tasoula tsilimeni

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, η Τασούλα Τσιλιμένη, με αφορμή τον τόμο «Παραβατικότητα στο παιδικό λογοτεχνικό βιβλίο – Στερεότυπα, ανατροπές και προτάσεις για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των αναγνωστών», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ροπή.

Επιμέλεια: Book Press

Ποιο ερέθισμα γέννησε την ανάγκη γι’ αυτό το βιβλίο;

Παρακολουθώντας τη θεματολογία της παιδικής εφηβικής λογοτεχνίας σε παγκόσμιο επίπεδο, διαπιστώθηκε ότι όλο και περισσότερα λογοτεχνικά κείμενα προβάλλουν χαρακτήρες οι οποίοι παρουσιάζουν παραβατική συμπεριφορά σε ηθικούς ή θεσπισμένους κανόνες του κράτους. Έχοντας υπόψη την άποψη για την αξιοποίηση της λογοτεχνίας προς την κατεύθυνση της «κοινωνικοποίησης» και σε συνάρτηση με τον τρόπο που παρουσιάζονται οι παραβατικές συμπεριφορές ηρώων στην κλασική παγκόσμια λογοτεχνία (Όλιβερ Τουίστ, κ.α.), αλλά και το γεγονός της «ταύτισης» του αναγνώστη με τους χαρακτήρες, θεωρήσαμε σκόπιμο να διερευνήσουμε σε βάθος τον τρόπο που σκιαγραφείται η παραβατικότητα στη σύγχρονη εποχή.

Πείτε μας δυο λόγια για το Ερευνητικό Πρόγραμμα του Εργαστηρίου Λόγου και Πολιτισμού του Π.Τ.Π.Ε. του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας; Τι σας βοήθησε να κατανοήσετε;

Το Εργαστήριο Λόγου και Πολιτισμού, το οποίο και διευθύνω και το οποίο ιδρύθηκε από τον Ομότιμο σήμερα Καθηγητή κ. Β.Δ. Αναγνωστόπουλο, γνωστό για την προσφορά του στην εξέλιξη της Παιδικής Λογοτεχνίας στη χώρα μας, έχει μακρόχρονη πορεία στο Πανεπιστήμιο (1999), με ποικίλες δράσεις και εκτός από το πλούσιο υλικό σε βιβλία (θεωρητικά και λογοτεχνικά), περιοδικά, βιντεοκασέτες με προφορικές αφηγήσεις και σπάνιο υλικό με στόχο την ίδρυση του «Μουσείου Παιδικής Λογοτεχνίας», ασχολείται μεταξύ άλλων και με την έρευνα. Στο πλαίσιο αυτό έρχεται να προστεθεί και το συγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα που επιχορηγήθηκε από την Επιτροπή Ερευνών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Στο πρόγραμμα εργάστηκαν υπ. Διδάκτορες και εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης (και όχι μόνο της περιοχής δράσης του πανεπιστημίου), οι οποίοι εφάρμοσαν σε συνθήκες πραγματικής τάξης τις προτάσεις και τις δραστηριότητες που έθεσε το πρόγραμμα, με έμφαση πάντα στο λογοτεχνικό κείμενο. Επιλέχθηκαν βιβλία ελληνικά αλλά και ξενόγλωσσα που προβάλλουν την παραβατική συμπεριφορά όχι μόνο εφήβων και μικρών παιδιών, αλλά και ενηλίκων που φέρουν «φωτοστέφανο» ηθικής, όπως η μητέρα. Στα βιβλία αυτά σχεδιάστηκαν εφαρμογές με γνώμονα πάντα την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των αναγνωστών. Για τη συλλογή δεδομένων σχεδιάστηκαν ερωτηματολόγια που αρχικά διερευνούσαν τις απόψεις των αναγνωστών για την παραβατική συμπεριφορά, τα είδη της, του ποιος έχει δικαίωμα σε τέτοιες συμπεριφορές, κ.α. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν εφαρμογές με τα κείμενα και επανήλθε το ερωτηματολόγιο. Τα αποτελέσματα, μεταξύ άλλων, δείχνουν τη διαφορά στον κοινωνικό ιστό σε ό,τι αφορά την αντίληψη και ερμηνεία της παραβατικότητας και της ανθεκτικότητας σε αυτή, καθώς και τον βαθμό επίδρασης των αναγνωσμάτων στις απόψεις και ιδέες των παιδιών.

