«Μουντιάλ – Ιστορίες πίσω από το τρόπαιο» των Χρήστου Σωτηρακόπουλου και Φάνη Τσοκανά (προδημοσίευση)

Πρόλογος

του Χρήστου Σωτηρακόπουλου

Ήμουν μόλις οκτώ χρονών το καλοκαίρι του 1970, όταν το Παγκόσμιο Κύπελλο μπήκε στη ζωή µου και δεν έφυγε ποτέ. ∆εν θυμάμαι λεπτομέρειες από αγώνες, αλλά θυμάμαι τα πάντα από εκείνες τις λίγες νύχτες που έμεινα ξύπνιος να δω για ποιο πράγμα συζητούσαν όλοι στη γειτονιά και στο σχολείο. Θυμάμαι την ασπρόμαυρη οθόνη που τρεμόπαιζε, τη μυρωδιά του καλοκαιριού που έμπαινε από το παράθυρο, και κυρίως την προσμονή μέχρι τον επόμενο αγώνα!

Ώσπου ήρθε το καλοκαίρι του 1974, όταν πια το μικρόβιο του ποδοσφαίρου είχε µπει για τα καλά μέσα µου. Για εμάς –μια παρέα μικρών παιδιών στο Παγκράτι– που μαζευόμασταν να δούμε τα παιχνίδια ήταν η πιο ιερή µας τελετή.

H φωτογραφία, από το προσωπικό αρχείο του Τάκη Τριανταφύλλη, είναι τραβηγµένη στην προπόνηση της οµάδας µας την προηγουµένη του αγώνα. Όρθιοι: ο επικεφαλής της αποστολής Τάκης Παπαλεονάρδος, ο Αχιλλέας Γραµµατικόπουλος (του Ολυµπιακού), ο Άρης Χρυσαφόπουλος, ο συµπαθέστατος «Καρπούζας» του ελληνικού ποδοσφαίρου (Ολυµπια­κού), ο Αντώνης (Παναθηναϊκού), ο ∆ανιήλ ∆ανελιάν (Άρη Θεσσαλονίκης), ο Λεωνίδας Ανδριανόπουλος (Ολυµπιακού), ο Αντώνης Μηγιάκης, ο Γιάννης Χέλµης (Εθνικού Πειραιά), ο Χριστόφορος Ράγγος (Ολυµπιακού), ο Κώστας Γκίκας (Απόλλωνα Αθήνας) και ο Σπύρος Υποφάντης (Παναθηναϊκού). Καθιστοί: ο ∆ηµήτρης Ζουρντός (Εθνικού Πειραιά), ο ∆ηµήτρης Μπαλντάσης (Παναθηναϊκού), ο «γιατρός» Αδαµάντιος-Τάκης Τριανταφύλλης, ο πιο συµπαθής φαρµακοποιός του Αµαρουσίου (Παναθηναϊκού), ο Γιάννης Βάζος (Ολυµπια­κού), ο Φίλιππος Κουράντης (Ολυµπιακού) και ο Χρήστος Ρίµπας (ΑΕΚ). Η φωτογραφία είναι από το βιβλίο του Ανδρέα Μπόµη για την ιστορία της εθνικής οµάδας, Πώς φτάσαµε στη Nότιο Αφρική, εκδόσεις Ερεχθήδα, 2010.

Ο Άγγελος είναι ο παιδικός φίλος µε τον οποίο μοιράστηκα τις περισσότερες τέτοιες συναντήσεις για μεγάλα και μικρά ματς και ατέλειωτες επισκέψεις σε κάθε λογής γήπεδο, σε κάθε άθλημα και κατηγορία. Το 2014, όταν έγραψα το βιβλίο Στιγμές Μουντιάλ ήρθε και μίλησε στην παρουσίαση και έβλεπες στα µάτια του την ίδια σπίθα µε τότε. Νευρολόγος πλέον, αλλά και συγγραφέας ο ίδιος, έχει μεταφέρει στο χαρτί εμπειρίες µας από διαφορετικές μέρες στα γήπεδα, αλλά εκείνη η ανά τετραετία ιεροτελεστία, οι μαζώξεις για τους αγώνες του Μουντιάλ, πάντα στο μυαλό µας λειτουργεί ως μια τηλεμεταφορά στα παιδικά µας χρόνια.

