pitenis

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Μιχάλης Πιτένης, με αφορμή το βιβλίο του «Γιαλάν Ντουνιάς» (εκδ. Γράφημα).

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το μυθιστόρημά σας Γιαλάν Ντουνιάς; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;

Η πόλη μου, η Κοζάνη. Οι μνήμες που μου κληροδότησαν οι δικοί μου άνθρωποι, οι συγγενείς, οι φίλοι, οι γνωστοί. Οι ήχοι, οι φωνές , οι μυρωδιές, οι σχέσεις, οι συμπεριφορές, οι αντιλήψεις, οι αναμνήσεις ενός κόσμου που έπαψε εδώ και χρόνια να υπάρχει, που εξελίχτηκε, μεταλλάχτηκε. Η ανάγκη μου, τελικά, να αποδώσω έναν ελάχιστο φόρο τιμής σ’ αυτούς που έφυγαν και σ’ όσα χάθηκαν. Πολλές φορές σκέφτομαι ότι το μυθιστόρημα αυτό το κουβαλάω μέσα μου από την μέρα που έγραψα την πρώτη μου λέξη. Απλώς τώρα ήρθε η ώρα να το ολοκληρώσω.

Ανάμεσα στην ιστορική έρευνα και την επινόηση, πού γέρνει η πλάστιγγα;

Πάντοτε με ενδιαφέρει το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται και δρουν οι ήρωες του κάθε βιβλίου μου να είναι όσο γίνεται πιο ακριβές, όταν αυτό που αφηγούμαι εξελίσσεται σε παρελθόντα χρόνο. Η ιστορική έρευνα που κάνω με βοηθάει να διαμορφώσω το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα αναπτυχθεί η όποια επινόηση μου, χωρίς η μία να περιορίζει την άλλη. Σίγουρα όμως, η ιστορική έρευνα καθορίζει τα χαρακτηριστικά της επινόησης. Γι’ αυτό, θα έλεγα πως μεταξύ τους υπάρχει πάντα μια σχετική ισορροπία.

Οι φυσικοί ομιλητές του κοζανίτικου ιδιώματος μειώνονται μέρα με τη μέρα, όπως είναι λογικό και επόμενο. Κάποια στοιχεία του παραμένουν αφού υπάρχουν πολλοί νέοι άνθρωποι που προσπαθούν χρησιμοποιώντας τα στην καθημερινή τους γλώσσα να τα διατηρήσουν.

Ο τίτλος του βιβλίου Γιαλάν Ντουνιάς είναι δάνειο μιας φράσης από το κοζανίτικο ιδίωμα που κάποτε κυριαρχούσε στις συνομιλίες των κατοίκων. Εξακολουθεί να παραμένει ζωντανό αυτό το ιδίωμα ή έχει σβήσει;

Οι φυσικοί ομιλητές του κοζανίτικου ιδιώματος μειώνονται μέρα με τη μέρα, όπως είναι λογικό και επόμενο. Κάποια στοιχεία του παραμένουν αφού υπάρχουν πολλοί νέοι άνθρωποι που προσπαθούν χρησιμοποιώντας τα στην καθημερινή τους γλώσσα να τα διατηρήσουν. Ωστόσο, πολλές εκφράσεις αλλά και λέξεις του λησμονήθηκαν. Στο μυθιστόρημα επέλεξα οι ήρωες που ζουν το 1960 να χρησιμοποιούν το ιδίωμα, (σ. σ. με τις απαραίτητες επεξηγήσεις όπου χρειάζεται), κάτι που πιστεύω ότι τους κάνει πιο αληθινούς, αυθεντικούς. Η γλώσσα ενός τόπου εκτός από κώδικας επικοινωνίας είναι και βασικό στοιχείο της ταυτότητας τους και αυτό το στοιχείο ήθελα να υπάρχει στο βιβλίο.

Τι ρόλο παίζει ο τόπος (η πόλη) στην εξέλιξη της πλοκής;

Βασικό. Οι άνθρωποι που πρωταγωνιστούν στο βιβλίο είναι γνήσια τέκνα της πόλης. Ο τρόπος που ζουν, το πώς συμπεριφέρονται, πώς σκέφτονται και πώς αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλο, είναι απόρροια του περιβάλλοντος τους. Ένα περιβάλλον που άλλες φορές φαντάζει οικείο και ζεστό και άλλες κρύο και σκληρό, όμοιο με τον τόπο όπου είναι χτισμένη η πόλη.

Η πλοκή ή οι χαρακτήρες θεωρείτε ότι είναι ο οδηγός σας όταν γράφετε; Πού ρίχνετε μεγαλύτερο βάρος;

Ξεκινάω πάντα απ’ την πλοκή, που για μένα λειτουργεί σαν ένας οδικός χάρτης. Ένας χάρτης που έχει πάντα αρχή, αλλά όχι και τέλος. Μόλις χαράξω αυτό το χάρτη πασχίζω να βρω και τους κατάλληλους χαρακτήρες που θα τον περπατήσουν. Ουσιαστικά είναι αλληλένδετα. Καθώς εξελίσσεται η πλοκή, απλώνουν, ανοίγουν και αποκαλύπτονται οι χαρακτήρες. Πολλές φορές συνειδητοποιώ ότι παρόλο που εγώ χάραξα την αρχική πορεία, σταδιακά το τιμόνι έχει περάσει στους πρωταγωνιστές μου που αποζητούν την ελευθερία τους και καταφέρνουν τελικά να την κερδίσουν. Δίνω μεγάλη βαρύτητα στην πλοκή, στη διαδρομή της ιστορίας που αφηγούμαι, αλλά με γοητεύει εξίσου και η ιδέα πως όλο αυτό το ταξίδι μπορεί να αφορά την εσωτερική διαδρομή ενός χαρακτήρα.

