antigoni zogka

Υπάρχει πραγματικός έρωτας ή είναι μια φενάκη; Μπορούν οι εξωγενείς παράγοντες, ειδικά όταν είναι οριακοί, να επηρεάσουν μια σχέση; Με αφορμή το βιβλίο της Αντιγόνης Ζόγκα «Παλμίτα» (εκδ. Ψυχογιός) συζητούμε με τη συγγραφέα για τον Έρωτα–Φοίνικα που αναγεννάται από τις στάχτες του. 

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο 

Εκ της τέφρας του. Πώς αλλιώς; Ο έρωτας, ως ένα από τα πιο φλεγερά συναισθήματα που διαθέτει η ανθρώπινη ψυχική γκάμα (αν υποθέσουμε πως στην αντίπερα όχθη βρίκεται το μίσος) είναι «καταδικασμένος» να ζει, να πεθαίνει και να ανασταίνεται ως άλλος Φοίνικας από τις στάχτες του. 

Το βιβλίο της Αντιγόνης Ζόγκα Παλμίτα (εκδ. Ψυχογιός) διερευνά το «φαινόμενο» μέσα από τις δύο εξόχως ερωτικές ιστορίες που μπορεί να απέχουν χρονικά και γεωγραφικά, εντούτοις, μέσα στην αυτονομία τους, αποδεικνύουν πως στα ζητήματα καρδιάς υπάρχει κάτι κοινό που δένει (και σπάνια λύνει) τους ανθρώπους. 

Παλμίτα σημαίνει η καρδιά του φοίνικα. Να υποθέσουμε ότι λειτουργεί και ως ενοποιητικό σύμβολο των δύο ιστοριών, ότι από τις στάχτες έρχεται η αναγέννηση;

Προτού βαπτιστεί Παλμίτα, το βιβλίο αυτό είχε τον δωρικό τίτλο Φοίνιξ, αλλά μου είπαν ότι θύμιζε Χάρι Πότερ ή χούντα, οπότε χρειάστηκε να βρω ένα όνομα πιο απροσδόκητο. Είμαι οπτικός τύπος, αγαπώ τα σύμβολα, και ταυτόχρονα έχω μια ιδιαίτερη αδυναμία στο δέντρο του φοίνικα: το Μπουένος Άιρες προσφέρει στους κατοίκους του μεγάλα πάρκα με πανύψηλες ουασινγκτόνιες, ενώ τώρα που ζω στο Παλαιό Φάληρο, απολαμβάνω τους δικούς μας φοίνικες όταν κάνω τις βόλτες μου στην παραλία. Είναι ένα αξιοθαύμαστο δέντρο, με βιβλικές αναφορές, που συμβολίζει τη ζωή, τη σωτηρία και το θρίαμβο, που μπορεί να ζήσει ακόμη και διακόσια χρόνια, αν δεν μπει μέσα του το κόκκινο σαράκι και του ροκανίσει την καρδιά, την παλμίτα του δηλαδή. Ακριβώς όμως όπως οι ήρωες των ιστοριών είναι αληθινοί και ταυτόχρονα φανταστικοί – τους έχει πλάσει η φαντασία μας, ζυμώνοντας χαρακτήρες που συναντούμε στην πραγματική ζωή – έτσι ήθελα και ο τίτλος να έχει μία αληθινή και μία φανταστική υπόσταση. Και σκέφτηκα, τι πιο ταιριαστό από το μυθολογικό πουλί, που αναγεννάται από τις στάχτες του;

Αν και φαινομενικά οι δύο ιστορίες του βιβλίου είναι αυτόνομες, στην ουσία πραγματεύονται το ίδιο θέμα. Καθώς τις γράφατε είχατε την αίσθηση ότι συνομιλούν -έστω και υπόγεια- μεταξύ τους;

Ναι, φυσικά! Άλλωστε η σύγχρονη ιστορία δεν θα υπήρχε, αν δεν είχε προηγηθεί η παλαιότερη. Παρ’ όλο που τις έγραψα ξεχωριστά, δηλαδή πρώτα ολοκλήρωσα την ιστορία του Μπουένος Άιρες και μετά καταπιάστηκα με την ιστορία στην Αθήνα, αφού τις έβαλα σε σειρά, παρατήρησα με έκπληξη ότι ακολουθούσαν μια πανομοιότυπη δομή: συναρπαστική και παθιασμένη γνωριμία, μεταμόρφωση των ερωτευμένων ηρωίδων, μετάλλαξη των ηρώων, εκφυλισμός της σχέσης, διαρραγή, καταστροφή, αναγέννηση. Ακόμη και οι κορυφώσεις και οι καταπτώσεις συνέπιπταν, γεγονός που πιστεύω ότι αναδεικνύει την επαναληπτικότητα και το μοτίβο των συμπεριφορών που χαρακτηρίζουν τις σχέσεις – εθισμούς.