Ο Παναγιώτης µε την Αργεντινή, ο Γιώργος που γούσταρε Γερμανία, ο Σάκης που είχε λατρεία στους Ολλανδούς και ο Μάριο που ήταν μισός Ιταλός και που ερχόταν από την άλλη άκρη της Αθήνας μαζί µε τον Πολύβιο που όλοι φωνάζαμε Άκη… ο πιο ήσυχος, ο πιο γλυκός απ’ όλους, αυτός που χαμογελούσε σιωπηλά αλλά είχε υπέροχο χιούμορ... και χτυπούσε την παλάμη µας σε κάθε γκολ, σαν να ήξερε ότι αυτές οι στιγμές ήταν ήδη θησαυρός. Πηγαίνοντας στην περίφημη «Pizza di Napoli» στην Υμηττού στο Παγκράτι, είδαμε το Παγκόσμιο Κύπελλο το 1978 σε έγχρωμο δέκτη. Το 1982 είχε βάλει ο Παναγιώτης στο δικό του σπίτι, μαζί µε βίντεο, κάτι που έκανε ακόμα πιο διασκεδαστική τη μάζωξη, αφού μπορούσαμε να δούμε και κάποιο ματς από τα προηγούμενα ή κάτι που είχαμε χάσει!

Μαζί μεγαλώσαμε µε τα Παγκόσμια Κύπελλα. Κάθε τέσσερα χρόνια ήταν η δική µας επιστροφή. Η μεγάλη µας γιορτή. Αφήναμε πίσω σχολεία, προβλήματα, πρώτες έγνοιες και για έναν ολόκληρο μήνα τα επόμενα δώδεκα χρόνια γινόμασταν πάλι εκείνα τα αθώα παιδιά. Κλείναμε τα φώτα, ανοίγαμε την τηλεόραση και ο κόσμος σταματούσε. Ουρλιάζαμε, αγκαλιαζόμασταν, κλαίγαμε από χαρά, γελούσαμε μέχρι δακρύων ή διαφωνούσαμε. ∆εν υπήρχε χθες. ∆εν υπήρχε αύριο. Μόνο εμείς, η τηλεόραση και η µπάλα.

Από τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Λιονέλ Μέσι στον Χρήστο Σωτηρακόπουλο τον ∆εκέµβριο του 2012.

Τα χρόνια πέρασαν βιαστικά, σαν να µας κλέβουν. Χωριστήκαμε, πήραμε δρόμους µακρινούς. Γάμοι, παιδιά, δουλειές, αποστάσεις, σιωπές. Κι όμως, κάθε τέσσερα χρόνια η ίδια γλυκιά, βασανιστική αναμονή ξυπνούσε μέσα µας. Πλέον οι συναντήσεις µας είχαν περιοριστεί, αλλά κάθε φορά που βρισκόμασταν υπήρχαν τόσο πολλά πράγματα να πούμε, σαν να µην είχαμε χαθεί ποτέ! Από τότε πέρασαν 52 χρόνια. Γεμάτα καινούργιες εμπειρίες, χαρές, δάκρυα, επαγγελματικές και προσωπικές επιτυχίες και αποτυχίες... και μια μεγάλη, αβάσταχτη απώλεια.

Γιατί ο Άκης δεν είναι πια μαζί µας. Έφυγε πριν από μερικά χρόνια, αφήνοντας μια τρύπα στην παρέα µας που ποτέ δεν θα γεμίσει. Από τότε, σε κάθε Παγκόσμιο Κύπελλο η σκέψη µας είναι μαζί του και έχει μια σιωπηλή θέση δίπλα µας. Μια θέση που την κρατάμε άδεια, αλλά γεμάτη από εκείνο το ήσυχο χαμόγελό του.

Όταν πέρασα επαγγελματικά στον κόσμο του ποδοσφαίρου, όταν άρχισα να ταξιδεύω, να βλέπω αγώνες και Μουντιάλ και Euro και δεκάδες τελικούς Champions League από κοντά, να ζω την πίεση, τα φώτα και τα παρασκήνια, νόμιζα πως η παιδική εκείνη έλξη θα έσβηνε. Και πως θα έβλεπα µόνο τακτικές και νούμερα. Ευτυχώς, δεν συνέβη ποτέ.

