5 λεπτά με τον Διονύση Μαρίνο

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;

Ο Μπλε Ήλιος καταγράφεται εδώ και χρόνια μέσα μου πριν καν γραφτεί. Ωστόσο, δεν το είχα πάρει απόφαση ότι μπορώ να φέρω εις πέρας αυτό το βιβλίο. Είχα μαζί του μια σχέση έλξης-άπωσης. Τα τελευταία δύο χρόνια είδα πως η «μάχη» θα μπορούσε να ολοκληρωθεί και να είναι αναίμακτη. Που σημαίνει να πάρω μια απόσταση από το υλικό που είχα στα χέρια μου, δίχως όμως να το μετατρέψω σε ένα ουδέτερο αντικείμενο έρευνας. Το ερέθισμα δεν ήταν ένα, αλλά πολλά. Εικόνες του παρελθόντος, γεγονότα που με έκαναν να κατανοήσω τη ζωή διαφορετικά και τα οποία, εν πολλοίς, με καθόρισαν, σκέψεις που άρχισαν να ωριμάζουν μέσα μου και έψαχναν ένα λογοτεχνικό «ντύμα» για να εκφραστούν.

Ανάμεσα στην πραγματικότητα και την επινόηση, που γέρνει η πλάστιγγα;

Στο συγκεκριμένο βιβλίο το ένα στοιχείο (της αλήθειας) με το άλλο (της επινόησης) συνυπάρχουν. Το αποτέλεσμα, δε, έχει ενδιαφέρον ακόμη και για μένα που το έγραψα, καθώς μου εμφανίζει πτυχές της ιστορίας που τις βλέπω από αυτό το πρίσμα για πρώτη φορά. Στο τέλος δεν ξέρω πού βρίσκεται η μυθοπλασία και πού η πραγματικότητα. Αλλωστε, εξαρχής δεν είχα σκοπό να γράψω μια κάποια αυτοβιογραφία μου, ούτε καν συγκεκαλυμμένη. Η ζωή προσφέρει ένα αταξινόμητο υλικό, το οποίο αν προσπαθήσεις να το μεταφέρεις «ως έχει» στο χαρτί, κινδυνεύεις βάσιμα να γράψεις κάτι εντελώς αδιάφορο.

Τι ρόλο παίζει ο τόπος (η πόλη) στην εξέλιξη της πλοκής;

Παίζει σημαντικό ρόλο. Η Αθήνα και ο Πειραιάς (στη σημερινή τους μορφή, αλλά και σε εκείνη προηγούμενων δεκαετιών) είναι οι αστικοί χώροι που κινούνται οι ήρωες του Μπλε Ήλιου. Επομένως, το σκηνικό είναι ουσιαστικά πλεγμένο με την ψυχοσύνθεσή τους, αλλά και με την εξέλιξη της ιστορίας. Οι τόποι που ζούμε μάς επηρεάζουν, δεν γίνεται αλλιώς. Κατά μείζονα λόγο, αυτό ισχύει και για τους λογοτεχνικούς ήρωες.

Οι μικρές ζωές των ανθρώπων είναι ικανές να φτιάξουν μεγάλα έργα.

Πόσο νωρίς ή πόσο αργά γνωρίζατε το τέλος της ιστορίας σας;

Είχα εξαρχής αποφασίσει πως η κεντρική του ηρωίδα, η Μαριάννα, θα χρειαστεί να περάσει διά πυρός και σιδήρου μέχρι να φτάσει στο σημείο της κάθαρσης. Υπό άλλες συνθήκες, σε κάποιο άλλο βιβλίο ενδεχομένως, θα την άφηνα να ταλαιπωρείται αρκετά με αβέβαιη τη θετική κατάληξη. Εδώ, όμως, έψαχνα μια –έστω μικρή– ανοιχτή πόρτα. Κάτι που να της δίνει το βάσιμο δικαίωμα στην ελπίδα. Όπως, τουλάχιστον, θα μπορούσε να είναι σχηματοποιημένη η ελπίδα γι’ αυτήν.

Κάποιοι λένε, «ένα μεγάλο μυθιστόρημα, χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα». Το πιστεύετε;

Αν «μεγάλο» θέμα εννοούμε ένα πολιτικό γεγονός στη λογική του Ζ ή στην κάπως άτσαλη καταγραφή της οικονομικής κρίσης που διαπέρασε την Ελλάδα πριν από χρόνια, τότε ας λείπει. Τέτοιου είδους μεγάλα γεγονότα δεν προσφέρει, πλέον, η ιστορία. Οι μικρές ζωές των ανθρώπων είναι ικανές να φτιάξουν μεγάλα έργα. Εντέλει, αν το θέμα του μυθιστορήματος είναι το ένα ζητούμενο, το άλλο είναι το πλάτος του. Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει έτσι ώστε να ξεφύγει από την προκείμενη αφορμή που το δημιούργησε. Υπό αυτό το πρίσμα, μπορείς να μιλήσεις για τα «χθαμαλά» με έναν υψηλόφρονα τρόπο.

Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βαθύτερο θέμα στο δικό σας μυθιστόρημα;

Το αίτημα της αγάπης, αναμφίβολα. Και οι τρεις βασικοί ήρωες του Μπλε Ήλιου ζητούν να σπάσουν τα στεγανά που οι ίδιοι έχουν δημιουργήσει στη ζωή τους, να ξεφύγουν από την προδιαγεγραμμένη τους πορεία και να ανοιχτούν στη μεγάλη –και εν πολλοίς ανεξερεύνητη– περιοχή της καρδιάς. Οπως συμβαίνει, όμως, πάντα: αυτή η απόφαση έχει και το κόστος της. Εδώ είναι η καρδιά, εδώ και το μαχαίρι.

Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;

Ο ιδανικός αναγνώστης είναι μια συγγραφική κατασκευή που λειτουργεί περισσότερο ως ανακουφιστικός μύθος, παρά ως εδραία πραγματικότητα. Από τη στιγμή που δεν υπάρχει ιδανικός συγγραφέας πώς γίνεται να υπάρχει ιδανικός αναγνώστης; Έχω την εντύπωση πως αντί να ψάχνουμε τον ιδανικό αναγνώστη, στις μέρες μας αξίζει να ψάχνουμε –απλώς– εκείνον τον αναγνώστη που δεν θα επηρεάζεται από το αναίτιο και προσχηματικό buzz που κάνουν κάποια βιβλία και να ψάξει μόνος του, εντελώς ανεπηρέαστος, το βιβλίο που θα «μιλήσει» μέσα του με ειλικρίνεια και μακριά από λογοτεχνικές μόδες ή εξωτερικές παρεμβολές.

Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;

Τους Φαροφύλακες της Emma Stonex (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Μεταιχμιο).