zourgos

Συνέντευξη με τον Ισίδωρο Ζουργό με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα «Παλιές και νέες χώρες» (εκδ. Πατάκη).

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

Ο Ισίδωρος Ζουργός είναι ένας «σταθερός» συγγραφέας. Τόσο σταθερός που δεν διστάζει να ακολουθεί μια αβέβαιη, αλλά γόνιμη πορεία στα βάθη του παρελθόντος για να συλλέξει πολύτιμα στοιχεία. Εισδύει σε κάτι ολότελα ξένο με την εποχή μας, με την προοπτική να βρει εκείνο το κοίτασμα που θα «δέσει» το επόμενο βιβλίο του. Το ότι το καταφέρνει κάθε φορά είναι αποτέλεσμα της άοκνης έρευνας που κάνει, του αναμφίβολου συγγραφικού ταλέντου του και της ανάγκης του να συνομιλήσει ενεργά με το παρελθόν. Το ίδιο και οι αναγνώστες του! 

Αυτή τη φορά μάς μεταφέρει στα χρόνια της Μπελ Εποκ μεταξύ Αθήνας και Θεσσαλονίκης, αλλά με την Εσπερία να διαπερνάει τις λέξεις και την πλοκή του μυθιστορήματός του Παλιές και νέες χώρες (εκδ. Πατάκη). Δύο νέοι, ο Μιχάλη και η Λεύκα θα ενωθούν και θα χωρίσουν λόγω των κοινωνικών δεσμεύσεων, των ψεμάτων και της δικής τους αδυναμίας να αρθούν πάνω από το κοινωνικό πλαίσιο. 

Ο Ζουργός με επιδέξιο τρόπο ισορροπεί μεταξύ μεγάλης Ιστορίας (στο φόντο υπάρχουν όλες οι δραματικές αλλαγές στο χάρτη της εποχής) και της μικρής. Μας μίλησε για το νέο του μυθιστόρημα, αλλά και για το διαρκές ξανακοίταγμα του παρελθόντος, στο οποίο έχει αποδειχθεί δεινός επισκέπτης. 

Kάθε μυθιστόρημα έχει τις δικές του ιδιαίτερες δυσκολίες και η κάθε εποχή τα δικά της χαρακτηριστικά. Επομένως δεν μπαίνει θέμα κάποιας επαναλαμβανόμενης τεχνικής.

Όπως και στα προηγούμενα βιβλία σας έτσι και σ’ αυτό καταδύεστε σε ένα μακρινό παρελθόν. Με τα χρόνια αυτό έχει γίνει εύκολο; Η τεχνική είναι ίδια ή αλλάζει με τις συνθήκες που θέλετε να αναπαραστήσετε;

Κάθε μυθιστόρημα έχει τις δικές του ιδιαίτερες δυσκολίες και η κάθε εποχή τα δικά της χαρακτηριστικά. Επομένως δεν μπαίνει θέμα κάποιας επαναλαμβανόμενης τεχνικής. Το μόνο που αποτελεί σταθερό και αμετακίνητο προαπαιτούμενο είναι η όσο το δυνατόν ευρύτερη γνώση και θέαση μιας εποχής, κάτι που απαιτεί κόπο και έρευνα. Εδώ θα πρέπει να διευκρινίσουμε πως το ζητούμενο δεν είναι φυσικά μια νατουραλιστική αναπαράστασή της αλλά η μυθοπλασία, η γεννημένη από την ενσυναίσθηση του συγγραφέα, τις επιθυμίες, τις εμμονές του (γιατί όχι) και ό,τι άλλο. Προφανώς η ενόρμηση για τη συγγραφή ενός μυθιστορήματος είναι μια προσωπική ώθηση με παραφυάδες στο παρελθόν αλλά και στο σήμερα.

Όλο το βιβλίο χτίζεται πάνω στο δίπολο της Λεύκας Καραμάνου και του Μιχαήλ Δέδε. Ποιος από τους δύο σας έθεσε τα μεγαλύτερα «ζητήματα» για τον χαρακτήρα του;

Ομολογώ πως αρχική πρόθεση ήταν να ασχοληθεί η αφήγηση κυρίως με τα ζητήματα του άνδρα πρωταγωνιστή, μια περσόνα συγγενική του πρίγκηπα Μίσκιν. Κατά τη διάρκεια όμως της συγγραφής υπήρξε ένας ανταγωνισμός –συμβαίνει καμιά φορά κι αυτό– και ο γυναικείος χαρακτήρας πέρασε μπροστά. Κι όμως, κατά την υπόθεση του βιβλίου εκείνη τον αγάπησε πολύ! Τι φταίει, λοιπόν, αυτή αν η ιδιοπροσωπία της προέκυψε στα δικά μου μάτια ακαταμάχητη.

