xristodoulou1

Συνέντευξη με τον Κύπριο συγγραφέα Σταύρο Χριστοδούλου με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα «Μαύρο φλαμίνγκο» (εκδ. Καστανιώτη), στο οποίο καταπιάνεται με το φλέγον θέμα του μεταναστευτικού, μέσα από έναν αρνητικό και βίαιο κεντρικό ήρωα. 

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

Αξίζει να παρακολουθήσει κανείς τη μέχρι τώρα πορεία του Σταύρου Χριστοδούλου στα λογοτεχνικά πράγματα. Δεν είναι μόνο το Ευρωπαϊκό Λογοτεχνικό Βραβείο για το μυθιστόρημά του Τη μέρα που πάγωσε ο ποταμός (εκδ. Καστανιώτη), αλλά και ο τρόπος που χειρίζεται τα θέματά του κάθε φορά.

Μόλις πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο του μυθιστόρημα Μαύρο φλαμίνγκο (εκδ. Καστανιώτη), στο οποίο καταπιάνεται με το φλέγον θέμα του μεταναστευτικού. Αυτό που παραμένει διαρκές στον τρόπο που γράφει είναι η έντονη κοινωνική παρατήρηση.

Τέσσερα βιβλία ως τώρα, τέσσερις διαφορετικές οπτικές γωνίες. Τι είναι αυτό που σας κάνει να αλλάζετε ύφος από βιβλίο σε βιβλίο;

Το θέμα καθορίζει την οπτική γωνία κάθε φορά. Η ανάγκη μου δηλαδή να αφηγηθώ μια διαφορετική ιστορία χωρίς να μπαίνω στη διαδικασία να προσδιορίσω τη φόρμα ή το ύφος. Απ’ την άλλη, με εξαίρεση το Τη μέρα που πάγωσε ο ποταμός που ήταν ένα νουάρ μυθιστόρημα, τα υπόλοιπα βιβλία μου έχουν κοινούς αφηγηματικούς κώδικες. Το είδος μυθοπλασίας που κάνω δίνει ιδιαίτερο βάρος στο κτίσιμο των χαρακτήρων. Τα μπες βγες στον χρόνο επίσης είναι ένα βασικό τους χαρακτηριστικό ή το ιστορικό φόντο, πίσω από την ιστορία, το οποίο προσπαθώ κάθε φορά να είναι ακριβές.

Λάβατε το Ευρωπαϊκό Λογοτεχνικό Βραβείο για το μυθιστόρημα «Τη μέρα που πάγωσε ο ποταμός», το οποίο τοποθετείται στην αστυνομική λογοτεχνία. Πώς και δεν συνεχίσατε στο ίδιο επιτυχημένο μοτίβο;

Το αστείο είναι ότι όταν το έγραφα ούτε καν μου περνούσε από το μυαλό η αστυνομική λογοτεχνία. Εγώ ήθελα να γράψω ένα μυθιστόρημα με κοινωνικά χαρακτηριστικά και αυτό έκανα. Μια ανθρωπογεωγραφία της σύγχρονης Αθήνας που απλώνεται και στις δύο όχθες της πόλης. Εκεί όπου ζουν οι πολλοί και στην άγρια πλευρά όπου στριμώχνονται οι άνθρωποι του περιθωρίου. Στο επίκεντρο του βιβλίου είναι ο φόνος ενός γκέι ζωγράφου από ένα μετανάστη που μπλέκεται στο κύκλωμα της ανδρικής πορνείας. Γνωστό το μοτίβο και ευδιάκριτο το παζολινικό κλίμα. Την ίδια ώρα όμως επιχειρώ τις εγκιβωτισμένες ιστορίες, ένα στοιχείο που εμφανίζεται και στα επόμενα μου βιβλία έστω κι αν η φόρμα είναι διαφορετική.

Τα είπα όλα αυτά για να καταλήξω ότι η κατηγοριοποίηση στο νουάρ ήταν μάλλον τυχαία. Επισκέπτης ήμουν στο είδος αν και ποτέ δεν απέκλεισα το ενδεχόμενο να επιστρέψω. Τώρα μάλιστα που το Μαύρο φλαμίνγκο κυκλοφόρησε, ξεκίνησα να σκαλίζω μια ιστορία στην οποία εμπλέκεται με έναν τρόπο και ο αστυνόμος Σουρούνης. Μπορεί να μην είναι καθαρόαιμο νουάρ αλλά πιάνει το νήμα από Τη μέρα που πάγωσε ο ποταμός.

