, όπως υπαινίσσεται και ο τίτλος της συλλογής, είναι η προφορικότητα ενός λόγου που αρθρώνεται λέξη τη λέξη, κόμπο τον κόμπο, όπως συμβαίνει και με τη δημιουργία ενός παραδοσιακού υφαντού. Γυναίκες που βίωσαν την ανδρική καταπίεση, ηρωίδες περήφανες που αντιστάθηκαν στις επιταγές της αρχαϊκής κοινωνίας ή την ένδεια του τόπου τους, ήρωες έρμαια της Ιστορίας, οικογενειακά μυστικά, αφηγήσεις που συγκεράζουν το φανταστικό με το ρεαλιστικό συνιστούν κάποιους από τους βασικούς θεματικούς άξονες αυτών των ιστοριών. 

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; Τι το καινούργιο φέρνει;

Είναι ένα εύλογο ερώτημα. Τι το καινούργιο θα μπορούσε να φέρει ένας συγγραφέας όταν έχει προηγηθεί ο Όμηρος, ο Σαίξπηρ, ο Θερβάντες, ο Γκαίτε; Την ετερότητά του, θα απαντούσα. Τα δικά του προσφιλή υλικά, τα ερωτήματα, τα κενά, τις εκκρεμότητές του. Αν καταφέρει να κάνει τον αναγνώστη να ταυτιστεί έστω και λίγο με όλα αυτά, τότε κάτι έχει πετύχει. Αλλά, για να το πει αυτό κανείς με σιγουριά, θα πρέπει να σταθεί εκ του μακρόθεν και να παρατηρήσει την πορεία του έργου του σε βάθος χρόνου. Ως πρωτοεμφανιζόμενη λοιπόν δεν μπορώ να δώσω συγκεκριμένη απάντηση σε αυτό το ερώτημα.

Πείτε μας δυο λόγια για το νεότευκτο «συγγραφικό σας εργαστήρι». 

Κάποια από τα διηγήματα γράφτηκαν στο πλαίσιο της επικοινωνίας μέσα σε ένα εργαστήρι δημιουργικής γραφής. Όλα όμως είναι αποτέλεσμα συστηματικής δουλειάς. Μπαίνω στο δικό μου εργαστήρι συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, είτε έχω είτε δεν έχω έμπνευση. Μπορεί να κοιτάζω για ώρες τη λευκή οθόνη του υπολογιστή, αλλά αυτό με βοηθά να μπαίνω σε ένα πρόγραμμα. Σημαντική βοήθεια μου προσφέρει και η δημιουργική ανάγνωση, μαθαίνω από τους άλλους συγγραφείς. Σημειώνω στα βιβλία τους όσα μου κάνουν εντύπωση, μια πρωτότυπη μεταφορά, μια ατμοσφαιρική περιγραφή, τη φωνολογική αποτύπωση ενός ήχου. Στον κόσμο των λέξεων είναι δύσκολο να χαθώ, γιατί η γραφή μου είναι τόσο λιτή, που μάλλον χρειάζεται να επιδίδομαι τακτικά στο κυνήγι τους. 

Στις ταινίες του Haneke λατρεύω τα χαμηλότονα σενάρια και τη μαεστρία με την οποία κατασκευάζει την υπόγεια ένταση που θα οδηγήσει στο τέλος στη δραματική κορύφωση. Πιστεύω ότι αυτή η τεχνική μπορεί να διδάξει πολλά σε έναν διηγηματογράφο.

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες –κινηματογράφος, εικαστικά, κόμικς, μουσική, κ.ά.– τη συγγραφική σας δουλειά; Αν ναι, με ποιους τρόπους;

Οι εικαστικές τέχνες διεισδύουν στη λογοτεχνική γραφή με έναν υφέρποντα τρόπο. Ο συγγραφέας αιχμαλωτίζει ασυνείδητα τη μέθοδο, τις εικόνες, τα συναισθήματα που απορρέουν όχι μόνον από συγγενικές με εκείνον καλλιτεχνικές ιδιοσυγκρασίες, αλλά από οποιοδήποτε έργο τέχνης με το οποίο έρχεται σε επαφή. Δεν έχω μονομανία με ένα είδος τέχνης, αλλά υπάρχει σίγουρα ένας ομοιογενής κόσμος προτιμήσεων. Ενδεικτικά μπορώ να αναφέρω δύο καλλιτέχνες που συνέβαλαν με τον τρόπο τους στην ανασυγκρότηση του δικού μου συγγραφικού σύμπαντος. Είναι η φωτογράφος Dorothea Lange και ο σκηνοθέτης Michael Haneke. Η Lange καταγράφει με έναν μοναδικό τρόπο την απόγνωση αλλά και την υπερηφάνεια των εξαθλιωμένων αγροτών της Αμερικής στα μέσα της δεκαετίας του 1930 με τη χρήση μιας σιωπηρής εικαστικής γλώσσας. Τα πορτρέτα της είναι λακωνικά, δεν φωνασκούν την ανθρώπινη δυστυχία, αλλά την υποβάλλουν. Αυτός υπήρξε και ο δικός μου στόχος ή μάλλον η έγνοια μου: να σταθώ απέναντι από τους ήρωές μου και να φωτογραφίσω τα πρόσωπά τους με μια ματιά ευαίσθητη αλλά και διακριτική. Στις ταινίες του Haneke λατρεύω τα χαμηλότονα σενάρια και τη μαεστρία με την οποία κατασκευάζει την υπόγεια ένταση που θα οδηγήσει στο τέλος στη δραματική κορύφωση. Πιστεύω ότι αυτή η τεχνική μπορεί να διδάξει πολλά σε έναν διηγηματογράφο.

