sympardis kentriki

Μια συνομιλία με τον Γιώργο Συμπάρδη, με αφορμή το τελευταίο του μυθιστόρημα «Πλατεία Κλαυθμώνος» (εκδ. Μεταίχμιο): για τη μνήμη και τα προσωπικά βιώματα που είναι ικανά να δώσουν βιβλία, αλλά «τα βιβλία δεν ανάγονται στα βιώματα που τα γέννησαν».

Συνέντευξη στον Κώστα Αγοραστό

Από το πρώτο του βιβλίο, τη νουβέλα «Μέντιουμ» το 1987 μέχρι και σήμερα, ο Γιώργος Συμπάρδης φροντίζει για κάθε ένα από τα βιβλία του να έχει πυκνώσει το βίωμά του και να έχει πάρει τις αποστάσεις του από την ιστορία που αφηγείται. Ίσως γι' αυτό κάθε φορά η ιστορία του είναι κατασταλαγμένη και η γραφή του μεστή. Η Πλατεία Κλαυθμώνος είναι το έκτο του πεζογραφικό έργο. Μιλήσαμε τόσο γι' αυτό όσο και για την εποχή που γεννήθηκε η ιστορία του βιβλίου.

Σε όλα σας τα βιβλία το προσωπικό βίωμα είναι εμφανές ότι υπάρχει τόσο στο χτίσιμο των χαρακτήρων όσο και στην ανασύσταση της εποχής. Η «Πλατεία Κλαυθμώνος» είναι το πιο προσωπικό σας μυθιστόρημα;

Το πιο προσωπικό μου μυθιστόρημα είναι τα Αδέλφια. Η οικογένεια που περιγράφεται εκεί μοιάζει με τη δική μου, αλλά και πάλι το κεντρικό πρόσωπο, ο μεγάλος αδελφός Θανάσης, είναι ένας ήρωας σχεδόν εξολοκλήρου κατασκευασμένος. Η Πλατεία Κλαυθμώνος περιέχει βέβαια βιώματα, ξεκινάει από αυτά –όλα τα βιβλία, πιστεύω, κάπως έτσι ξεκινάνε– αλλά «προσωπικό μου μυθιστόρημα» δεν θα το έλεγα σε καμία περίπτωση. Πιστεύω κι εγώ άλλωστε ότι «τα βιβλία δεν ανάγονται στα βιώματα που τα γέννησαν».

Πάω ακόμα πιο πίσω, στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, αλλά αυτό δεν γίνεται από νοσταλγία, οι τότε συνθήκες δεν υπήρξαν ευδαιμονικές.

Τόσο στο προηγούμενο βιβλίο σας [«Αδέλφια»] όσο και σ’ αυτό, οι ιστορίες τους έχουν τοποθετηθεί στη δεκαετία του ’60, σε αντίθεση με τα πρώτα σας βιβλία [από το «Μέντιουμ» μέχρι και τις «Μεγάλες γυναίκες»]. Η συγγραφική σας στροφή προς το παρελθόν σχετίζεται με νοσταλγία για εκείνα τα χρόνια, με τις πρωτόγνωρες δυσκολίες των τελευταίων χρόνων;

Ακόμα και το πρώτο μου βιβλίο, το μυθιστόρημα Μέντιουμ,  πάει πίσω, στο παρελθόν. Γράφηκε στην τριετία 1981-84 και δημοσιεύτηκε το 1987, ενώ τα ιστορούμενα γεγονότα τοποθετούνται στα μέσα της δεκαετίας του ’70. Να παραδεχθώ ότι στα Αδέλφια και στην Πλατεία Κλαυθμώνος πάω ακόμα πιο πίσω, στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, αλλά αυτό δεν γίνεται από νοσταλγία, οι τότε συνθήκες δεν υπήρξαν ευδαιμονικές. 

Η ιστορία σας ξεκινάει σχεδόν με μια παρεξήγηση: βρισκόμαστε στο 1967, στον πρώτο χρόνο της δικτατορίας των Συνταγματαρχών, όπου ένας χωροφύλακας συλλαμβάνει δύο νεαρούς, οι οποίοι μοιράζονταν το ίδιο παγκάκι –χωρίς καν να κοιτάζονται– και το οποίο τυγχάνει να βρίσκεται έξω από τις δημόσιες τουαλέτες της πλατείας Κλαυθμώνος. Είναι όμως και το καταλυτικό γεγονός για το ταξίδι του ήρωά σας προς την αυτογνωσία. Το τυχαίο είναι ένας παράγοντας που κινεί τα νήματα σε πολλές ιστορίες σας. Εδώ ποιος ο ρόλος του;

Στην  περίπτωση της Πλατείας Κλαυθμώνος δεν έχουμε να κάνουμε με ένα τυχαίο γεγονός. Ο νεαρός ήρωάς της έχει ήδη ακούσει τις φήμες για τα νυχτερινά μπλόκα που στήνονται για τους «ανώμαλους» στα ουρητήρια κι επομένως γνωρίζει τον πιθανό κίνδυνο που διατρέχει πηγαίνοντας εκεί. Αυτό που δεν γνωρίζει είναι ότι αρκεί να έρθει κάποιος άλλος να καθίσει στο ίδιο με σένα παγκάκι για να συλληφθείς. Αλλά και η περιπλάνησή του στη συνέχεια και κυρίως η γνωριμία του με το περιβάλλον των ομοφυλόφιλων κάθε άλλο παρά τυχαία είναι. Ακόμα κι αν δεν την επιδιώκει, την καλοδέχεται γιατί κάτι ψάχνει να βρει. 