Οι άντρες μπορεί να δείχνουν συχνά αδιαφορία ως προς τα συναισθήματα των συντρόφων τους, όμως ο τρόπος που αντιδρούν όταν εκείνες τους αντιμετωπίζουν ή τους απορρίπτουν, φανερώνει ότι τις έχουν μεγαλύτερη ανάγκη απ’ όσο θα ήθελαν να πιστεύουν.

Οι άντρες των δύο ιστοριών εμφανίζονται αδιάφοροι, ενίοτε βίαιοι, την ίδια στιγμή που οι γυναίκες τους αντέχουν, υπομένουν ή καρτερούν κάτι καλύτερο. Φοβηθήκατε μήπως αναγνωστεί αυτό το δίπολο ως μια στερεοτυπική εικόνα για τις σχέσεις;

Ξέρετε, όταν έγραφα τις ιστορίες, δεν είχα αυτούς τους χαρακτηρισμούς στο μυαλό μου: δεν περιέγραφα τύπους, περιέγραφα προσωπικότητες, χαρακτήρες. Υπάρχει πράγματι βία στις ιστορίες, αλλά όχι μόνο από τους άντρες, και, όπως ξέρουμε άλλωστε, η βία δεν είναι μόνο σωματική. Επίσης, έχω την εντύπωση ότι οι άντρες μπορεί να δείχνουν συχνά αδιαφορία ως προς τα συναισθήματα των συντρόφων τους, όμως ο τρόπος που αντιδρούν όταν εκείνες τους αντιμετωπίζουν ή τους απορρίπτουν, φανερώνει ότι τις έχουν μεγαλύτερη ανάγκη απ’ όσο θα ήθελαν να πιστεύουν. Οι δε γυναίκες αναγκάζονται να υπομένουν, γιατί είναι εξαρτημένες και βρίσκονται εγκλωβισμένες σε σχήματα που προϋπήρχαν – αν δηλαδή υπήρχε τρόπος διαφυγής από τη σχέση, ίσως να το είχαν ήδη κάνει. Το όποιο στερεότυπο ίσως δημιουργείται από τις οικονομικο-κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν στον κόσμο μας: οι άντρες μέχρι πρόσφατα είχαν μεγαλύτερη ελευθερία και εξουσία να ορίζουν τη ζωή τους, απ’ όση επιτρεπόταν στις γυναίκες.

Οι ερωτικές σκηνές συχνά είναι ταμπού στην ελληνική πεζογραφία. Εσείς τις αντιμετωπίζετε πολύ πιο άνετα. Ήταν απελευθερωτικό για εσάς;

Είναι πολύ ενδιαφέρον το σχόλιό σας, δεν το είχα παρατηρήσει ποτέ στα βιβλία που έχω διαβάσει. Θεωρώ ότι ο έρωτας είναι από τις πιο φυσικές και αυθόρμητες πράξεις στη ζωή, ο έρωτας μάς δημιουργεί. Αν δεν υπήρχε, δεν θα γεννιόμασταν ποτέ, γι’ αυτό και δεν καταλαβαίνω γιατί να αντιμετωπίζεται ως ταμπού. Αλίμονό μας αν μπαίναμε στη διαδικασία να αυτολογοκρινόμαστε, περιγράφοντας μια ερωτική σκηνή μεταξύ δύο ερωτευμένων συναινούντων ενηλίκων – τότε για ποιο πράγμα θα μπορούσαμε να γράψουμε και να μιλήσουμε ελεύθερα;

antigoni zogka2

Η Αντιγόνη Ζόγκα γεννήθηκε στην Αργεντινή, μεγάλωσε στην Ελλάδα, έζησε στην Ιταλία και την Ισπανία. Έχει εργαστεί σε φεστιβάλ, καλλιτεχνικές παραγωγές (σε θέατρο και κινηματογράφο) και πολιτιστικά προγράμματα, και έχει συνεργαστεί με περιοδικά και εφημερίδες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει σπουδάσει Θεατρολογία, Κινηματογράφο και Πολιτιστική Διαχείριση. Εξέδωσε το πρώτο της βιβλίο, το μυθιστόρημα Ελένα Μοράδο / El enamorado, στα είκοσι πέντε της. Η συλλογή διηγημάτων Κιντσούγκι κυκλοφόρησε το 2019. Έχει συμμετάσχει στο συλλογικό βιβλίο για παιδιά Οι Καλύτερες Ιστορίες με Σκύλους και Γάτες, ενώ έχει ασχοληθεί και με τη συγγραφή σεναρίων. Το σενάριό της Έσσεται Ήμαρ κέρδισε το Βραβείο Οδυσσέας και συμμετείχε στο Script Station της Μπερλινάλε, ενώ το σενάριο μικρού μήκους Φθινοπωρινά Χριστούγεννα συμμετείχε στο φεστιβάλ Κλερμόν-Φεράν. 

