«Σε πρώτο ενικό» του Χαρούκι Μουρακάμι (προδημοσίευση)

With the Beatles

Αυτό που βρίσκω παράξενο στο γεγονός ότι γερνάμε δεν είναι ότι μεγαλώνω. Ότι ο νεότερος εαυτός μου του παρελθόντος, χωρίς καλά καλά να το συνειδητοποιήσω, έχει σιτέψει. Αυτό που με σαστίζει είναι ότι οι άνθρωποι της γενιάς μου είναι πια ηλικιωμένοι, ότι όλα τα όμορφα, ζωηρά κορίτσια που γνώριζα βρίσκονται πλέον σε ηλικία που μπορεί να έχουν κάνα δυο εγγόνια. Είναι λίγο ενοχλητικό – θλιβερό σχεδόν. Αν και ποτέ δε νιώθω θλίψη για το ότι κι εγώ ο ίδιος έχω γεράσει.

Νομίζω ότι αυτό που με θλίβει στο γεγονός ότι τα κορίτσια που γνώριζα έχουν μεγαλώσει είναι ότι έτσι αναγκάζομαι να παραδεχτώ, για άλλη μια φορά, πως τα όνειρα της νιότης μου έχουν χαθεί για πάντα. Ο θάνατος ενός ονείρου μπορεί να είναι ακόμα πιο λυπηρός απ’ αυτόν ενός ζωντανού πλάσματος. Μερικές φορές όλα μοιάζουν τόσο άδικα.

Υπάρχει ένα κορίτσι –μια γυναίκα που κάποτε ήταν κορίτσι, εννοώ– που το θυμάμαι καλά. Ωστόσο δε γνωρίζω τ’ όνομά της. Και, φυσικά, δε γνωρίζω ούτε πού βρίσκεται τώρα ούτε τι κάνει. Αυτό που γνωρίζω για εκείνη είναι ότι πήγαινε στο ίδιο λύκειο μ’ εμένα, στην ίδια τάξη (αφού το διακριτικό στο πουκάμισό της είχε το ίδιο χρώμα με το δικό μου), και ότι της άρεσαν πολύ οι Beatles. Πέρα απ’ αυτά, δεν ξέρω τίποτε άλλο για εκείνη.

Ήμασταν στο 1964, στο αποκορύφωμα της παγκόσμιας τρέλας με τους Beatles. Και ήταν αρχές φθινοπώρου. Το νέο σχολικό εξάμηνο είχε ξεκινήσει και τα πράγματα άρχιζαν να μπαίνουν πάλι σε μια ρουτίνα. Προχωρούσε βιαστικά στον μακρύ, κακοφωτισμένο διάδρομο του παλαιού κτιρίου του σχολείου, με τη φούστα της ν’ ανεμίζει. Ήμουν το μόνο άλλο άτομο εκεί πέρα. Κρατούσε έναν δίσκο σφιχτά στο στήθος της, σαν να ήταν κάτι πολύτιμο. Το άλμπουμ With the Beatles. Εκείνο με την εντυπωσιακή ασπρόμαυρη φωτογραφία των τεσσάρων Beatles στο ημίφως. Για κάποιον λόγο –δεν είμαι σίγουρος γιατί–, θυμάμαι πολύ καθαρά ότι ήταν η πρωτότυπη, βρετανική έκδοση του άλμπουμ, όχι η αμερικανική ή η ιαπωνική.

Ήταν ένα όμορφο κορίτσι. Σ’ εμένα τουλάχιστον φαινόταν τότε υπέροχη. Δεν ήταν ψηλή, αλλά είχε μακριά μαύρα μαλλιά, λεπτά πόδια κι ένα εξαίσιο άρωμα. (Μπορεί να θυμάμαι λάθος, δεν ξέρω. Ίσως να μην ανάδινε καμία απολύτως μυρωδιά. Αλλά αυτή την ανάμνηση έχω κρατήσει: ότι, όπως περνούσε από δίπλα μου, ένα σαγηνευτικό, ελκυστικό άρωμα πλανήθηκε προς το μέρος μου). Με είχε μαγέψει, αυτό το ανώνυμο όμορφο κορίτσι που έσφιγγε στο στήθος του το άλμπουμ With the Beatles.