grafima gialan ntouniasΚάποιοι λένε, «το μεγάλο μυθιστόρημα, χρειάζεται μεγάλο θέμα». Τι πιστεύετε;

Αν ίσχυε αυτό, πιστεύω πως, θα είχαν γραφτεί μέχρι σήμερα λίγα μυθιστορήματα. Γνώμη μου είναι πως το «μεγάλο θέμα» το κάνει ο τρόπος με τον οποίο θα γραφτεί ένα μυθιστόρημα. Το πώς θα το διαχειριστεί και θα το αναπτύξει ο συγγραφέας του. Υπάρχει περίπτωση από ένα απλό, συνηθισμένο, καθημερινό αν προτιμάτε, θέμα να προκύψει ένα σπουδαίο έργο. Προσωπικά, δεν αναζητώ ποτέ «μεγάλα θέματα», αλλά μ’ ενδιαφέρει «ΑΥΤΟΣ, ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!». Γι’ αυτόν προσπαθώ να μιλήσω μέσα απ’ τα γραπτά μου.

Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βαθύτερο θέμα στο δικό σας μυθιστόρημα;

Οι ανθρώπινες σχέσεις. Το πώς λειτουργούσαν και συμπεριφέρονταν οι άνθρωποι σε μια μικρή και κλειστή κοινωνία τόσο στην καθημερινότητα τους όσο και όταν προέκυψαν συγκλονιστικά γεγονότα που την ανέτρεψαν και τους έφεραν μπροστά σε πολύ δύσκολες καταστάσεις. Οι ήρωες μου δεν είναι μονοσήμαντα καλοί ή κακοί, δυνατοί ή αδύναμοι. Είναι άνθρωποι και οι άνθρωποι κάθε εποχής, είτε ζουν τη δεκαετία του 1960, είτε σήμερα, μπροστά σε αναπάντεχα γεγονότα που μπορεί να φέρουν τα πάνω κάτω αποκαλύπτουν ποιοι πραγματικά είναι. Έγραψα το Γιαλάν Ντουνιάς όχι για να κρίνω τις ανθρώπινες συμπεριφορές, αλλά για να τις κατανοήσω και γω καλύτερα, έχοντας κατά νου πάντα πως οι άνθρωποι μπορεί να έχουν πολλές και διαφορετικές πλευρές.

politeia link more

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Λίνα Βαλετοπούλου: «Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια»

Λίνα Βαλετοπούλου: «Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια»

Μιλήσαμε με τη Λίνα Βαλετοπούλου, με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματος «Κλουαζονέ», από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

«Η Χάρις βρίσκεται στο χειρουργείο και υπό την επήρεια της νάρκωσης μεταφέρεται νοερά σε ένα αποτεφρωτήριο....

Στέφανος Αλεξιάδης: «Η λογοτεχνία οφείλει να αναδεικνύει τις σκληρές πλευρές της ζωής για να μπορεί να τις ξορκίζει»

Στέφανος Αλεξιάδης: «Η λογοτεχνία οφείλει να αναδεικνύει τις σκληρές πλευρές της ζωής για να μπορεί να τις ξορκίζει»

Μια συνομιλία με τον Στέφανο Αλεξιάδη, με αφορμή το θρίλερ «Οιμωγή», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

Το πρώτο σου βιβλίο ήταν στο χώρο της εφηβικής λογοτεχνίας. Είναι αποτέλεσμα συγγραφικής μετατόπιση...

Θανάσης Χειμωνάς: «Ζούμε την επέλαση ενός άκρατου συντηρητισμού με (δήθεν) προοδευτική μουτσούνα»

Θανάσης Χειμωνάς: «Ζούμε την επέλαση ενός άκρατου συντηρητισμού με (δήθεν) προοδευτική μουτσούνα»

Συνέντευξη με τον συγγραφέα Θανάση Χειμωνά με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). 

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο 

Μπορούμε να φανταστούμε το μέλλον με όρους που θα τους υπαγορεύει η αισιοδοξία; Αλήθεια, μπορούμε; Θα πρέπει...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

Για το μυθιστόρημα της Έλσα Τριολέτ [Elsa Triolet] «Τριαντάφυλλλα επί πιστώσει» (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Λυσσασμένη γάτα» του Ρίτσαρντ Μπρουκς με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Πολ Νιούμαν. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου ...

«Κρατήρας» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική)  – Ποιητική συλλογή πολλαπλής ανάγνωσης

«Κρατήρας» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική) – Ποιητική συλλογή πολλαπλής ανάγνωσης

Για την ποιητική συλλογή του Θανάση Χατζόπουλου «Κρατήρας» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: (© Unsplash). 

Γράφει η Άλκηστις Σουλογιάννη

Επί σειρά ετών ο Θανάσης Χατζόπουλος με κείμενα πρωτότυπης δημιουργικής γραφής κυρί...

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

Για τη θεατρική μεταφορά της «Καρδιάς σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε διασκευή Άρη Σερβετάλη και Έφης Μπίρμπα και σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα που ανεβαίνει στο θέατρο Κιβωτός. Κεντρική εικόνα: Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του γιατρού Πρεομπραζένσκι.

Γράφει ο Νίκο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