alt

Συνέντευξη με τον συγγραφέα και δημοσιογράφο Μανώλη Ανδριωτάκη με αφορμή το βιβλίο του «Ο αλγόριθμος της σοφίας – Για χρήστες εξυπνότερους από τις συσκευές τους» (εκδ. Κριτική).

Του Κώστα Αγοραστού

Κύριε Ανδριωτάκη, στο τελευταίο σας βιβλίο Ο αλγόριθμος της σοφίας – Για χρήστες εξυπνότερους από τις συσκευές τους (εκδ. Κριτική), ο πυρήνας του σχήματος επάνω στο οποίο αναπτύσσονται οι θεματικές του είναι ακόμα «άνθρωπος vs τεχνολογία»; Θέλετε να μας επισημάνετε αν έχει αλλάξει κάτι;

Η τεχνολογία είναι το μέσο με το οποίο ο άνθρωπος υποτάσσει τη φύση.

Η τεχνολογία είναι το μέσο με το οποίο ο άνθρωπος υποτάσσει τη φύση. Το διαδίκτυο, τα νέα μέσα, οι κινητές συσκευές εντάσσονται στην παράδοση της αναζήτησης πιο εξελιγμένων μέσων επικοινωνίας κι ενημέρωσης. Η τεχνολογία καταργεί τους περιορισμούς του χώρου και του χρόνου που μας επιβάλλει η ίδια η φύση μας. Αυτό που αλλάζει είναι ότι στην πορεία, η τεχνολογία γίνεται όλο και πιο ισχυρή, όλο και πιο περίπλοκη, όλο και πιο αυτόνομη. Στο βιβλίο προσπαθώ να στοχαστώ τη στιγμή που το σχέδιο βρίσκεται εν πλήρη εξελίξει κι αυτό καθιστά το εγχείρημα αρκετά ριψοκίνδυνο. Μπορεί να εντοπίζονται εδώ κι εκεί αρκετά καινοφανή γεγονότα, ωστόσο, το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μας φέρνουν αντιμέτωπους με προκλήσεις που ήταν αδιανόητες με τα προηγούμενα μέσα επικοινωνίας. Η τηλεόραση, για παράδειγμα, δεν απευθυνόταν μόνο σε εσένα προσωπικά, ούτε μπορούσες να αναρτήσεις τα σχόλια ή το δικό σου περιεχόμενο σ' αυτήν και να το δεις σε ελάχιστο χρόνο να αναπαράγεται απ' τους πάντες.

Η «κλασική παιδεία», δεν προσφέρει επαρκή θωράκιση για να αντιμετωπίσουμε ζητήματα και να αποφύγουμε τις «παγίδες» του διαδικτύου;

Νομίζω ότι το βασικό πρόβλημα είναι αυτό που αποκαλούμε ψηφιακός αναλφαβητισμός, ένα ζήτημα που έχει ανακύψει τις τελευταίες δεκαετίες και είναι συνέχεια αυτού που γνωρίζαμε ως μιντιακός αναλφαβητισμός. Μπορεί να είσαι πολύ καταρτισμένος αναφορικά με τη φιλοσοφία ή τη φιλολογία, ή άλλους ακαδημαϊκούς τομείς, αλλά να αγνοείς ότι στο διαδίκτυο κάθε σου κίνηση καταγράφεται και μένει για πάντα καταχωρημένη σε κάποιο server. Θέλω να πω ότι πίσω απ' το τιμόνι δεν έχει μεγάλη σημασία αν είσαι διδάκτορας ή απόφοιτος λυκείου. Η χρήση της τεχνολογίας απαιτεί τεχνικές γνώσεις, ειδικές δεξιότητες. Το να έχει κάποιος πλουσιότερο γνωστικό υπόβαθρο βοηθά, αλλά προέχει η εξοικείωση με την εργαλειοθήκη και τις τεχνικές διαστάσεις της τεχνολογίας. Στο ηθικό επίπεδο πιθανώς ένας βαθιά καλλιεργημένος άνθρωπος να έχει κάποιο προβάδισμα σε σχέση με τους άλλους. Δεν είμαι όμως σίγουρος για το ψυχολογικό. Παρατηρώ πολύ συχνά αξιόλογους και μορφωμένους ανθρώπους να συμπεριφέρονται εντελώς ανώριμα στο διαδίκτυο.