Το μεταναστευτικό εξελίσσεται στο πιο σύνθετο πρόβλημα της Ευρώπης, επηρεάζοντας καταλυτικά τα ανθρωπιστικά αντανακλαστικά των λαών ιδιαιτέρως του ευρωπαϊκού νότου.

Στο νέο σας μυθιστόρημα καταπιάνεστε με ένα θέμα άκρως σημερινό και «καυτό». Έχουμε κάνει προόδους πιστεύετε στο θέμα της ενσωμάτωσης των μεταναστών;

Δυστυχώς όχι. Το μεταναστευτικό εξελίσσεται στο πιο σύνθετο πρόβλημα της Ευρώπης, επηρεάζοντας καταλυτικά τα ανθρωπιστικά αντανακλαστικά των λαών ιδιαιτέρως του ευρωπαϊκού νότου. Αν συγκρίνουμε την εποχή του βιβλίου μου, αρχές της δεκαετίας του 1990 με την κάθοδο των προσφύγων από την πρώην Σοβιετική Ένωση, με τις καραβιές των απελπισμένων που πνίγονται στη Μεσόγειο, τα πράγματα είναι συντριπτικά χειρότερα σήμερα. Το πρόβλημα της ενσωμάτωσης παραμένει και η οικονομική ανέχεια οδηγεί ανθρώπους στο περιθώριο. Η ακροδεξιά αντλεί από αυτή τη δεξαμενή. Είτε για να ψαρέψει ψήφους μέσα από τα θολά νερά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας είτε για να στρατεύσει οπαδούς που αναζητούν ένα χώρο για να αισθανθούν συμβατοί. Ακόμα κι αν αυτός ο χώρος καλύπτεται από το σκότος μιας μισάνθρωπης ιδεολογίας.

xristodoulou2

Ο Σταύρος Χριστοδούλου γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1963. Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα και στη συνέχεια ακολούθησε τον δρόμο της δημοσιογραφίας. Το πρώτο του μυθιστόρημα, Hotel National, κυκλοφόρησε το 2016 (εκδ. Καλέντη). Από τις εκδ. Καστανιώτη κυκλοφορούν τα βιβλία του Τη μέρα που πάγωσε ο ποταμός (2018) και Τρεις σκάλες Ιστορία (2020). Το βιβλίο Τη μέρα που πάγωσε ο ποταμός τιμήθηκε με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUPL) 2020 και με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος της Κύπρου για εκδόσεις του έτους 2018. Βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες και διηγήματά του έχουν περιληφθεί σε ανθολογίες και συλλογικά έργα, όπως η γαλλόφωνη ανθολογία Le Grand Tour / Αυτοπροσωπογραφία της Ευρώπης από τους συγγραφείς της (Ed. Grasset, 2022).

Ο Λεβάν είναι ένα τυπικό παιδί που ζητάει τον προσωπικό του χώρο σε μια κοινωνία που του κλείνει τις πόρτες;

Έτσι ξεκίνησαν όλα. Από τον αποκλεισμό. Παιδιά σαν τον Λεβάν δεν είναι ορατά. Δεν έχουν πρόσωπο, ούτε διακριτά χαρακτηριστικά. Η ερώτησή σας μου θύμισε τους στίχους του Χριστιανόπουλου, γι’ αυτούς που βρήκαν έναν ώμο να ακουμπήσουν: «…κοκκινήσατε άραγε για την τόση ευτυχία σας, έστω και μια φορά;».

Αυτή την ερώτηση θα μπορούσε κάλλιστα να την απευθύνει ο Λεβάν σε όλους αυτούς που τον προσπέρασαν δίχως να του ρίξουν μια έστω ματιά. Τελικά επέλεξε να κάνει κάτι άλλο. Κάτι πολύ χειρότερο. Να ενταχθεί στις ομάδες κρούσης και να εκτονώσει τον θυμό του ανοίγοντας κεφάλια.