Το σημειώνετε κι εσείς στο επιλογικό σας σημείωμα, αλλά είναι εμφανές –έτσι κι αλλιώς– ότι ο Μιχαήλ παραπέμπει στον Ηλίθιο του Ντοστογιέφσκι. Είναι, λοιπόν, ένας άνθρωπος μιας άλλης εποχής; Μια φυσιογνωμία διαφορετική από τις τρέχουσες της εποχής του;

Προφανώς και είναι μια ξεκάθαρη περίπτωση ετερότητας. Ο Ντοστογιέφσκι είναι κλασικός γιατί οι ήρωές του υπερβαίνουν τον αιώνα του και είναι ολοζώντανοι μπροστά μας ακόμη και σήμερα. Κάθε εποχή αλλά και κάθε συγγραφέας κλείνει μέσα του τον δικό του ηλίθιο. Πήρα την απόφαση και έβγαλα τον δικό μου έξω στο φως ή μάλλον πίσω από τις γρίλιες ενός μυθιστορήματος.

Η Λεύκα κουβάλει θα έλεγα διαφορετικές ποιότητες. Μια επιφανειακή σκληρότητα, αλλά και ένα βαθύ συναίσθημα. Είναι κι αυτή μια Ναστάζια Φιλίπποβνα;

Δεν θα το έλεγα καθώς η Λεύκα τα καταφέρνει και ξεγλιστρά από τον ρόλο της απόλυτης θυματοποίησης. Ταλαιπωρείται από το δυναστικό για τις γυναίκες πλαίσιο της εποχής, όμως ακόμη και μέσα από την ηθική της δισημία στέκει όρθια. Θυμηθείτε τη στεντόρεια φωνή της στη φράση με την οποία τελειώνει το μυθιστόρημα: Είμαι η Λεύκα Κηρομάνου, άνθρωπέ μου, και τις δουλειές μου τις κανονίζω με όλες τους τις λεπτομέρειες!

Αν κάποιος ανατρέξει σε παλαιότερα βιβλία μου, εμφανές παράδειγμα το Στη σκιά της πεταλούδας, θα συναντήσει κι εκεί το τραγικό να υπεισέρχεται σε ιστορίες άλλων εποχών με την ίδια πάντοτε πικρή γεύση.

Το μυθιστόρημα μπορεί να διαβαστεί και για την ιστορική-κοινωνική πλευρά του. Εκτεταμένη τοκογλυφία, απεργίες εργατών, η θέση της γυναίκας στην κοινωνία. Είναι μια εποχή αναβρασμού που συμπαρασύρει τους ήρωες. Είναι αυτό μέρος της τραγικότητας των ηρώων σας;

Νομίζω πως η κάθε εποχή έχει τη δική της εκδοχή τραγικότητας. Κάθε φορά αλλάζει ο φλοιός, όμως ο καρπός του πικραμύγδαλου μένει ο ίδιος. Τα χαρακτηριστικά της εποχής που μόλις αναφέρατε μαζί με κάποια άλλα σχηματίζουν τον ιστορικό φλοιό που θα φιλοξενήσει τους σπόρους του τραγικού. Αν κάποιος ανατρέξει σε παλαιότερα βιβλία μου, εμφανές παράδειγμα το Στη σκιά της πεταλούδας (εκδ. Πατάκη), θα συναντήσει κι εκεί το τραγικό να υπεισέρχεται σε ιστορίες άλλων εποχών με την ίδια πάντοτε πικρή γεύση.

Αντιστοίχως, στο βάθος της εικόνας βλέπουμε την Οθωμανική Αυτοκρατορία να φθίνει σιγά σιγά και τον ευρωπαϊκό αέρα να εισδύει στο εσωτερικό της χώρας. Πιστεύετε πως αυτά τα γεγονότα αιχμής μπορούν να προσφέρουν εδραίους ήρωες;

Κάθε μεταβατική εποχή προσφέρεται για τη γένεση μυθιστορηματικών χαρακτήρων με εδραία βάση. Νομίζω πως οι συγγραφείς τις προτιμούμε, γιατί γύρω από έναν ιστορικό δρασκελισμό μπορούμε να φυτεύσουμε και να καλλιεργήσουμε τις μικροϊστορίες μας.

Κάθε συνομιλία με το παρελθόν είναι γόνιμη, καθώς χαρίζει τη δυνατότητα διεύρυνσης της συνείδησης.

