zourgos

Συνέντευξη με τον Ισίδωρο Ζουργό με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα «Παλιές και νέες χώρες» (εκδ. Πατάκη).

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

Ο Ισίδωρος Ζουργός είναι ένας «σταθερός» συγγραφέας. Τόσο σταθερός που δεν διστάζει να ακολουθεί μια αβέβαιη, αλλά γόνιμη πορεία στα βάθη του παρελθόντος για να συλλέξει πολύτιμα στοιχεία. Εισδύει σε κάτι ολότελα ξένο με την εποχή μας, με την προοπτική να βρει εκείνο το κοίτασμα που θα «δέσει» το επόμενο βιβλίο του. Το ότι το καταφέρνει κάθε φορά είναι αποτέλεσμα της άοκνης έρευνας που κάνει, του αναμφίβολου συγγραφικού ταλέντου του και της ανάγκης του να συνομιλήσει ενεργά με το παρελθόν. Το ίδιο και οι αναγνώστες του! 

Αυτή τη φορά μάς μεταφέρει στα χρόνια της Μπελ Εποκ μεταξύ Αθήνας και Θεσσαλονίκης, αλλά με την Εσπερία να διαπερνάει τις λέξεις και την πλοκή του μυθιστορήματός του Παλιές και νέες χώρες (εκδ. Πατάκη). Δύο νέοι, ο Μιχάλη και η Λεύκα θα ενωθούν και θα χωρίσουν λόγω των κοινωνικών δεσμεύσεων, των ψεμάτων και της δικής τους αδυναμίας να αρθούν πάνω από το κοινωνικό πλαίσιο. 

Ο Ζουργός με επιδέξιο τρόπο ισορροπεί μεταξύ μεγάλης Ιστορίας (στο φόντο υπάρχουν όλες οι δραματικές αλλαγές στο χάρτη της εποχής) και της μικρής. Μας μίλησε για το νέο του μυθιστόρημα, αλλά και για το διαρκές ξανακοίταγμα του παρελθόντος, στο οποίο έχει αποδειχθεί δεινός επισκέπτης. 

Kάθε μυθιστόρημα έχει τις δικές του ιδιαίτερες δυσκολίες και η κάθε εποχή τα δικά της χαρακτηριστικά. Επομένως δεν μπαίνει θέμα κάποιας επαναλαμβανόμενης τεχνικής.

Όπως και στα προηγούμενα βιβλία σας έτσι και σ’ αυτό καταδύεστε σε ένα μακρινό παρελθόν. Με τα χρόνια αυτό έχει γίνει εύκολο; Η τεχνική είναι ίδια ή αλλάζει με τις συνθήκες που θέλετε να αναπαραστήσετε;

Κάθε μυθιστόρημα έχει τις δικές του ιδιαίτερες δυσκολίες και η κάθε εποχή τα δικά της χαρακτηριστικά. Επομένως δεν μπαίνει θέμα κάποιας επαναλαμβανόμενης τεχνικής. Το μόνο που αποτελεί σταθερό και αμετακίνητο προαπαιτούμενο είναι η όσο το δυνατόν ευρύτερη γνώση και θέαση μιας εποχής, κάτι που απαιτεί κόπο και έρευνα. Εδώ θα πρέπει να διευκρινίσουμε πως το ζητούμενο δεν είναι φυσικά μια νατουραλιστική αναπαράστασή της αλλά η μυθοπλασία, η γεννημένη από την ενσυναίσθηση του συγγραφέα, τις επιθυμίες, τις εμμονές του (γιατί όχι) και ό,τι άλλο. Προφανώς η ενόρμηση για τη συγγραφή ενός μυθιστορήματος είναι μια προσωπική ώθηση με παραφυάδες στο παρελθόν αλλά και στο σήμερα.

Όλο το βιβλίο χτίζεται πάνω στο δίπολο της Λεύκας Καραμάνου και του Μιχαήλ Δέδε. Ποιος από τους δύο σας έθεσε τα μεγαλύτερα «ζητήματα» για τον χαρακτήρα του;

Ομολογώ πως αρχική πρόθεση ήταν να ασχοληθεί η αφήγηση κυρίως με τα ζητήματα του άνδρα πρωταγωνιστή, μια περσόνα συγγενική του πρίγκηπα Μίσκιν. Κατά τη διάρκεια όμως της συγγραφής υπήρξε ένας ανταγωνισμός –συμβαίνει καμιά φορά κι αυτό– και ο γυναικείος χαρακτήρας πέρασε μπροστά. Κι όμως, κατά την υπόθεση του βιβλίου εκείνη τον αγάπησε πολύ! Τι φταίει, λοιπόν, αυτή αν η ιδιοπροσωπία της προέκυψε στα δικά μου μάτια ακαταμάχητη.