Η βία έρχεται ως λογική εξήγηση στην ιστορία σας. Το ζούμε και καθημερινά, άλλωστε. Είναι κάτι που μπορεί να αλλάξει πιστεύετε;

Δεν δικαιολογώ τη βία. Και δεν αναζητώ βεβαίως άλλοθι για τον Λεβάν όταν κατρακυλά στον κατήφορο. Απ’ την άλλη προσπαθώ να κατανοήσω και να φωτίσω τα αίτια που γεννούν τη βία. Αν μπορεί να αλλάξει; Υποθέτω πως ναι. Είναι θέμα παιδείας και κυρίως πολιτικής επί του εδάφους. Τίποτε δεν θα γίνει όμως από μόνο του. Εγώ επαναλαμβάνω συχνά –και ως δημοσιογράφος στην αρθρογραφία μου– ότι όλα είναι πολιτική. Τα γκέτο δεν δημιουργούνται επειδή κάποιοι από μαζοχισμό επιλέγουν το περιθώριο. Και η βία δεν είναι ένα γενετικό χαρακτηριστικό ώστε να θεωρείται αναπόδραστη. Ενόσω όμως σφυρίζουμε όλοι αδιάφορα και βαθαίνει η οικονομική ανισότητα, τόσο τα αγρίμια σαν τον Λεβάν θα εκδηλώνουν τα βίαια ένστικτά τους.

Τον Λεβάν δεν τον δημιούργησα με μανιχαϊστική λογική. Αυτό που συμβαίνει μέσα του είναι μια διαρκής σύγκρουση του καλού και του κακού.

Ο ήρωάς σας, πάντως, αλλάζει, μετασχηματίζεται, αναζητεί την ταυτότητά του. Τι είναι αυτό που τον κρατάει ως το τέλος να μην διαλυθεί;

Μια φωτεινή πλευρά του που αποτελεί αντανάκλαση της μάνας του. Τον Λεβάν δεν τον δημιούργησα με μανιχαϊστική λογική. Αυτό που συμβαίνει μέσα του είναι μια διαρκής σύγκρουση του καλού και του κακού. Αληθινούς φίλους δεν έχει και δεν είναι τυχαίο ότι οι κοπέλες που έχει κατά καιρούς λειτουργούν σαν σωσίβια για να μην πνιγεί μέσα στα τοξικά νερά που έχει πέσει. Αυτές οι κοπέλες δεν έχουν καμία σχέση με τον σκοτεινό κόσμο του. Είναι διαφορετικές όψεις της μάνας του και τις επιλέγει από μια εσωτερική ανάγκη να νικήσει τους δαίμονες του.

kastaniotis christodoulou mavro flamingoΧρειάστηκε να κάνετε έρευνα πριν καταδυθείτε στο άδυτο των σκοτεινών οργανώσεων που δρουν στην Αθήνα;

Σε κάθε μυθιστόρημα κάνω έρευνα. Διαβάζω πολύ, συναντώ ανθρώπους όπου είναι δυνατόν, βλέπω οπτικοακουστικό υλικό. Τα περιστατικά βίας που αναφέρονται στο βιβλίο δεν είναι επινοημένα, τα άντλησα από το βιογραφικό της Χρυσής Αυγής. Για το «Μαύρο Φλαμίνγκο» ταξίδεψα και στη Γεωργία γιατί είχα ανάγκη να βρω τις πατημασιές της οικογένειας Πεχλιβανίδη. Το Ρουστάβι, μια μικρή βιομηχανική πόλη που κτίστηκε επί Στάλιν, μου άνοιξε διάπλατα ένα παράθυρο για να δω καθαρά τόσο την ιστορία όσο και τους ήρωές μου.

Αυτό που είναι εμφανές στο μυθιστόρημά σας είναι η έντονη κοινωνική παρατήρηση. Μπήκατε στον πειρασμό να σχολιάσετε τα τρέχοντα ως εξωτερικός παρατηρητής ή αφήσατε τους ήρωες να αναπτύξουν την πλοκή με τις πράξεις τους;

Θα ακουστεί ενδεχομένως στερεότυπο αλλά οι ήρωες λειτουργούν ερήμην του συγγραφέα. Αυτό συμβαίνει κάθε φορά και στα δικά μου βιβλία. Ενώ ξεκινάμε μαζί, έχοντας προηγηθεί μια εξαιρετικά λεπτομερής δουλειά για το κτίσιμο του χαρακτήρα, εντέλει ο ήρωας αυτονομείται και παίρνει τον δρόμο του. Εγώ παρατηρώ και καταγράφω προσπαθώντας να είμαι δίκαιος με τους χαρακτήρες μου. Οι a priori κακοί ήρωες για παράδειγμα οδηγούν σε καρικατούρες που προσωπικά απεχθάνομαι. Κατά την άποψή μου το όποιο λογοτεχνικό ενδιαφέρον βρίσκεται στις αιχμές τους, στις κρυφές πτυχές τους και στις ανατροπές που οδηγούν οι πράξεις τους.