Τα αποτελέσματα, μεταξύ άλλων, δείχνουν τη διαφορά στον κοινωνικό ιστό σε ό,τι αφορά την αντίληψη και ερμηνεία της παραβατικότητας και της ανθεκτικότητας σε αυτή, καθώς και τον βαθμό επίδρασης των αναγνωσμάτων στις απόψεις και ιδέες των παιδιών.

Πρέπει να ενθαρρύνονται τα παιδιά και οι έφηβοι να γράφουν λογοτεχνία, ακόμη κι αν δεν είναι μέχρι τότε επαρκείς αναγνώστες;

Με την εμπειρία μου, ως διδάσκουσα το αντικείμενο της λογοτεχνίας για παιδιά και θέματα δημιουργικής γραφής σε πανεπιστημιακά ιδρύματα της ημεδαπής και της αλλοδαπής, δηλώνω ένθερμη υποστηρίκτρια της απόκτησης εμπειρίας των εφήβων και των παιδιών με τη λογοτεχνική γραφή. Όχι τόσο για να βελτιώσουν την έκφρασή τους ή να μυηθούν σε τεχνικές συγγραφής, όσο για να κατανοήσουν την σύνθεση ενός κειμένου και κυρίως γιατί έρχονται σε επαφή με κείμενα και μέσα από την «ανασύνθεσή» τους ή την «ανατομία» τους, εδραιώνουν τη σχέση τους με την ανάγνωση.

Θα μπορούσε η λογοτεχνία, ανάγνωση ή συγγραφή, να βοηθήσει παιδιά ή νέους με μητρώο παραβατικότητας;

Προγράμματα ανάλογα που έχουν εφαρμοστεί (έστω σε περιορισμένη έκταση) ακόμη και σε σωφρονιστικά «ιδρύματα» νέων με μητρώο παραβατικότητας, καταθέτουν θετική εμπειρία πάνω σε αυτό το θέμα. Προσωπικά δεν πιστεύω ότι τα παιδιά με παραβατική συμπεριφορά έχουν μεγαλύτερη ανάγκη από τέτοιου είδους βιβλία έναντι των «άλλων» παιδιών. Οι ψυχοσυναισθηματικές ανάγκες είναι κοινές. Εκείνο που διαφέρει ίσως είναι η αίσθηση της δικαίωσης όπως σκιαγραφείται σήμερα η παραβατικότητα στη λογοτεχνία για παιδιά και νέους. Δεν υπάρχει τιμωρία, ούτε κατηγορητήριο απέναντι στην παραβατικότητα. Σκιαγραφούνται οι λόγοι, οι αιτίες, και κάθε αναγνώστης παίρνει θέση απέναντι σε αυτό που προβάλλεται ως αποδεκτό ή μη αποδεκτό κοινωνικά, ηθικά, νομικά. Εκείνο που μπορεί να βοηθήσει τον αναγνώστη είναι ότι η λογοτεχνία εκτός των άλλων θέτει προβλήματα προς λύση κι εκεί δοκιμάζονται ιδεολογίες και απόψεις. Ενισχύονται, δικαιώνονται ή καταρρίπτονται. Κι αυτό γιατί αποκαλύπτεται όλος ο ιστός πάνω στον οποίο δομείται μια κοινωνία.

Εκείνο που μπορεί να βοηθήσει τον αναγνώστη είναι ότι η λογοτεχνία εκτός των άλλων θέτει προβλήματα προς λύση κι εκεί δοκιμάζονται ιδεολογίες και απόψεις. Ενισχύονται, δικαιώνονται ή καταρρίπτονται. Κι αυτό γιατί αποκαλύπτεται όλος ο ιστός πάνω στον οποίο δομείται μια κοινωνία.

