5 λεπτά με τον Κωνσταντίνο Σύρμο: «Το βιβλίο μου είναι ένας τρόπος να εκφράσω διάφορους εαυτούς μου, φανταστικούς ή αληθινούς»

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας Το ταβάνι στο χιόνι; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;

Η συγγραφή αυτού του βιβλίου θα έλεγα ότι έχει τη δομή ενός χάρτη με πινέζες. Δηλαδή, είναι μια πορεία από ιστορίες που προκύπτουν. Διαβάζοντάς το, θα μπορούσε να πει ο αναγνώστης: «Α, αυτός ο άνθρωπος μιλάει για αυτό που έζησα εγώ» ή «σκέφτεται κάτι σαν εκείνο που σκέφτηκα». Μπορεί βέβαια να μην πάμε ακριβώς στα ίδια μέρη, αλλά σίγουρα θα συναντηθούμε. Τι θέλω να πω… Ότι υπάρχουν τόσα ερεθίσματα, όσα είναι και τα διηγήματα μέσα στο βιβλίο. Είναι ένας τρόπος να εκφράσω διάφορους εαυτούς μου, φανταστικούς ή αληθινούς, διάφορες σκέψεις που είτε έγιναν πράξη είτε έμειναν ανενεργές. Θα έλεγα λοιπόν ότι αυτά είναι τα ερεθίσματά μου.

Η πλοκή ή οι χαρακτήρες θεωρείτε ότι είναι ο οδηγός σας όταν γράφετε; Πού ρίχνετε μεγαλύτερο βάρος;

Οι χαρακτήρες δημιουργούν την πλοκή. Στο διήγημα «Τα δύο φεγγάρια» ένα ζευγάρι μαλώνει μέσα στο αυτοκίνητο. Δεν δίνει σημασία σε ό,τι συμβαίνει γύρω του· υπάρχει ένταση. Ο καθένας σκέφτεται τη συζήτηση που θα συνεχιστεί όταν επιστρέψουν στο σπίτι, και κανείς τους δεν προσέχει, ώστε να αποφευχθεί αυτό που φέρνει η πλοκή. Αυτό το γεγονός γεννιέται από τον τρόπο και τη σύγκρουση αυτών των δύο χαρακτήρων. Θα μπορούσε βέβαια κάποιος να πει και το αντίθετο, ότι ο χαρακτήρας προκαλεί και οδηγεί τα πράγματα σε ένα γεγονός. Όμως νομίζω ότι οι χαρακτήρες έχουν κάτι εύπλαστο, ενώ τα γεγονότα είναι κάθετα και άκαμπτα.

Τα διηγήματά σας είναι εξαιρετικά ευσύνοπτα, μικρότερα και από μια σελίδα, ορισμένες φορές. Ποια είναι η μεγαλύτερη δύναμη και ποια η δυσκολία της γραφής σε πολύ μικρή φόρμα;

Αυτή η φόρμα είναι ιδανική όταν θέλεις να πεις τόσα, ώστε να αφήνεις το πεδίο ελεύθερο σε εκείνον που θα τα διαβάσει να βάλει τη δική του ζωή στον ήρωα και στην πλοκή, και παράλληλα να εκφράσεις με έναν πολύ κοφτερό τρόπο, κατευθείαν στο κέντρο, αυτό που θέλεις να πεις. Στη μικρότερη φόρμα, λοιπόν, δίνεις τα ηνία άνευ όρων στον αναγνώστη. Όσο η φόρμα μεγαλώνει, τόσο περισσότερο ελέγχεις εσύ το πού θα πάει το μυαλό του, γιατί το κατευθύνεις. Υπάρχουν βέβαια και εκείνα τα διηγήματα, όπως το «Χι», που είναι το τελευταίο του βιβλίου και το μεγαλύτερο, τα οποία, αν κάποιος τα διαβάσει με προσοχή, θα καταλάβει ότι μέσα τους περικλείονται πολλά μικρότερα διηγήματα.

Πριν από αυτό το γεγονός, είσαι απλώς ένα κινούμενο και σκεπτόμενο μανεκέν βιτρίνας: Ένα θέαμα και ταυτόχρονα θεατής των θεατών σου.