Ο ήρωάς σας, δεκαεννιάχρονος φοιτητής Νομικής, περιπλανάται στο ευρύτερο κέντρο της Αθήνας και αλλού, εξερευνώντας πτυχές της πόλης αλλά και τα όριά της, ενώ την ίδια στιγμή λαμβάνει χώρα και μια περιπλάνηση σε αχαρτογράφητες περιοχές του ερωτισμού του. Πόσο μακριά πρέπει να ψάξει μέχρι να βρει το κέντρο του;

Όχι πολύ μακριά. Τα πρότυπα, κατά πάσα πιθανότητα και όπως αρχίζει να υποπτεύεται, βρίσκονται μέσα στο ίδιο του το σπίτι. 

Σημαντικούς συγγραφείς διαθέτει και η εποχή μας. Σπουδαία μυθιστορήματα και διηγήματα εξακολουθούν να γράφονται. 

Όλα τα απολυταρχικά καθεστώτα με το ασφυκτικό πλέγμα των απαγορεύσεων που εφάρμοζαν ευνοούσαν την ανάπτυξη του υπαινιγμού για κάθε μορφή επικοινωνίας. Σήμερα, πιστεύετε η ελευθερία έκφρασης και λόγου έχει αποδυναμώσει την επαφή των ανθρώπων σε κάθε μορφή της;

Οι άνθρωποι βρίσκουν τρόπους, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, να επικοινωνήσουν και να γνωριστούν. Τα σημερινά μέσα, με τα κοινωνικά δίκτυα της μεγαλύτερης ελευθερίας –και της ελευθεριότητας– διευκολύνουν μάλλον πάρα αποθαρρύνουν τις επαφές. Κάθε είδους. Κι επιτέλους, όσο χρόνο κι αν σπαταλάμε στο έξυπνο τηλέφωνο ή στον υπολογιστή, δεν πάψαμε στο μεταξύ να συναντιόμαστε.

Η Πλατεία Κλαυθμώνος είναι ένα τοπόσημο για την Αθήνα, που σήμερα έχει χάσει τις συνδηλώσεις που είχε την εποχή του βιβλίου. Σας θλίβει κάτι τέτοιο; Θα προτιμούσατε κάποια μέρη να περάσουν για πάντα στη σφαίρα του αστικού μύθου;

Η ονομασία της συγκεκριμένης πλατείας, όπως και κάθε τόπου, από κάπου προέρχεται και κάτι, όχι πάντα προφανές, σημαίνει, κάποιο γεωγραφικό χαρακτηριστικό ή γεγονός χαμένο στο παρελθόν ενός παλιού μύθου ή της Ιστορίας. Πάντως ακόμα κι αν κάτι κάποτε συνέβη κι έκτοτε μνημονεύεται, οι τόποι δεν παύουν να υφίστανται και τα μεταγενέστερα συμβάντα που έρχονται και επικάθονται και παράγουν και άλλα καινούρια νοήματα και στρώματα νοημάτων για τους νεότερους. Γι’ αυτό και πιστεύω πως οι τόποι εκτός απ’ ό,τι σημαίνουν ομιλούν αφ’ εαυτών και αφηγούνται κάθε εποχή και κάτι το διαφορετικό, το επιπλέον του παλίμψηστου της Ιστορίας και της μικροϊστορίας, το πολλές φορές διαφορετικό και ιδιαίτερο για τον καθένα μας.

metaixmio symbardis plateia klathmonos

Διαβάζοντας το βιβλίο σας, σε κάποια σημεία είχα μια αίσθηση συνομιλίας του με συγγραφείς καθώς και με άλλα βιβλία εκείνης της εποχής, σαν ένας διακριτικός χαιρετισμός. Ήταν κάτι που έγινε συνειδητά ή ολόκληρη εκείνη η εποχή εκ των πραγμάτων περιβάλλεται και εμπεριέχει τα σημαντικά έργα και τους μεγάλους καλλιτέχνες;