Προχωρούσε βιαστικά στον μακρύ, κακοφωτισμένο διάδρομο του παλαιού κτιρίου του σχολείου, με τη φούστα της ν’ ανεμίζει. Ήμουν το μόνο άλλο άτομο εκεί πέρα. Κρατούσε έναν δίσκο σφιχτά στο στήθος της, σαν να ήταν κάτι πολύτιμο. Το άλμπουμ With the Beatles. Εκείνο με την εντυπωσιακή ασπρόμαυρη φωτογραφία των τεσσάρων Beatles στο ημίφως.

Η καρδιά μου άρχισε να χτυπάει δυνατά, δυσκολευόμουν ν’ ανασάνω και ήταν σαν να είχε σβήσει κάθε ήχος, σαν να είχα βυθιστεί στον πάτο μιας λίμνης. Το μόνο που μπορούσα ν’ ακούσω βαθιά μες στ’ αυτιά μου ήταν ένα αχνό κουδούνισμα. Λες και κάποιος προσπαθούσε να μου στείλει ένα μήνυμα ζωτικής σημασίας. Όλο αυτό δεν κράτησε παρά δέκα ή δεκαπέντε δευτερόλεπτα. Τέλειωσε προτού καν το καταλάβω, και το σημαντικό μήνυμα που έκρυβε μέσα του χάθηκε, σαν τον πυρήνα όλων των ονείρων. Όπως συμβαίνει με τα σημαντικότερα πράγματα στη ζωή.

Ένας μισοφωτισμένος διάδρομος σ’ ένα λύκειο, ένα όμορφο κορίτσι, ο ποδόγυρος της φούστας της να ανεμίζει, το άλμπουμ With the Beatles.

Αυτή ήταν η μόνη φορά που είδα το κορίτσι. Στα δύο χρόνια που μεσολάβησαν από τότε μέχρι την αποφοίτησή μου οι δρόμοι μας δε διασταυρώθηκαν ξανά. Πράγμα αρκετά παράξενο, αν το καλοσκεφτείς. Το λύκειο που πήγαινα ήταν ένα αρκετά μεγάλο δημόσιο σχολείο στην κορυφή ενός λόφου στο Κόμπε, με περίπου εξακόσιους πενήντα μαθητές σε κάθε τάξη. (Ήμασταν η γενιά των επονομαζόμενων «μπέι- μπι μπούμερ», έτσι υπήρχαν πολλοί από μας). Δε γνωριζόμασταν όλοι μεταξύ μας. Εδώ που τα λέμε, δε γνώριζα τα ονόματα ούτε αναγνώριζα τη συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών στο σχολείο. Παρ’ όλα αυτά, εφόσον πήγαινα εκεί σχεδόν καθημερινά και διέσχιζα συχνά τον συγκεκριμένο διάδρομο, μου φαινόταν σκανδαλώδες ότι δεν ξανάδα ούτε μία φορά εκείνο το όμορφο κορίτσι. Τη γύρευα με τα μάτια όποτε περνούσα από το συγκεκριμένο σημείο.

Είχε γίνει άραγε καπνός; Ή μήπως εκείνο το απόγευμα του πρώιμου φθινοπώρου αυτό που είχα δει δεν ήταν ένα αληθινό πλάσμα, αλλά κάποιου είδους όραμα; Ίσως τη στιγμή που διασταυρωθήκαμε να την εξιδανίκευσα στο μυαλό μου σε τέτοιον βαθμό, ώστε να μην είμαι σε θέση να την αναγνωρίσω, ακόμα κι αν την έβλεπα ξανά μπροστά μου. (Πιστεύω ότι αυτό το τελευταίο ενδεχόμενο είναι το πιο πιθανό.)

Αργότερα γνώρισα μερικές ακόμα γυναίκες και άρχισα να βγαίνω μαζί τους. Όμως κάθε φορά που έκανα μια νέα γνωριμία είχα την αίσθηση ότι ασυνείδητα λαχταρούσα να ξαναζήσω εκείνη τη μαγική στιγμή που είχα βιώσει σ’ έναν μουντό σχολικό διάδρομο παλιά, το φθινόπωρο του 1964. Αυτή τη σιωπηλή, επίμονη έξαψη στην καρδιά μου, το ξέπνοο φτερούγισμα στο στήθος μου, το αχνό κουδούνισμα στ’ αυτιά μου.