Γιατί κάθε Παγκόσμιο Κύπελλο µε γυρίζει πίσω σ’ εκείνο το μικρό σαλόνι που βλέπαμε στην ασπρόμαυρη τηλεόραση τα ματς και στα πρόσωπα των φίλων µου που τώρα είναι άντρες µε γκρίζα μαλλιά, αλλά τα µάτια τους λάμπουν ακόμα όπως τότε. Και κυρίως, µε γυρίζει πίσω δίπλα στον Άκη. Σ’ εκείνες τις στιγμές που νιώθαμε αχώριστοι, αγνοί και αδάμαστοι.

Ο Φάνης Τσοκανάς με τον Λόταρ Ματέους.

∆εν χάνουμε ποτέ αυτή την έλξη. Μπορεί να την κρύβουμε καλύτερα τώρα. Μπορεί να την ντύνουμε µε αναλύσεις και δουλειά. Αλλά βαθιά μέσα µας, κάθε τέσσερα χρόνια, επιστρέφουμε. Είμαστε πάλι εκείνα τα παιδιά. Μαζί. Όλοι µας. Ακόμα κι αυτοί που δεν είναι πια εδώ.

Κι αυτό είναι το πιο όμορφο, το πιο πονεμένο και το πιο αληθινό δώρο που µας χάρισε ποτέ το Παγκόσμιο Κύπελλο. Αυτή η αναμονή των τεσσάρων ετών, αυτή η προσμονή της επόμενης φοράς. Αυτή η βουτιά στα νερά των παιδικών αναμνήσεων και της ψευδαίσθησης πως εκείνος ο μήνας που κάποτε κρατούσε σαν αιώνας δεν θα τελειώσει ποτέ! 

ΥΓ 1: Αυτό το βιβλίο δεν θα γινόταν ποτέ πράξη και δεν θα το είχατε στα χέρια σας, αν δεν υπήρχε ο Φάνης Τσοκανάς. Ένα παιδί που το γνώρισα στη σχολή, στο Κέντρο Αθλητικού Ρεπορτάζ, το πήρα αμέσως δίπλα µου και αρχίσαμε να συνεργαζόμαστε – και αυτή η έκδοση αποτελεί πνευματικό παιδί του! Αυτός είχε την ιδέα, να ξεκινήσει να βρίσκει επαφή και συνεντεύξεις µε ανθρώπους που κατέκτησαν το Παγκόσμιο Κύπελλο στο παρελθόν, πριν από την προηγούμενη διοργάνωση στο Κατάρ το 2022. Ο ένας, έγιναν δύο, μετά έγιναν τρεις και τον βοήθησα λίγο µε κάποιες επαφές ώστε να καταφέρει τελικά να κάνει ένα σερί που θα ζήλευε και ο Πεπ Γκουαρδιόλα!

Συνεπώς ήταν κρίμα να μείνει σε µία απλή έκδοση που ήδη είχε φτιάξει το 2022 ο Φάνης. Έπρεπε να μετουσιωθεί σε ένα βιβλίο για να συγκεντρωθούν σε µία έκδοση και όλα τα υπόλοιπα από αυτούς που συνάντησα πηγαίνοντας στα Μουντιάλ του παρελθόντος, ή σούπερ σταρ που συνάντησα κάποια στιγμή στην καριέρα µου και δεν είναι καθημερινά ονόματα στις κουβέντες των φιλάθλων, όπως ο Μάζοπουστ, ο Σίµονσον, ο σερ Τζεφ Χαρστ, ο Ζαϊρζίνιο, ο Ρέζενµπρινκ, ο Κίγκαν. Φυσικά υπάρχουν και τα μεγαλύτερα ονόµατα, όπως ο Μαραντόνα, ο Κρόιφ, ο Ρονάλντο, ο Ροναλντίνιο, ο Ζιντάν, ο Μπάτζιο και ο Ινιέστα, ωστόσο το βιβλίο αυτό έχει και την ξεχωριστή τιμή να διαθέτει και μια συνέντευξη ενός πολυσυζητημένου προσώπου στη διαδροµή των Παγκοσµίων Κυπέλλων: του Γιούργκεν Σπάρβασερ, του σκόρερ στη μοναδική αναμέτρηση των δύο Γερμανιών, το 1974 στο Αμβούργο. Είναι μια μοναδική επιτυχία, που κατάφερε ο Φάνης, βρίσκοντας την επαφή και κατορθώνοντας να πάρει συνέντευξη από έναν άνθρωπο που δεν έχει μιλήσει (σχεδόν πουθενά) όλον αυτό τον μισό αιώνα!