Είναι βέβαιο ότι ιδιαίτερα οι Θεσσαλονικείς αναγνώστες θα σκεφτούν πώς ήταν η πόλη τους και πώς άλλαξε με τα χρόνια. Η πολύσπερμη Θεσσαλονίκη, παρά τις όποιες αιχμηρές γωνίες της, εμφανίζεται στο βιβλίο σας με όλο το κλέος της. Έχουμε ανάγκη στις μέρες μας αυτό το κοίταγμα προς τα πίσω;patakis zourgos palies xores 

Κάθε συνομιλία με το παρελθόν είναι γόνιμη, καθώς χαρίζει τη δυνατότητα διεύρυνσης της συνείδησης. Οι άνθρωποι σήμερα νομίζω πως έχουν περισσότερο από ποτέ την ανάγκη της αίσθησης μιας ιστορικής συνέχειας και μια επιβεβαίωσης του ανήκειν σε ένα ευρύτερο σύνολο. Αναφέρω αυτό το περισσότερο από ποτέ, γιατί αυτά τα χρόνια αιωρείται συχνά ως κοινωνικό ιδεώδες η συνείδηση του μοναχικού και απρόσωπου παγκοσμιοποιημένου καταναλωτή. Η γνώση του παρελθόντος, η αναψηλάφησή του, μπορεί να κρύβει αγκάθια, όμως αν χώσουμε τις χούφτες μέσα του, αυτό συμβάλλει στην ευρυγώνια θέαση του εαυτού και του κόσμου.

Τα βιβλία σας κινούνται μεταξύ δύο κόσμων. Από τη μια η ιστορική συνθήκη κι από την άλλη η μυθοπλασία. Αν και δεν είστε ιστορικός πιστεύετε πως το συλλογικό φαντασιακό μπορεί να κατανοήσει καλύτερα τι συνέβη στο παρελθόν μέσω μιας αφηγημένης ιστορίας;

Δεν είμαι απόλυτα σίγουρος γι’ αυτό, παρ’ όλα αυτά θέλω να πιστεύω πως τα μυθιστορήματα που κινούνται σε ένα ιστορικό περιβάλλον λύνουν κάποιες απορίες, όμως βάζουν κι άλλα τόσα ερωτήματα. Ας μη ξεχνάμε πως σε αυτές τις αφηγήσεις, κάτω από τα φύλλα τους, μισοκρύβεται μια συνομιλία με το σήμερα, δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς.

*Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο). 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Λίνα Βαλετοπούλου: «Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια»

Λίνα Βαλετοπούλου: «Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια»

Μιλήσαμε με τη Λίνα Βαλετοπούλου, με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματος «Κλουαζονέ», από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

«Η Χάρις βρίσκεται στο χειρουργείο και υπό την επήρεια της νάρκωσης μεταφέρεται νοερά σε ένα αποτεφρωτήριο....

Στέφανος Αλεξιάδης: «Η λογοτεχνία οφείλει να αναδεικνύει τις σκληρές πλευρές της ζωής για να μπορεί να τις ξορκίζει»

Στέφανος Αλεξιάδης: «Η λογοτεχνία οφείλει να αναδεικνύει τις σκληρές πλευρές της ζωής για να μπορεί να τις ξορκίζει»

Μια συνομιλία με τον Στέφανο Αλεξιάδη, με αφορμή το θρίλερ «Οιμωγή», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

Το πρώτο σου βιβλίο ήταν στο χώρο της εφηβικής λογοτεχνίας. Είναι αποτέλεσμα συγγραφικής μετατόπιση...

Θανάσης Χειμωνάς: «Ζούμε την επέλαση ενός άκρατου συντηρητισμού με (δήθεν) προοδευτική μουτσούνα»

Θανάσης Χειμωνάς: «Ζούμε την επέλαση ενός άκρατου συντηρητισμού με (δήθεν) προοδευτική μουτσούνα»

Συνέντευξη με τον συγγραφέα Θανάση Χειμωνά με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). 

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο 

Μπορούμε να φανταστούμε το μέλλον με όρους που θα τους υπαγορεύει η αισιοδοξία; Αλήθεια, μπορούμε; Θα πρέπει...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) –  Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) – Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

Για το βραβευμένο με Πούλιτζερ 2022 μυθιστόρημα του Τζόσουα Κοέν [Joshua Cohen] «Οι Νετανιάχου» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η οικογένεια Netanyahu (ο μικρός αριστερά είναι ο «Μπίμπι» - Μπένιαμιν Νετανιάχου, ενώ από τη φωτογραφία απουσιάζει ο τρίτος γιος της οικογένειας, ο Ίντο)...

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

«Ο θάνατος του συγγραφέα, δημοσιογράφου και μέλους της Εταιρείας μας, Δημήτρη Φύσσα, ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία και γέμισε θλίψη όλους όσους τον γνώριζαν, προσωπικά ή μέσω των κειμένων του.« 

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δημήτρης Φύσσας, «Μήτσος» για τ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