Φοβάμαι ότι η κοινωνία και οι γονείς τείνουν να υπερεκτιμούν κομφορμιστικά τις θετικές διαστάσεις του διαδικτύου και να υποτιμούν τα κόστη, ίσως γιατί δε βλέπουν τόσο άμεσα τις συνέπειες της στάσης τους.

Η δομή του βιβλίου ακολουθεί τη μορφή ερωτοαπαντήσεων, τις ερωτήσεις κάνει μια έφηβη κοπέλα, η Σοφία, σε εσάς. Οι έφηβοι και οι νεότεροι άνθρωποι πιστεύετε ότι είναι οι περισσότερο βαλλόμενοι από τους «κινδύνους» του διαδικτύου;

Τα παιδιά και οι έφηβοι είναι οι πιο ευάλωτοι χρήστες και δεν είναι διόλου τυχαίο ότι δέχονται την ισχυρότερη πίεση απ' τις νέες τεχνολογίες. Είναι τεράστιο θέμα κι αξίζει πολύ μεγαλύτερης προσοχής συνολικά απ' την κοινωνία. Ας μείνω σ' αυτό: ο εγκέφαλός μας συνεχίζει να αναπτύσσεται ως και τα 25 μας χρόνια. Υπάρχει αυτό που λέγεται πλαστικότητα του εγκεφάλου, δηλαδή ότι ο εγκέφαλός μας προσαρμόζεται στα ερεθίσματα και στις συνήθειές μας. Αν, μ' άλλα λόγια, εκπαιδεύσουμε από μικροί τον εγκέφαλό μας να δίνει προσοχή μόνο σε στιγμιαία ερεθίσματα, όταν ενηλικιωθούμε θα δυσκολευτούμε πολύ να τον στρέψουμε σε πιο απαιτητικές εργασίες. Φοβάμαι ότι η κοινωνία και οι γονείς τείνουν να υπερεκτιμούν κομφορμιστικά τις θετικές διαστάσεις του διαδικτύου και να υποτιμούν τα κόστη, ίσως γιατί δε βλέπουν τόσο άμεσα τις συνέπειες της στάσης τους.  

Ο μέσος χρήστης του διαδικτύου πώς μπορεί να διαχειριστεί και να ελέγξει την εγκυρότητα των όσων βλέπει και διαβάζει μέσα από την απύθμενη δεξαμενή πληροφοριών και ειδήσεων, εικόνων και βίντεο, που υπάρχει στο διαδίκτυο;

Η ενημέρωση, η πληροφόρησή μας γίνεται σήμερα σχεδόν αποκλειστικά απ' το διαδίκτυο. Το πρώτο πρόβλημα είναι η διαλογή των ειδήσεων και το δεύτερο η αξιολόγησή τους. Υπάρχουν εργαλεία που βοηθούν, αλλά τίποτα δε θα υποκαταστήσει την κριτική σκέψη. Πιστεύω ότι εκεί πρέπει να επενδύσουμε τόσο συλλογικά όσο και ατομικά.

Χρειάζεται επειγόντως η ψηφιακή αγωγή του πολίτη. Για να εντοπίσεις τις ευκαιρίες του διαδικτύου θα πρέπει να είσαι ενήμερος για τις σοβαρές παγίδες του. 

Όλο και περισσότερο συνδεόμαστε με το διαδίκτυο μέσα από το κινητό μας; Πώς μπορεί κανείς να αποφύγει τις εξαρτήσεις που προκύπτουν από αυτή την διαρκή «ανταπόκριση» σε ερεθίσματα που μας έρχονται από τη συσκευή μας;