Δεν γνωρίζω σε ποιους παλαιότερους συγγραφείς αναφέρεστε. Θα με ενδιέφερε να μάθω ποιους εννοείτε. Εν πάση περιπτώσει, από τους μεταπολεμικούς πεζογράφους («εκείνης της εποχής»), ακόμα κι αν δεν υπάρχει κάποια συνειδητή συνομιλία, θαυμάζω και αγαπώ 1. τον Αλέξανδρο Κοτζιά για την άρνηση στην ευκολία που υποχρεώνει τον αναγνώστη να εγκύψει και να αναζητήσει τον μίτο της αφήγησης στο κείμενο, 2. τον Μένη Κουμανταρέα και 3. τον Δημήτρη Χατζή για την αγάπη τους προς τον άνθρωπο και τη συγκίνηση που προκαλούν και 4. τον Κώστα Ταχτσή για την αφηγηματικότητά του. Και κάτι ακόμα: σημαντικούς συγγραφείς διαθέτει και η εποχή μας. Σπουδαία μυθιστορήματα και διηγήματα εξακολουθούν να γράφονται. 

Απολογισμό πιστεύω δεν κάνετε ακόμη, αλλά στόχους βάζετε. Ποιος είναι ο επόμενός σας;

Μόλις τελείωσα ένα μυθιστόρημα κι απαντάω στις ερωτήσεις σας, τι άλλους στόχους να βάλω; Είμαι ολιγογράφος, κύριε Αγοραστέ.


 Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Λίνα Βαλετοπούλου: «Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια»

Λίνα Βαλετοπούλου: «Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια»

Μιλήσαμε με τη Λίνα Βαλετοπούλου, με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματος «Κλουαζονέ», από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

«Η Χάρις βρίσκεται στο χειρουργείο και υπό την επήρεια της νάρκωσης μεταφέρεται νοερά σε ένα αποτεφρωτήριο....

Στέφανος Αλεξιάδης: «Η λογοτεχνία οφείλει να αναδεικνύει τις σκληρές πλευρές της ζωής για να μπορεί να τις ξορκίζει»

Στέφανος Αλεξιάδης: «Η λογοτεχνία οφείλει να αναδεικνύει τις σκληρές πλευρές της ζωής για να μπορεί να τις ξορκίζει»

Μια συνομιλία με τον Στέφανο Αλεξιάδη, με αφορμή το θρίλερ «Οιμωγή», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

Το πρώτο σου βιβλίο ήταν στο χώρο της εφηβικής λογοτεχνίας. Είναι αποτέλεσμα συγγραφικής μετατόπιση...

Θανάσης Χειμωνάς: «Ζούμε την επέλαση ενός άκρατου συντηρητισμού με (δήθεν) προοδευτική μουτσούνα»

Θανάσης Χειμωνάς: «Ζούμε την επέλαση ενός άκρατου συντηρητισμού με (δήθεν) προοδευτική μουτσούνα»

Συνέντευξη με τον συγγραφέα Θανάση Χειμωνά με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). 

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο 

Μπορούμε να φανταστούμε το μέλλον με όρους που θα τους υπαγορεύει η αισιοδοξία; Αλήθεια, μπορούμε; Θα πρέπει...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

«Ο θάνατος του συγγραφέα, δημοσιογράφου και μέλους της Εταιρείας μας, Δημήτρη Φύσσα, ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία και γέμισε θλίψη όλους όσους τον γνώριζαν, προσωπικά ή μέσω των κειμένων του.« 

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δημήτρης Φύσσας, «Μήτσος» για τ...

Η «Σκέψη» του Αντρέγιεφ και το mal du siècle, στο θέατρο «Σφενδόνη»

Η «Σκέψη» του Αντρέγιεφ και το mal du siècle, στο θέατρο «Σφενδόνη»

Για τη μεταφορά της νουβέλας «Η Σκέψη» (1902) του Λεονίντ Αντρέγιεφ, στο θέατρο Σφενδόνη και σκηνοθεσία Χάρη Φραγκούλη, με τον Κωνσταντίνο Αβαρικιώτη στον πρωταγωνιστικό ρόλο. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στις 11 Φεβρουαρίου του 1900, ο γιατρό...

«Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο» της Δήμητρας Δήμου (κριτική)

«Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο» της Δήμητρας Δήμου (κριτική)

Για τη μελέτη της Δήμητρας Δήμου «Η καντιανή ηθική στον σύγχρονο κινηματογράφο – Ανάδειξη παραδειγμάτων κατηγορικής προσταγής σε σύγχρονες κινηματογραφικές αναπαραστάσεις» (εκδ. Βακχικόν).

Γράφει ο Θόδωρος Σούμας

Το βιβλίο της Δήμητρας Δήμου επικε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Η ζωή απαιτεί μια σειρά από δεξιότητες για να μπορεί κανείς να ανταποκριθεί καλύτερα στις απαιτήσεις της. Επιλέγουμε κάποια από τα βιβλία που μας μαθαίνουν διάφορες «εναλλακτικές» τέχνες του ζην. Ορισμένες, εξόχως πρωτότυπες. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