Η Κύπρος μας έχει δώσει τα τελευταία χρόνια άξια δείγματα λογοτεχνικής γραφής. Πού το αποδίδετε; Υπάρχει εξήγηση;

Δύσκολο να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση. Το μόνο βέβαιο είναι ότι την τελευταία δεκαετία κάτι πολύ ζωηρό συμβαίνει στο τοπίο της κυπριακής λογοτεχνίας. Απ’ την άλλη η δική μου η δουλειά, με εξαίρεση το Τρεις σκάλες ιστορία, δεν είναι κυπροκεντρική. Δεν σας κρύβω πως ο τόπος καταγωγής στο βιογραφικό του συγγραφέα είναι κάτι που εμένα τουλάχιστο ελάχιστα με ενδιαφέρει. Όλοι μας σε ελληνόφωνο αναγνωστικό κοινό απευθυνόμαστε οπότε αυτό που μετρά είναι αν τα βιβλία μας αφορούν και βρίσκουν αποδέκτες.


Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο)

politeia deite to vivlio 250X102 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Χάρης Χρ. Γεωργιάδης: «Εισηγούμαι μια βήμα προς βήμα διαπραγμάτευση με την Τουρκία που ίσως να μην στοχεύει αμέσως σε συνολική λύση»

Χάρης Χρ. Γεωργιάδης: «Εισηγούμαι μια βήμα προς βήμα διαπραγμάτευση με την Τουρκία που ίσως να μην στοχεύει αμέσως σε συνολική λύση»

Συνέντευξη με τον πρώην υπουργό Οικονομικών της Κύπρου, πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων και συγγραφέα Χάρη Χρ. Γεωργιάδη, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του «Νέος ρεαλισμός – Το Κυπριακό 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή» (εκδ. Παπαζήση). 

...
Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Κλείνει ένας κύκλος αγάπης και γραφής ταυτόχρονα»

Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Κλείνει ένας κύκλος αγάπης και γραφής ταυτόχρονα»

Μια συζήτηση με τον συγγραφέα Θεόδωρο Γρηγοριάδη με αφορμή το πρόσφατο μυθιστόρημά του «Ελσίνκι» (εκδ. Πατάκη).

Συνέντευξη στον Κώστα Αγοραστό 

Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης είναι ένας τολμηρός και ταυτόχρονα χαμηλών τόνων συγγραφέας. Μέχρι στιγμής έχει ...

Άλκης Χαραλαμπίδης: «Το απλό, καθημερινό αντικείμενο, ακόμη και στην πιο μπανάλ εκδοχή του, αναβαπτίζεται από την τέχνη»

Άλκης Χαραλαμπίδης: «Το απλό, καθημερινό αντικείμενο, ακόμη και στην πιο μπανάλ εκδοχή του, αναβαπτίζεται από την τέχνη»

Συνέντευξη με τον ομότιμο καθηγητή του ΑΠΘ, ιστορικό της τέχνης Άλκη Χαραλαμπίδη, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου «Τέχνη εκ των πραγμάτων» (εκδ. University Studio Press). 

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο 

Δύσ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Τρία μυθιστορήματα που εφάπτονται με σημαντικές πλευρές της πραγματικότητας αυτού του δύσκολου καλοκαιριού. Κύπρος, αμερικανικές εκλογές, Παλαιστίνη. Τρία μυθιστορήματα που μας βοηθούν να εμβαθύνουμε σε μεγάλα γεγονότα, χωρίς να μας περιορίζουν σε αυτά.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσ...

Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Τα σκυλιά» σε σκηνοθεσία του Ανέστη Αζά, η οποία παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ένα project που δικαιώνει το ελληνικό ρεπερτόριο του Φεστιβάλ Αθηνών είναι «Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά...

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Η συγγραφέας Έρση Σωτηροπούλου, με  δήλωσή της, αρνήθηκε να λάβει το ποσό των 10.000 ευρώ που προσφέρει άγνωστος Ελληνοαμερικανός και το οποίο θα συνόδευε το βραβείο που θα λάβει φέτος στο 10ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Σίριαλ κίλερς, πτώματα που ξεθάβονται τυχαία, ένοχα μυστικά που έρχονται από το παρελθόν, βία και αγωνία στο έπακρο. Επιλέγουμε 13 θρίλερ για τις καυτές ημέρες του καλοκαιριού. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