Κατ' αρχάς πρέπει κάποιος να παραδεχτεί ότι είναι εξαρτημένος. Πολλοί είναι σε φάση άρνησης. Είναι συνδεδεμένοι παντού και πάντα, και λένε «εξαρτημένος εγώ;». Έπειτα, πρέπει να παρατηρήσει τον εαυτό του προσεκτικά. Πότε αξίζει πραγματικά να πατά την οθόνη του και πότε απλώς υπακούει σε μια ανεξέλεγκτη παρόρμηση ανανέωσης του ενδιαφέροντός του; Στη συνέχεια πρέπει να κάνει ένα πλάνο, με στόχο να οριοθετήσει την χρήση του και να υιοθετήσει τακτικές αποσύνδεσης. Ας πούμε να βγάλει το κινητό του απ' το δωμάτιο όπου κοιμάται. Και τέλος, να επαναξιολογήσει συνολικά τη στάση του απέναντι στους άλλους και στα πράγματα, επιλέγοντας συνειδητά offline δραστηριότητες. Δεν είναι εύκολο, αλλά αξίζει.

Έχετε μια εικόνα του τρόπου και τους είδους της χρήσης που κάνουν οι έλληνες χρήστες του διαδικτύου;

Το ποσοστό διείσδυσης συνολικά στον πληθυσμό είναι απ' τα χαμηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι κύριες δραστηριότητες αφορούν στην ψυχαγωγία, στην ενημέρωση, στην επικοινωνία, και στην κατανάλωση, αλλά το επίπεδο των ψηφιακών μας δεξιοτήτων είναι πολύ χαμηλό. Γι' αυτό χρειάζεται επειγόντως η ψηφιακή αγωγή του πολίτη. Για να εντοπίσεις τις ευκαιρίες του διαδικτύου θα πρέπει να είσαι ενήμερος για τις σοβαρές παγίδες του. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

altΟ αλγόριθμος της σοφίας
Για χρήστες εξυπνότερους από τις συσκευές τους
Μανώλης Ανδριωτάκης
Κριτική 2018
Σελ. 176, τιμή εκδότη €12,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΝΩΛΗ ΑΝΔΡΙΩΤΑΚΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

5 λεπτά με τη Λία Νικολάου

5 λεπτά με τη Λία Νικολάου

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα η Λία Νικολάου, με αφορμή το δεύτερο μυθιστόρημά της «Θύματα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Book Press

Το δεύτερο βήμα, στη λογοτεχνία, λέγεται ότι είναι το δυσκολότερο. Η δική ...

Ανδρέας Στάικος: «Ο καθένας να μείνει δέσμιος του εαυτού του, μόνο έτσι θα απελευθερωθεί»

Ανδρέας Στάικος: «Ο καθένας να μείνει δέσμιος του εαυτού του, μόνο έτσι θα απελευθερωθεί»

Μια συζήτηση εφ’ όλης της ύλης με τον Ανδρέα Στάικο. Η πορεία του στα ελληνικά γράμματα, τα θεατρικά του έργα, τα πεζογραφήματα και οι μεταφράσεις του, τα χρόνια στο Παρίσι και ο Μάης του ’68 και η σχέση της μαγειρικής με μια θεατρική παράσταση. 

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Αλίς Ζενιτέρ και την «Τέχνη της απώλειας» το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Δουβλίνου

Στην Αλίς Ζενιτέρ και την «Τέχνη της απώλειας» το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Δουβλίνου

Η Γαλλίδα Αλίς Ζενιτέρ (Alice Zeniter) και ο μεταφραστής της στα αγγλικά Φρανκ Γουίν (Frank Wynne) τιμήθηκαν με το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Δουβλίνου, για το μυθιστόρημα «Η τέχνη της απώλειας». Το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση Έφης Κορομηλά. Σημειωτέον, το συγκεκριμένο βρ...

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αντωνίας Γουναροπούλου «Οδός Μακεδονομάχων» (εκδ. Petites Maisons). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Christine Cousineau.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Η παιδική ηλικία είναι κατά τον Piaget η περίοδος κατά την οποία...

Ντέιβιντ Μίτσελ: «Οι περισσότεροι συγγραφείς φθονούμε τους μουσικούς»

Ντέιβιντ Μίτσελ: «Οι περισσότεροι συγγραφείς φθονούμε τους μουσικούς»

Σε συνέντευξή του, ο Βρετανός συγγραφέας David Mitchell, δύο φορές υποψήφιος για το Βραβείο Μπούκερ, μίλησε για το πρόσφατο μυθιστόρημά του «Utopia Avenue».

Επιμέλεια: Book Press

Το ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