Είναι οι εκπαιδευτικοί έτοιμοι να εφαρμόσουν στην πράξη τα συμπεράσματα της μελέτης σας;

Η εφαρμογή του Προγράμματος αυτού, τόσο σε δημόσια όσο και ιδιωτικά σχολεία, έδειξε ότι εφόσον οι εκπαιδευτικοί έχουν το απαραίτητο θεωρητικό/ενημερωτικό πλαίσιο (τους το δίνει το συγκεκριμένο βιβλίο εν συντομία) αλλά και προτάσεις για τους τρόπους διαχείρισης και αξιοποίησης αυτής της θεματικής βιβλίων και γενικά όσων αναπτύσσουν ευαίσθητα κοινωνικά θέματα, ναι είναι έτοιμοι. Έχουν στη διάθεσή τους έτοιμο υλικό βασισμένο σε κείμενα,  με το οποίο όχι απλά μπορεί να προχωρήσουν σε εφαρμογή της ίδιας διαδικασίας, αλλά να επεκτείνουν και σε άλλα αναγνώσματα με τον δικό τους τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες και τις συνθήκες της τάξης τους.

Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;

Ως κάποιον/α που έχει ενδιαφέρον για καινοτόμες δράσεις. Που κρατά αποστάσεις από την στερεοτυπική επανάληψη ακολουθίας των «ασφαλών» οδών σε τρόπους διδασκαλίας της λογοτεχνίας και αντιμετώπισης της δράσης της ανάγνωσης στο χώρο της εκπαίδευσης.


syllogikos tomos paravatikotitaΠαραβατικότητα στο παιδικό λογοτεχνικό βιβλίο
ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ, ΑΝΑΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ
ΤΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

ΤΑΣΟΥΛΑ ΤΣΙΛΙΜΕΝΗ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΜΗΚΕ, ΘΕΟΔΩΡΑ ΤΣΙΒΟΥΛΗ
ΡΟΠΗ 2020
Σελ. 120, τιμή εκδότη €12.70

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΤΣΙΛΙΜΕΝΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γιάννης Σκαραγκάς: «Κάνε ότι κοιμάσαι μέχρι να στοιχειώσει τον ύπνο σου ο πόνος του διπλανού»

Γιάννης Σκαραγκάς: «Κάνε ότι κοιμάσαι μέχρι να στοιχειώσει τον ύπνο σου ο πόνος του διπλανού»

Ο Γιάννης Σκαραγκάς, επιτυχημένος πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας, απάντησε στις ερωτήσεις μας, αυτή τη φορά με την ιδιότητα του σεναριογράφου, υπογράφοντας μια από τις αρτιότερες σειρές της ελληνικής τηλεόρασης.

Συνέντευξη στον Κώστα Αγοραστό

...
Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος: «Να ζούμε τη δημιουργία σαν να φτιάχνουμε το πρώτο μας βιβλίο»

Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος: «Να ζούμε τη δημιουργία σαν να φτιάχνουμε το πρώτο μας βιβλίο»

Ο εκδότης της Διόπτρας, Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, σε μια εφ' όλης της ύλης συνέντευξη. Για τα 45 χρόνια παρουσίας στον εκδοτικό χώρο, για τους πολύτιμους συνεργάτες των εκδόσεων, για το όραμα της ανάπτυξης της φιλαναγνωσίας, για την κομβική στιγμή της απόκτησης των δικαιωμάτων των βιβλίων του Νίκου Καζαντζάκη....

Κέλλυ Πάλλα: «Μοιράζομαι με τους αναγνώστες τα ίδια ανερμήνευτα μυστικά»

Κέλλυ Πάλλα: «Μοιράζομαι με τους αναγνώστες τα ίδια ανερμήνευτα μυστικά»

Σύντομη συνομιλία με την Κέλλυ Πάλλα, με αφορμή το μυθιστόρημά της «Το σκαμνί» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε τούτο το μυθιστόρημα; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