Μια σύντομη συνομιλία με τη Δοξούλα Παλαμάρα με αφορμή τη νέα συλλογή διηγημάτων της «Σαν κολιμπρί» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.
Συνέντευξη: Διονύσης Μαρίνος
Οι γυναίκες κυριαρχούν στα 22 διηγήματα της συλλογής Σαν Κολιμπρί (εκδ. Βακχικόν), ωστόσο η παρουσία των ανδρών είναι εξίσου σημαίνουσα. Πώς δουλέψατε με τα δίπολα;
Αγαπώ τις γυναίκες περισσότερο από τους άντρες. Οι άντρες όμως με γοητεύουν περισσότερο. Οι άντρες πρέπει να αποποιηθούν «προνόμια» που τα έχουν κληρονομήσει από τους παππούδες τους κι αυτό απαιτεί δύναμη και εσωτερικό αγώνα. Οι γυναίκες πρέπει να κατανοήσουν ότι αυτά τα προνόμια είναι διττά. Είναι και αυτά «δίπολα». Αν θέλεις να είσαι «ίση» με κάποιον πρέπει να έχεις ανάλογες ευθύνες.
Στις ιστορίες μου δεν γράφω για την αντρική βία και τις τραγικές συνέπειες της. Δεν μπορώ. Με ξεπερνάει η καθημερινότητα με τις ειδήσεις. Γράφω για τις βαθιά ριζωμένες απόψεις και τις αλλαγές που συχνά είναι μόνο φαινομενικές.
Αυτό που έχει ενδιαφέρον στις ιστορίες σας είναι ότι προσπαθείτε να ξεφύγετε από τα στερεότυπα που υπάρχουν στην εικόνα που έχουμε για τα φύλα. Είναι, άραγε, οι προδιαγεγραμμένες απόψεις μας μια αιτία της σύγχυσης ανάμεσα στις γυναίκες και τους άντρες;
Στις ιστορίες μου δεν γράφω για την αντρική βία και τις τραγικές συνέπειες της. Δεν μπορώ. Με ξεπερνάει η καθημερινότητα με τις ειδήσεις. Γράφω για τις βαθιά ριζωμένες απόψεις και τις αλλαγές που συχνά είναι μόνο φαινομενικές. Η μάνα μου, μια λαϊκή γυναίκα, έλεγε απορημένη: «Ο γαμπρός μου το μόνο που δεν έχει κάνει είναι να θηλάσει τα παιδιά του». Αυτό ουδόλως μείωσε την αρρενωπότητά του ή τη θηλυκότητά μου, ουδόλως δυσκόλεψε τις μεταξύ μας σχέσεις, δυσκόλεψε όμως τις σχέσεις μας με τον κοινωνικό περίγυρο. Λες και το μόνο που έχει αλλάξει στους μοντέρνους γάμους είναι ότι έχουν πυροτεχνήματα και drones.
Ολοι οι άνθρωποι κινδυνεύουν ενίοτε να χάσουν την ισορροπία τους και τα αίτια είναι τόσο πολλά και αντιφατικά που είναι αδύνατον να τα προσδιορίσουμε. Μερικές φορές οι γυναίκες χάνουν την ισορροπία τους επειδή δεν έχουν μάθει να εκλογικεύουν τα αίτια και τα αποτελέσματα.
Υπάρχει μια μορφή ευθραυστότητας στις ηρωίδες σας που δηλώνεται και με τον τίτλο της συλλογής. Τι είναι αυτό που μπορεί να τις κάνει να χάσουν τις ισορροπία τους;
Πολύ ωραία ερώτηση αλλά δεν ξέρω την απάντηση. Νομίζω όλοι οι άνθρωποι κινδυνεύουν ενίοτε να χάσουν την ισορροπία τους και τα αίτια είναι τόσο πολλά και αντιφατικά που είναι αδύνατον να τα προσδιορίσουμε. Μερικές φορές οι γυναίκες χάνουν την ισορροπία τους επειδή δεν έχουν μάθει να εκλογικεύουν τα αίτια και τα αποτελέσματα. Αν π.χ. ένας άντρας δεν σε αγαπάει ή πάψει να σε αγαπάει δεν σημαίνει οτι «φταις» ή δεν «αξίζεις», ούτε όμως ότι είναι εγωιστής, άπιστος ή ανήθικος.
Οι ιστορίες είναι πραγματικές που μεταπλάστηκαν ή έχουν μυθοπλαστική σφραγίδα;
Ο συγγραφέας Σωτήρης Δημητρίου έχει αναφέρει την παροιμία «βρήκα ένα κουμπί και έραψα ένα φόρεμα» για να εξηγήσει πως γράφει ένα διήγημα. Δεν θα μπορούσα να το πω με καλύτερο τρόπο. Θα μπορούσα ίσως να προσθέσω ότι αυτό δεν ίσχυε στο πρώτο βιβλίο μου που ήταν καθαρά αυτοβιογραφικό, ενώ στο Κολιμπρί τρελάθηκα στη ραπτική. Ράβοντας και ξανα-ράβοντας το φόρεμα ανακάλυπτα έναν ακόμα εαυτό μου και όχι πάντα αξιαγάπητο.
Ως τώρα έχετε δύο συλλογές διηγημάτων. Τι είναι αυτό που σας αρέσει στη μικρή φόρμα; Εχετε σκοπό να δοκιμάσετε τις δυνάμεις σας σε κάτι μεγαλύτερο;
Πρώτον, νομίζω ότι δεν μπορώ να γράψω ένα μυθιστόρημα… Τουλάχιστον ένα σαν τα μυθιστορήματα που με έχουν ενθουσιάσει, π.χ. το Τέλος του κόσμου σε αγγλικό κήπο (εκδ. Πατάκη) της Σώτης Τριανταφύλλου για να αναφέρω ένα μόνο ελληνικό. Δεύτερον, μου αρέσουν πολύ τα διηγήματα. Γράφω τώρα μια σειρά πολύ σύντομων διηγημάτων μέχρι 300 λέξεις. Μερικά είναι ιδιαίτερα σκληρά, έως και προκλητικά και αρχίζουν και τελειώνουν ώσπου να πάρεις μια ανάσα.