Το σημειώνετε κι εσείς στο επιλογικό σας σημείωμα, αλλά είναι εμφανές –έτσι κι αλλιώς– ότι ο Μιχαήλ παραπέμπει στον Ηλίθιο του Ντοστογιέφσκι. Είναι, λοιπόν, ένας άνθρωπος μιας άλλης εποχής; Μια φυσιογνωμία διαφορετική από τις τρέχουσες της εποχής του;

Προφανώς και είναι μια ξεκάθαρη περίπτωση ετερότητας. Ο Ντοστογιέφσκι είναι κλασικός γιατί οι ήρωές του υπερβαίνουν τον αιώνα του και είναι ολοζώντανοι μπροστά μας ακόμη και σήμερα. Κάθε εποχή αλλά και κάθε συγγραφέας κλείνει μέσα του τον δικό του ηλίθιο. Πήρα την απόφαση και έβγαλα τον δικό μου έξω στο φως ή μάλλον πίσω από τις γρίλιες ενός μυθιστορήματος.

Η Λεύκα κουβάλει θα έλεγα διαφορετικές ποιότητες. Μια επιφανειακή σκληρότητα, αλλά και ένα βαθύ συναίσθημα. Είναι κι αυτή μια Ναστάζια Φιλίπποβνα;

Δεν θα το έλεγα καθώς η Λεύκα τα καταφέρνει και ξεγλιστρά από τον ρόλο της απόλυτης θυματοποίησης. Ταλαιπωρείται από το δυναστικό για τις γυναίκες πλαίσιο της εποχής, όμως ακόμη και μέσα από την ηθική της δισημία στέκει όρθια. Θυμηθείτε τη στεντόρεια φωνή της στη φράση με την οποία τελειώνει το μυθιστόρημα: Είμαι η Λεύκα Κηρομάνου, άνθρωπέ μου, και τις δουλειές μου τις κανονίζω με όλες τους τις λεπτομέρειες!

Αν κάποιος ανατρέξει σε παλαιότερα βιβλία μου, εμφανές παράδειγμα το Στη σκιά της πεταλούδας, θα συναντήσει κι εκεί το τραγικό να υπεισέρχεται σε ιστορίες άλλων εποχών με την ίδια πάντοτε πικρή γεύση.

Το μυθιστόρημα μπορεί να διαβαστεί και για την ιστορική-κοινωνική πλευρά του. Εκτεταμένη τοκογλυφία, απεργίες εργατών, η θέση της γυναίκας στην κοινωνία. Είναι μια εποχή αναβρασμού που συμπαρασύρει τους ήρωες. Είναι αυτό μέρος της τραγικότητας των ηρώων σας;

Νομίζω πως η κάθε εποχή έχει τη δική της εκδοχή τραγικότητας. Κάθε φορά αλλάζει ο φλοιός, όμως ο καρπός του πικραμύγδαλου μένει ο ίδιος. Τα χαρακτηριστικά της εποχής που μόλις αναφέρατε μαζί με κάποια άλλα σχηματίζουν τον ιστορικό φλοιό που θα φιλοξενήσει τους σπόρους του τραγικού. Αν κάποιος ανατρέξει σε παλαιότερα βιβλία μου, εμφανές παράδειγμα το Στη σκιά της πεταλούδας (εκδ. Πατάκη), θα συναντήσει κι εκεί το τραγικό να υπεισέρχεται σε ιστορίες άλλων εποχών με την ίδια πάντοτε πικρή γεύση.

Αντιστοίχως, στο βάθος της εικόνας βλέπουμε την Οθωμανική Αυτοκρατορία να φθίνει σιγά σιγά και τον ευρωπαϊκό αέρα να εισδύει στο εσωτερικό της χώρας. Πιστεύετε πως αυτά τα γεγονότα αιχμής μπορούν να προσφέρουν εδραίους ήρωες;

Κάθε μεταβατική εποχή προσφέρεται για τη γένεση μυθιστορηματικών χαρακτήρων με εδραία βάση. Νομίζω πως οι συγγραφείς τις προτιμούμε, γιατί γύρω από έναν ιστορικό δρασκελισμό μπορούμε να φυτεύσουμε και να καλλιεργήσουμε τις μικροϊστορίες μας.

Κάθε συνομιλία με το παρελθόν είναι γόνιμη, καθώς χαρίζει τη δυνατότητα διεύρυνσης της συνείδησης.

Είναι βέβαιο ότι ιδιαίτερα οι Θεσσαλονικείς αναγνώστες θα σκεφτούν πώς ήταν η πόλη τους και πώς άλλαξε με τα χρόνια. Η πολύσπερμη Θεσσαλονίκη, παρά τις όποιες αιχμηρές γωνίες της, εμφανίζεται στο βιβλίο σας με όλο το κλέος της. Έχουμε ανάγκη στις μέρες μας αυτό το κοίταγμα προς τα πίσω;patakis zourgos palies xores 

Κάθε συνομιλία με το παρελθόν είναι γόνιμη, καθώς χαρίζει τη δυνατότητα διεύρυνσης της συνείδησης. Οι άνθρωποι σήμερα νομίζω πως έχουν περισσότερο από ποτέ την ανάγκη της αίσθησης μιας ιστορικής συνέχειας και μια επιβεβαίωσης του ανήκειν σε ένα ευρύτερο σύνολο. Αναφέρω αυτό το περισσότερο από ποτέ, γιατί αυτά τα χρόνια αιωρείται συχνά ως κοινωνικό ιδεώδες η συνείδηση του μοναχικού και απρόσωπου παγκοσμιοποιημένου καταναλωτή. Η γνώση του παρελθόντος, η αναψηλάφησή του, μπορεί να κρύβει αγκάθια, όμως αν χώσουμε τις χούφτες μέσα του, αυτό συμβάλλει στην ευρυγώνια θέαση του εαυτού και του κόσμου.

Τα βιβλία σας κινούνται μεταξύ δύο κόσμων. Από τη μια η ιστορική συνθήκη κι από την άλλη η μυθοπλασία. Αν και δεν είστε ιστορικός πιστεύετε πως το συλλογικό φαντασιακό μπορεί να κατανοήσει καλύτερα τι συνέβη στο παρελθόν μέσω μιας αφηγημένης ιστορίας;

Δεν είμαι απόλυτα σίγουρος γι’ αυτό, παρ’ όλα αυτά θέλω να πιστεύω πως τα μυθιστορήματα που κινούνται σε ένα ιστορικό περιβάλλον λύνουν κάποιες απορίες, όμως βάζουν κι άλλα τόσα ερωτήματα. Ας μη ξεχνάμε πως σε αυτές τις αφηγήσεις, κάτω από τα φύλλα τους, μισοκρύβεται μια συνομιλία με το σήμερα, δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς.

*Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο). 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Κλείνει ένας κύκλος αγάπης και γραφής ταυτόχρονα»

Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Κλείνει ένας κύκλος αγάπης και γραφής ταυτόχρονα»

Μια συζήτηση με τον συγγραφέα Θεόδωρο Γρηγοριάδη με αφορμή το πρόσφατο μυθιστόρημά του «Ελσίνκι» (εκδ. Πατάκη).

Συνέντευξη στον Κώστα Αγοραστό 

Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης είναι ένας τολμηρός και ταυτόχρονα χαμηλών τόνων συγγραφέας. Μέχρι στιγμής έχει ...

Άλκης Χαραλαμπίδης: «Το απλό, καθημερινό αντικείμενο, ακόμη και στην πιο μπανάλ εκδοχή του, αναβαπτίζεται από την τέχνη»

Άλκης Χαραλαμπίδης: «Το απλό, καθημερινό αντικείμενο, ακόμη και στην πιο μπανάλ εκδοχή του, αναβαπτίζεται από την τέχνη»

Συνέντευξη με τον ομότιμο καθηγητή του ΑΠΘ, ιστορικό της τέχνης Άλκη Χαραλαμπίδη, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου «Τέχνη εκ των πραγμάτων» (εκδ. University Studio Press). 

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο 

Δύσ...

Αγνή Μαριακάκη: «Οφείλουμε τις δυνάμεις και τις αντοχές μας στα παιδικά μας τραύματα»

Αγνή Μαριακάκη: «Οφείλουμε τις δυνάμεις και τις αντοχές μας στα παιδικά μας τραύματα»

Μιλήσαμε με την ψυχολόγο και κοινωνική ερευνήτρια Αγνή Μαριακάκη με αφορμή το βιβλίο της «Μάθε από το παρελθόν σου, αγάπησε τον εαυτό σου, ζήσε τη ζωή που σου αξίζει», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Key Books. 

Συνέντευξη στην Ελένη Κορόβηλα

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

Για το βιβλίο του Δημήτρη Τσατσούλη «Θεόδωρος Τερζόπουλος: ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» (εκδ. 24 Γράμματα). 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η πρόσφατη παράσταση της αισχύλειας τριλογίας «...

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

Για το ποιητικό βιβλίο της Αντωνίας Μποτονάκη «Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» (εκδ. Θράκα). Kεντρική εικόνα: Pablo Picasso, Cat Catching a Bird, 1939, Musée Picasso, Paris, France.

Γράφει η Άννα Αφεντουλίδου 

Έχει...

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