Ο δρόμος προς την έκδοση για τους νέους συγγραφείς συνήθως δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα. Ποια είναι η δική σας ιστορία;

Η επικοινωνία με το κοινό δεν είναι ποτέ εύκολη. Εγώ ήμουνα τυχερή γιατί βρήκα από την πρώτη στιγμή έναν άνθρωπο που με πίστεψε. Έστειλα το κείμενό μου στη Γιώτα Κριτσέλη, γιατί έτρεφα πάντοτε θαυμασμό και εκτίμηση για την Κίχλη, και εκείνη μου απάντησε μέσα σε λίγες μέρες. Αισθάνομαι ευτυχής που δεν με θεώρησε «μια ακόμη συγγραφέα»!

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.


altΚόμπο τον κόμπο
Δήμητρα Λουκά
Κίχλη 2019
Σελ. 120, τιμή εκδότη €11,00

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Έγραφα τις νύχτες, σαν να έβλεπα ταινία»

«Έγραφα τις νύχτες, σαν να έβλεπα ταινία»

Ο Γεράσιμος Μπέκας ανήκει στους λίγους εκείνους συγγραφείς που έκαναν το πρώτο τους βήμα στο εξωτερικό και το βιβλίο τους «επιστρέφει» στην Ελλάδα εισαγόμενο. Κι αυτό δεν θα μπορούσε παρά να είναι εκδεικτικό της ιδιαίτερης δυναμικής του. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Επιδιώκω την εξέλιξη ακόμα κι αν απαιτεί την οπισθοβασία»

«Επιδιώκω την εξέλιξη ακόμα κι αν απαιτεί την οπισθοβασία»

Ομολογώ ότι το όνομα και τη δουλειά –πρώτη ποιητική συλλογή– του Θανάση Γαλανάκη «Τα καναρίνια» (εκδ. Σμίλη), τα έμαθα πολύ πρόσφατα μέσα από ένα διθυραμβικό κείμενο του Κώστα Κουτσουρέλη, που είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε στην Book Press. Ο Κουτσουρέλης δεν είναι από τους ποιητές/κριτικούς που ξοδεύουν αλόγιστα λ...

«Ο αναγνώστης νιώθει σαν να βλέπει ταινία»

«Ο αναγνώστης νιώθει σαν να βλέπει ταινία»

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Ο Νίκος Γονίδης μας συστήνεται με ένα ευσύνοπτο αστυνομικό μυθιστόρημα, με τον τίτλο «Δώδεκα χτύποι» (εκδ. Βακχικόν), που επενδύει πολλά στην ταχύτητα, στις εναλλαγέ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου με... προφυλάξεις

Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου με... προφυλάξεις

Λόγω της πανδημίας του COVID-19 και των σχετικών μέτρων που έχουν ληφθεί από την Πολιτεία, το Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου, ως διοργανώτρια αρχή, έχει μεριμνήσει για την εφαρμογή ειδικών μέτρων στους χώρους των φετινών εκδηλώσεών του, ώστε να διασφαλιστεί η υγεία όλων όσοι θα παρευρεθούν σε αυτές (θεατές, καλλιτέ...

Το εμπόδιο

Το εμπόδιο

Οι καμπάνες της Κυριακής ηχούσαν ακόμα, όταν το λεωφορείο μπήκε στο σταθμό. Ο κόσμος τον προσπερνούσε αδιάφορα, συζητώντας ζωηρά και σέρνοντας βαλίτσες κατά μήκος των διαδρόμων, ενώ μερικά παιδιά έτρεχαν εδώ κι εκεί, τραβώντας ανυπόμονα τους γονείς τους από το χέρι.

Διήγημα της Ηρώς Κάπα

...
«Μεγάλο σινεμά, μικρές οθόνες» από το Ίδρυμα Ωνάση

«Μεγάλο σινεμά, μικρές οθόνες» από το Ίδρυμα Ωνάση

Οι υπότροφοι του Ιδρύματος Ωνάση μάς πάνε κινηματογράφο. Από τα φεστιβάλ του κόσμου, στις οθόνες μας. Από τις 9 έως τις 15 Ιουλίου. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Το πρόγραμμα Μεγάλο Σινεμά Μικρές Οθόνες συνεχίζει τις ψ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...
Katherine Anne Porter: «Το πλοίο των τρελών»

Katherine Anne Porter: «Το πλοίο των τρελών»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Katharine Anne Porter «Το πλοίο των τρελών» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), που κυκλοφορεί στις 3 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σχεδόν όλοι όσοι βρίσκ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΦΑΚΕΛΟΙ