minoglou kentriki 01

Η εκδότρια Μάγγη Μίνογλου σε μια εφ' όλης της ύλης συζήτηση για τα 35 χρόνια των εκδόσεων Κριτική.

Του Κώστα Αγοραστού

Τριάντα πέντε χρόνια επικεφαλής των εκδόσεων Κριτική, η Μάγγη Μίνογλου έχει συγκεράσει το επιστημονικό της ενδιαφέρον για τα πανεπιστημιακά συγγράματα και τα δοκίμια [φιλοσοφίας, κοινωνιολογίας, κ.ά.] με την αγάπη της για τη λογοτεχνία [ελληνική & μεταφρασμένη]. Κρατάει χαμηλό προφίλ, διαβάζει η ίδια όλα τα χειρόγραφα που λαμβάνουν οι εκδόσεις και κάνει προσεκτικές επιλογές στα βιβλία που εντάσσει στον κατάλογο της Κριτικής. Η πανδημία και οι μήνες του εγκλεισμού έδειξαν σε όλους μας ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο και ακλόνητο και η κα Μίνογλου δείχνει να το γνωρίζει καλά.

Οι εκδόσεις Κριτική έκαναν την εμφάνισή τους στον εκδοτικό χώρο το 1987. Εν μέσω πολλών και ιστορικών εκδοτικών οίκων που εκείνα τα χρόνια γνώριζαν μεγάλη επιτυχία, μπορείτε να μας περιγράψετε τις συνθήκες μέσα στις οποίες «γεννήθηκαν» οι εκδόσεις Κριτική; Σε ποιους αναγνώστες θέλατε να απευθυνθείτε και πώς αντιμετωπίσατε τις πρώτες σας μεγάλες εκδοτικές επιτυχίες;

Πράγματι, το μακρινό 1987 μεσουρανούσαν γνωστοί και σπουδαίοι εκδότες (αρκετοί από τους οποίους δυστυχώς δεν υπάρχουν πια), με πολύ αξιόλογη παραγωγή. Ήταν η περίοδος που οι άνθρωποι δεν ήταν προσκολλημένοι σε κάτι εναλλακτικό, όπως οι σημερινοί στην ηλεκτρονική, μεταξύ τους, επικοινωνία, αφιερώνοντας ώρες μπροστά σε μια οθόνη. Διψούσαν λοιπόν για πνευματική τροφή που την έβρισκαν στα βιβλία, δοκίμια αλλά και λογοτεχνία. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι στις παρέες τότε ήταν σημαντικό να έχεις ενημέρωση για τις τελευταίες εκδόσεις, κάτι που σου προσέδιδε κύρος και άρα ένα βήμα στις συζητήσεις της ομήγυρης.

Ξεκινώντας προσανατολιστήκαμε στο δοκίμιο με τη σειρά «Κριτική Σκέψη» –εξού και το όνομα «Κριτική»–, με Χορκχάιμερ, Αντόρνο, Λούκατς κ.ά.. Αυτά τα πρώτα βιβλία είχαν εξαιρετική υποδοχή από τους αναγνώστες, γεγονός που μας έδωσε φτερά για να προχωρήσουμε και να υποστηρίξουμε τους τίτλους σ’ ένα τοπίο που σταδιακά άλλαζε.

Για πολλά χρόνια οι εκδόσεις Κριτική ήταν ταυτισμένες με δοκιμιακά βιβλία, κυρίως από το πεδίο των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών. Η πρώτη σας λογοτεχνική… επιτυχία ήρθε δέκα χρόνια έπειτα από την ίδρυση των εκδόσεων, με το εξαιρετικό βιβλίο του Bernhard Schlink Διαβάζοντας στη Χάννα (μτφρ. Ιάκωβος Κοπερτί). Γιατί αργήσατε να προσεγγίσετε τον χώρο της πεζογραφίας;

Να κάνω εδώ μια διόρθωση και να πω ότι ήδη από την αρχή, από το 1988, εκδώσαμε και κλασσική λογοτεχνία: Μπαλζάκ, Ντε Σαντ, Γιόζεφ Ροτ, Μπρεχτ, Τ.Χ. Λώρενς που κι αυτά είχαν αξιοσημείωτη επιτυχία. Αρά δεν αργήσαμε, αντιθέτως, η λογοτεχνία ήταν εξαρχής προτεραιότητα στην εκδοτική παραγωγή μας.

kritiki metafrasmeni logotexnia

Το υπέροχο, από κάθε άποψη, μυθιστόρημα του Bernhard Schlink Διαβάζοντας στη Χάννα (“Τhe Reader”) σε μετάφραση Ιάκωβου Κοπερτί, απογειώθηκε αμέσως τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό, αφού μεταφράστηκε σε όλες σχεδόν τις γλώσσες. Αυτό που με συγκίνησε ως εκδότρια ήταν ότι έχοντας ως θέμα του την ανάγνωση μέσα σε μια ιδιαίτερη ερωτική σχέση και με φόντο την περίοδο του ναζισμού, μου έδινε τη βεβαιότητα ότι είχε όλα τα συστατικά για να συναρπάσει το παγκόσμιο κοινό. Αυτή ήταν η αφετηρία μας λοιπόν στη Σύγχρονή Λογοτεχνία.

Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι στις παρέες τότε ήταν σημαντικό να έχεις ενημέρωση για τις τελευταίες εκδόσεις, κάτι που σου προσέδιδε κύρος και άρα ένα βήμα στις συζητήσεις της ομήγυρης.

Ακόμα και στην πεζογραφία όμως, παρατηρώ ότι δεν κρατάτε ίσες αποστάσεις μεταξύ ελληνικής και μεταφρασμένης. Λαμβάνετε χειρόγραφα που δεν σας ικανοποιούν; Ποια στοιχεία είναι αυτά που θα θέλατε να δείτε σε ένα νεοελληνικό κείμενο, ώστε να το εκδώσετε;

Η Κριτική είναι γνωστή κυρίως για την πλούσια παραγωγή της σε πανεπιστημιακά συγγράμματα που είναι και το αισθητά μεγαλύτερο κομμάτι της δραστηριότητάς της. Συνεπώς τα χειρόγραφα Ελλήνων που λαμβάνουμε δεν είναι πολλά και τα περισσότερα δεν είναι επαρκώς επεξεργασμένα και δεν δείχνουν μεγάλη θεματική πρωτοτυπία. Αυτή την πρωτοτυπία θα ήθελα να δω σε ένα ελληνικό κείμενο.

kritiki elliniki logotexnia

Πρωτοτυπία και λυρισμό και τεχνική γραφής, βρήκα στα κείμενα του Γιάννη Σκαραγκά, ενός αγαπημένου Έλληνα συγγραφέα, που ωστόσο έχει δοκιμαστεί εδώ και πάνω από 20 χρόνια σε πολλά και διαφορετικά είδη πεζογραφίας, σενάρια, θεατρικά κ.ά. Πρωτότυπα και δουλεμένα είναι επίσης τα βιβλία του Νίκου Ξένιου και γι΄ αυτό έχουμε μια εξελισσόμενη συνεργασία.

Στη μεταφρασμένη λογοτεχνία [πεζογραφία & θέατρο] έχετε δώσει τα τελευταία χρόνια πολλές και καλές προτάσεις βιβλίων, κυρίως γερμανόφωνων συγγραφέων. Προσεγμένες μεταφράσεις και ενιαία αισθητική στα εξώφυλλα είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη σειρά της μεταφρασμένης σας λογοτεχνίας. Η σειρά διαμορφώνεται έπειτα από προτάσεις των μεταφραστών, δικές σας αναγνωστικές επιλογές ή με τη βοήθεια συνεργατών σας;

Νομίζω πως λειτουργεί συνήθως ένας συνδυασμός όλων αυτών που αναφέρετε όταν επιλέγονται λογοτεχνικοί τίτλοι. Σίγουρα, όμως, η τελική επιλογή είναι του εκδότη, γιατί όσο και αν εμπιστεύομαι στους εκλεκτούς συνεργάτες μου αυτή είναι η ουσιαστική δουλειά που δεν πρέπει να κάνει άλλος. Η μαγεία των ιστοριών είναι κάτι που δεν θέλω να χάσω.

Η τελική επιλογή είναι του εκδότη, γιατί όσο και αν εμπιστεύομαι στους εκλεκτούς συνεργάτες μου αυτή είναι η ουσιαστική δουλειά που δεν πρέπει να κάνει άλλος. Η μαγεία των ιστοριών είναι κάτι που δεν θέλω να χάσω.

Κυρία Μίνογλου, αν δεν κάνω λάθος, μια από τις θεμελιώδεις έννοιες, για τη λειτουργία των εκδόσεων Κριτική, επάνω στην οποία επενδύετε πολλά, είναι και αυτή της «ομάδας». Έχετε δημιουργήσει μια ομάδα συνεργατών, σταθερή μέσα στα χρόνια, με την οποία δουλεύετε την κάθε έκδοση σε όλα τα στάδια. Υπήρξαν φορές που σας διέσωσε από μια βεβιασμένη απόφαση και άλλες που θα θέλατε μια γρήγορη και ευέλικτη λύση, αλλά δεν την είχατε;

Ναι, η ομάδα επίλεκτων στελεχών είναι ο πυρήνας της δουλειάς μας. Η αρμονική συνεργασία μέσα στην ομάδα φέρνει ωραία αποτελέσματα και δίνει σε όλους μας ικανοποίηση. Ακούμε ο ένας τον άλλο και όλα τα προβλήματα λύνονται με συζήτηση. Έτσι κι αλλιώς σπάνια παίρνω «βεβιασμένες αποφάσεις», αλλά και οι σύντομες μεταξύ μας συναντήσεις λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας.

kritiki filosofia

Αυτή την «ομάδα», παρατηρώ ότι χτίζετε και στις σχέσεις σας με τους συγγραφείς σας και τους μεταφραστές σας. «Επενδύετε» μακροχρόνια σ’ αυτούς, στηρίζετε τα βήματά τους, ακούτε τις προτάσεις τους, αναπτύσσετε φιλικές σχέσεις. Αισθανθήκατε ποτέ το λογοτεχνικό σας κριτήριο να μπαίνει σε δεύτερη θέση, για χάρη της προσωπική σας επαφής;

Όποιος ξέρει την περιπέτεια, την αγάπη και το ρίσκο που έχει η έκδοση ενός βιβλίου γνωρίζει καλά ότι ποτέ δεν έρχεται δεύτερο το λογοτεχνικό κριτήριο.

Ο χώρος του βιβλίου αποδείχτηκε ανθεκτικός στο τσουνάμι της πανδημίας. Πιστεύω ότι αυτό οφείλεται οπωσδήποτε στη στήριξη των αναγνωστών αλλά εξίσου και στα γρήγορα αντανακλαστικά των βιβλιοπωλείων που ενεργοποιήσαν στο έπακρο τα e-shop τους.

Η συνθήκη του εγκλεισμού ήταν κάτι πρωτόγνωρο για όλους μας. Αν και με πολλές δυσκολίες, ο χώρος του βιβλίου έδειξε να έχει τις μεγαλύτερες αντοχές, κυρίως λόγω της στήριξης των αναγνωστών. Πώς αντιμετωπίσατε στις εκδόσεις Κριτική αυτή την κατάσταση;

Πράγματι ο χώρος του βιβλίου αποδείχτηκε ανθεκτικός στο τσουνάμι της πανδημίας. Πιστεύω ότι αυτό οφείλεται οπωσδήποτε στη στήριξη των αναγνωστών αλλά εξίσου και στα γρήγορα αντανακλαστικά των βιβλιοπωλείων που ενεργοποιήσαν στο έπακρο τα e-shop τους, αποστέλλοντας άμεσα τις ηλεκτρονικές παραγγελίες που δέχονταν.

kritiki epiloges minoglouΣτην Κριτική αντιμετωπίσαμε με επιτυχία την ανάγκη αποστολής συγγραμμάτων στους φοιτητές με κούριερ ώστε αυτοί να μη μείνουν χωρίς βιβλία. Αυτή ήταν μια πρωτόγνωρη όντως εμπειρία, η διαχείριση δηλαδή τεράστιου όγκου συγγραμμάτων, η συσκευασία του κάθε βιβλίου με τη διεύθυνση του κάθε παραλήπτη και η μέριμνα να αποσταλούν εγκαίρως μέσα σε συνθήκες φόβου και γενικής απορρύθμισης. Αλλά τα καταφέραμε χάρη στη συσπείρωση όλης της ομάδας μας.

Προσωπικά εσείς είδατε εκείνες τις μέρες ως ευκαιρία ανάγνωσης και γενικότερης ανασυγκρότησης ή τη βιώσατε ως μια αμήχανη και αποσυντονισμένη περίοδο.

Η περίοδος του εγκλεισμού ήταν προσωπικά για μένα ευκαιρία ανάγνωσης, φυσικά, αλλά και συγκέντρωσης και σχεδιασμού της επόμενης μέρας υπό το πρίσμα των τρομερών αλλαγών παγκοσμίως. Επιχειρηματικά, αναζήτησα νέες ευκαιρίες σε μεθόδους και προϊόντα. Διότι «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Το κακόν σε αυτό που βιώσαμε ήταν ότι ήδη από την αρχή θρήνησα την απώλεια δύο πολύ καλών μου φίλων.

Κλείνοντας, για κάποιον που δεν γνωρίζει τις εκδόσεις σας, ποια δύο βιβλία σας [δοκιμιακό & πεζογραφίας] χαρακτηρίζουν πλήρως τις εκδόσεις Κριτική;

Είναι όλα τους παιδιά μου και όπως καταλαβαίνετε είναι πολύ δύσκολο να πει κανείς ποιο από τα παιδιά του αγαπάει περισσότερο. Όμως διακρίνω, με συναισθηματικά κάπως κριτήρια, του Χορκχάιμερ Η Έκλειψη του Λόγου, που έκανα εγώ τη μετάφραση από τα Αγγλικά, γιατί Αγγλικά είναι το πρωτότυπο. Αυτό το πάντα επίκαιρο βιβλίο το συνιστώ σε αναγνώστες όλων των ηλικιών γιατί ερμηνεύει καλύτερα –σήμερα περισσότερο παρά ποτέ– τη σταδιακή εξάχνωση της Λογικής από την κοινωνική ζωή και αλληλεπίδραση των ανθρώπων στην καθημερινότητα.

Από τη λογοτεχνική σειρά θα ξεχωρίσω τη Όλγα του Schlink που είναι επίσης σταθμός συμπύκνωσης της γερμανικής ιστορίας ενός αιώνα σε μια μυθοπλασία με έρωτα, αφοσίωση, αναζήτηση, προδοσία και ηρωισμό.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Τζον Κίλιαν

5 λεπτά με τον Τζον Κίλιαν

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Τζον Κίλιαν με αφορμή το τρίτο του μυθιστόρημα «Μοτέλ Μιζούρι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Bell.

Είστε γνωστός Έλληνας συγγραφέας. Ποια ανάγκη γέννησε τον ...

5 λεπτά με την Ισμήνη Ζαγοραίου

5 λεπτά με την Ισμήνη Ζαγοραίου

Πέντε λεπτά με μία συγγραφέα. Σήμερα, η Ισμήνη Ζαγοραίου με αφορμή τη δεύτερη συλλογή της με διηγήματα, «Μισοτιμής», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. 

Επιμέλεια: Book Press

Το δεύτερο βήμα, στη λογοτεχ...

5 λεπτά με τη Μαρία Γερογιάννη

5 λεπτά με τη Μαρία Γερογιάννη

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, η Μαρία Γερογιάννη με αφορμή την ποιητική της συλλογή «Οι κούκλες σου δεν είχαν ψυχή», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Περισπωμένη.

Επιμέλεια: Book Press 

Υπάρχει μια σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων προς βράβευση βιβλίων. Η καλύτερη μετάφραση θα ανακοινωθεί σε εκδήλωση που θα διοργανωθεί από το Φεστιβάλ ΛΕΑ [Λογοτεχνία εν Αθήναις] στο Μουσείο ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέον και στην εξαιρετικά επιτυχη...

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