Τελικά, ζούμε για έναν έρωτα, διά του έρωτα ή για την επικείμενη απώλειά του;

Ζούμε για εμάς. Ο έρωτας, το αντικείμενο, και η απώλειά του είναι κομμάτι της μαθησιακής μας διαδρομής. Το συναίσθημα και οι σκέψεις που επακολουθούν είναι τα εργαλεία που εκπαιδεύουν την ψυχή. Αν δεν βιώναμε τη διαδικασία, δεν θα γνωρίζαμε τη ζωή στην ολότητά της.

Νομίζω πως ο αληθινός χαρακτήρας ξεπροβάλλει τη στιγμή της κρίσης, όταν πρέπει να επιλέξει τον δρόμο που θα ακολουθήσει, και να πράξει ανάλογα.

psychogios zogka palmitaΣτη μια ιστορία έχουμε το επικείμενο πραξικόπημα στην Αργεντινή και στην άλλη την έκρηξη της πανδημίας. Οι εξωτερικές συνθήκες μπορούν να δράσουν καταλυτικά στη σχέση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους;

Φυσικά, δεν επέλεξα τις ιστορικές στιγμές τυχαία. Νομίζω πως ο αληθινός χαρακτήρας ξεπροβάλλει τη στιγμή της κρίσης, όταν πρέπει να επιλέξει τον δρόμο που θα ακολουθήσει, και να πράξει ανάλογα. Όπως μπορεί η δύσκολη συγκυρία να διαλύσει ή να ατσαλώσει έναν άνθρωπο, έτσι μπορεί να τσιμεντώσει μια σχέση ή να αποκαλύψει αγεφύρωτες διαφορές. Από την προσωπική μου εμπειρία, έχω διαπιστώσει ότι πολλές γυναίκες αποφασίζουν επιτέλους να βγουν από μία προβληματική σχέση όταν χάνουν τους γονείς τους, και ειδικά τον πατέρα. Είναι σαν να ενηλικιώνονται ξαφνικά και να αναλαμβάνουν την ευθύνη της ύπαρξής τους.

Υφίσταται παντοτινός έρωτας ή είναι απλώς μια κατασκευή του μυαλού μας, κάτι σαν φενάκη; Τι απαντούν σ’ αυτό οι ήρωές σας;

Ναι, βέβαια και μπορεί να υφίσταται για πάντα… στο μυαλό μας! Ειδικά αν υπήρξε μια σχέση πολυτάραχη, υψηλών δονήσεων και έντονων συγκινήσεων, και δεν έχουμε κλείσει ακόμη συναισθηματικούς λογαριασμούς. Όπως λέει και η μία Παλμίτα, «Η σφοδρότητα μπορεί να μην κάνει τους δεσμούς βιώσιμους, τους κάνει όμως ακλόνητους». Και ακριβώς όπως οι ήρωες των βιβλίων, οι ίδιοι οι άνθρωποι, όπως ο φοίνικας, έτσι και ο έρωτας είναι ταυτόχρονα αληθινός και φανταστικός, και ζει μέσα μας όσο εμείς τον τρέφουμε με το ψυχικό μας απόθεμα.


Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με την Πόπη Μακρύγιαννη

5 λεπτά με την Πόπη Μακρύγιαννη

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, με την Πόπη Μακρύγιαννη με αφορμή το νέο της βιβλίο «Μέσα στη βαλίτσα μου έχω...» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Book Press

Με ποια λόγια θα συστήνατε το ...

Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Δικά μας παιδιά» (εκδ. Μεταίχμιο) συναντήσαμε τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο της 20ής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και συζητήσαμε για τους κώδικες των νέων, τον ΛΕΞ και τα κλειστά δωμάτια.

Συνέντευξη στον Διονύση...

Χρυσοξένη Προκοπάκη: «Οι ημιτελείς υποθέσεις μας στοιχειώνουν, αλλά μέσα απ’ αυτές μπορούμε να βρούμε τον εαυτό μας»

Χρυσοξένη Προκοπάκη: «Οι ημιτελείς υποθέσεις μας στοιχειώνουν, αλλά μέσα απ’ αυτές μπορούμε να βρούμε τον εαυτό μας»

Με αφορμή το καινούργιο βιβλίο της «Ημιτελείς» (εκδ. Στίξις), συζητάμε με τη συγγραφέα Χρυσοξένη Προκοπάκη που διευθύνει και τις εκδόσεις Στίξις.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο 

Η «αγία ελληνική οικογένεια», το σπάσιμο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Σκέψεις με αφορμή το κείμενο του Στέφαν Τσβάιχ [Stefan Zweig] «Η ομογενοποίηση του κόσμου» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), το οποίο κυκλοφορεί στη σειρά «Βιβλίδια» των εκδόσεων Άγρα.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για ένα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