Ένας καθηγητής που ξεστομίζει τις πιο παράλογες ευχές, ένας ηττημένος μποξέρ, ο Τζόκερ του Τοντ Φίλιπς… Τι ενώνει τους πρωταγωνιστές, και τις ιστορίες, μεταξύ τους;

Όλους αυτούς τους ανθρώπους τους ενώνει η συνειδητοποίηση της ύπαρξής τους, άρα και της ματαιότητάς τους. Αυτό όμως συμβαίνει για όλους τους πρωταγωνιστές στο Το ταβάνι στο χιόνι. Όταν ακουμπήσεις αυτές τις συνειδητοποιήσεις, τότε ουσιαστικά γεννιέσαι στην ανθρώπινη μορφή σου. Πριν από αυτό το γεγονός, είσαι απλώς ένα κινούμενο και σκεπτόμενο μανεκέν βιτρίνας: Ένα θέαμα και ταυτόχρονα θεατής των θεατών σου.

Αναφέρω αυτούς τους δύο ποιητές όχι τυχαία, γιατί ο Σαχτούρης φέρει το στοιχείο του μαγικού, ενώ ο Λάσκαρης τη ματαιότητα, τον θάνατο και το ανέλπιδο.

Έχετε συγγραφέα-πρότυπο, κάποιον που να θεωρείτε δάσκαλό σας;

Είναι πάρα πολλοί οι συγγραφείς που θαυμάζω και έχω ως πρότυπα για πολλούς και διαφορετικούς λόγους. Θα μπορούσα να πω κυρίως κλασικούς, όπως ο Ντοστογιέφσκι, ο Κάφκα, ο Νίτσε, αλλά και σύγχρονους, όπως ο Ίρβιν Γιάλομ, κυρίως επειδή μου αρέσει πάρα πολύ το ψυχολογικό και ψυχιατρικό κομμάτι συνδυασμένο με τη φιλοσοφία. Από Έλληνες θα ανέφερα δύο ποιητές και έναν διηγηματογράφο: τον Μίλτο Σαχτούρη, τον Γιώργο Λάσκαρη και τον Επαμεινώνδα Γονατά, ο οποίος θα μπορούσε κανείς να πει ότι στάθηκε η αφορμή για να δοκιμάσω να γράψω αυτή τη μικρή φόρμα. Αναφέρω αυτούς τους δύο ποιητές όχι τυχαία, γιατί ο Σαχτούρης φέρει το στοιχείο του μαγικού, ενώ ο Λάσκαρης τη ματαιότητα, τον θάνατο και το ανέλπιδο. Δομικά στοιχεία των διηγημάτων μου.

Δυο λόγια για τον συγγραφέα 

Ο Κωνσταντίνος Σύρμος ασχολείται με τη συγγραφή, την κοινωνικοπολιτική αρθρογραφία και τη στιχουργική. Παράλληλα, είναι συνιδρυτής της ΑΜΚΕ akako.gr, που πραγματοποιεί εκπαιδευτικές δράσεις σχετικές με την αναπηρία και την κάθε μορφής ανισότητα. Έχει γράψει δύο βιβλία, το μυθιστόρημα Το μπλε τετράδιο (εκδόσεις Λυκόφως, 2017), το οποίο βραβεύθηκε ως βιβλίο της χρονιάς 2017 από τον Ελληνικό Πολιτιστικό Όμιλο Κυπρίων Ελλάδος (ΕΠΟΚ), και την ποιητική συλλογή Εμφάνεια (εκδόσεις Βακχικόν, 2020). Στιχουργικά συμμετείχε στο CD/βιβλίο Σε τόπους που δεν ξέρω (2012) του Γρηγόρη Πολύζου, στο CD Pavor Exitium Mors (2024) των Medusa’s Wrath, στο LP Desert God Ritual (2025) των Voyager Station και είχε την καλλιτεχνική επιμέλεια στο album Ερωτική νύχτα (2025) των Domenica.

Η συλλογή διηγημάτων Το ταβάνι στο χιόνι είναι το τρίτο του βιβλίο.