Μερικές φορές ήμουν ικανός να ξαναβιώσω αυτό το συναίσθημα, άλλες φορές όχι. (Δυστυχώς, το κουδούνισμα δεν ακουγόταν συχνά.) Περιστασιακά κατάφερνα να το γραπώσω γερά, μόνο για να το αφήσω να ξεγλιστρήσει μέσα απ’ τα δάχτυλά μου. Σε κάθε περίπτωση, τα συναισθήματα που ανάβλυζαν όποτε μου συνέβαινε αυτό κατέληξαν να μου χρησιμεύουν ως κάποιου είδους μονάδα μέτρησης της έντασης του πόθου μου.Όταν δεν μπορούσα να πετύχω το επιθυμητό αποτέλεσμα στον πραγματικό κόσμο, άφηνα ήρεμα την ανάμνηση αυτών των συναισθημάτων να ξυπνήσει μέσα μου. Έτσι, η ανάμνηση έγινε ένα από τα πιο πολύτιμα συναισθηματικά εργαλεία μου, ένα μέσο επιβίωσης σχεδόν. Σαν ένα απαλό γατάκι κουλουριασμένο ζεστά μες στην πελώρια τσέπη ενός παλτού, όπου βυθίζεται αμέσως στον ύπνο.

Πάμε στους Beatles.

Ήταν έναν χρόνο προτού δω εκείνο το κορίτσι που οι Beatles πρωτογνώρισαν τρελή επιτυχία. Μέχρι τον Απρίλιο του 1964 είχαν κατακτήσει τις πέντε πρώτες θέσεις στην αμερικανική λίστα των επιτυχιών. Η μανία με τους Beatles ήταν ένα πρωτόγνωρο φαινόμενο για την ποπ μουσική. Αυτά ήταν τα πέντε μεγάλα σουξέ τους: 1) «Can’t Buy Me love», 2) «Twist and Shout», 3) «She Loves You», 4) «I Want to Hold Your Hand», 5) «Please Please Me». Και μόνο το σινγκλ του «Can’t Buy Me Love» είχε πάνω από δύο εκατομμύρια προπαραγγελίες, με αποτέλεσμα να γίνει δύο φορές πλατινένιο προτού καν αρχίσει να πωλείται.

Οι Beatles ήταν, φυσικά, τρομερά δημοφιλείς και στην Ιαπωνία. Όταν άνοιγες το ραδιόφωνο, το πιθανότερο ήταν να πέσεις πάνω σε κάποιο απ’ τα τραγούδια τους. Κι εμένα μου άρεσε η μουσική τους και ήξερα όλες τις επιτυχίες τους. Αν μου ζήταγες να τραγουδήσω τη μελωδία τους, ήμουν σε θέση να το κάνω. Όταν μελετούσα (ή παρίστανα ότι μελετούσα) στο σπίτι, τις περισσότερες φορές είχα το ραδιόφωνο ανοιχτό στη διαπασών. Για να πούμε όμως την αλήθεια, ποτέ δεν υπήρξα φανατικός θαυμαστής των Beatles. Ποτέ δεν επιδίωκα ενεργητικά ν’ ακούσω τα τραγούδια τους. Για μένα ήταν παθητική ακρόαση, ποπ μουσική που ξεχυνόταν από τα μικροσκοπικά ηχεία στο τρανζιστοράκι μου, μπαίνοντας απ’ το ένα αυτί για να βγει απ’ το άλλο, χωρίς καν να καταγράφω τι άκουγα. Η μουσική υπόκρουση της εφηβείας μου. Μια μουσική ταπετσαρία.

Στο λύκειο και στο πανεπιστήμιο δεν αγόρασα ούτε έναν δίσκο των Beatles. Προτιμούσα την τζαζ και τα κλασικά έργα, αυτά άκουγα όταν ήθελα να εστιάσω στη μουσική. Έκανα οικονομίες για ν’ αγοράσω δίσκους τζαζ, ζητούσα στα τζαζ μπαρ να παίξουν κομμάτια του Μάιλς Ντέιβις και του Τελόνιους Μονκ και παρακολουθούσα συναυλίες κλασικής μουσικής. Πέρασε πολύς καιρός μέχρι ν’ αγοράσω τον πρώτο μου δίσκο των Beatles και ν’ ακούσω σοβαρά τη μουσική τους. Όμως αυτή είναι μια άλλη ιστορία.

[...]