ΥΓ 2: Το βιβλίο αυτό είναι αφιερωμένο για µία ακόµη φορά στους ανθρώπους της ζωής µου: τα παιδιά µου, τον Ρόµπερτ και τη Χριστίνα, αλλά και τους συντρόφους της ζωής τους, την Τζοάν και τον Άνταμ. Και φυσικά στο εγγονάκι µου τον Ντάνιελ που ήρθε τόσο όμορφα για να φέρει τα πάνω κάτω στις ισορροπίες της ζωής µας, δίνοντάς µας καθημερινά ανείπωτες χαρές. Και στην αδερφή µου, τη Ράγια, που ξέρει πως την αγαπώ πολύ κι ας µην το λέμε συχνά!

ΥΓ 3: Για να είναι στην ώρα της η έκδοση, χρειάστηκε η αμέριστη βοήθεια από τον εκδοτικό οίκο, τον Γιάννη Καραχάλιο και την ομάδα του, την Όλγα Παπακώστα, τον Κώστα Πιπιλιό και τη Μαρίνα Μπίτσικα. Ένα ευχαριστώ οφείλω και στον Βαγγέλη Γεωργακάκη και τις εκδόσεις ΤΟΠΟΣ που στηρίζουν την αθλητική βιβλιογραφία όλα αυτά τα χρόνια. Εξίσου σημαντική ήταν η βοήθεια από τον Δημήτρη Μανάκο και τη Σοφία Τζιούβελη στη συγκέντρωση στατιστικών και στοιχείων.

ΥΓ 4: Τέλος, για την πολύ ωραία φωτογραφία του εξωφύλλου, θέλω να ευχαριστήσω τον Dusan Vranic και το Associated Press για την παραχώρηση των δικαιωμάτων…

Λένε πως οι άνθρωποι δεν σταματάνε να παίζουν επειδή μεγάλωσαν. Απλά μεγάλωσαν επειδή σταμάτησαν κάποια στιγμή να παίζουν. Αυτό είναι το Μουντιάλ για όλους εμάς! Καλή ανάγνωση και καλή µας διασκέδαση...

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Όταν ξεκινούσε το Παγκόσμιο Κύπελλο, το 1930, ποιος μπορούσε να φανταστεί πως περίπου έναν αιώνα αργότερα θα είχε εξελιχθεί στο απόλυτο ποδοσφαιρικό «ραντεβού» και πως η ιδέα εκείνη θα έχει χαρίσει τόσες συγκινήσεις σε κάθε γωνιά του πλανήτη;

Κάποιοι διάβασαν γι’ αυτές, άλλοι τις είδαν στην τηλεόραση, οι πιο τυχεροί τις έζησαν ως θεατές στις εξέδρες… οι πραγματικά ευλογημένοι «έγραψαν» τις σελίδες στο βιβλίο της ιστορίας της διοργάνωσης, ως πρωταγωνιστές.

Το βιβλίο αυτό και οι συγγραφείς του στόχευσαν σε αυτή την τελευταία κατηγορία, αφήνοντας πολλούς από αυτούς που «σήκωσαν» το εμβληματικό τρόπαιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου να ανοίξουν το κουτί των αναμνήσεών τους, παράλληλα µε όσους αποπειράθηκαν να το αγγίξουν αλλά δεν τα κατάφεραν.

Συνολικά, 45 άνθρωποι μοιράστηκαν τις ιστορίες τους πίσω από το τρόπαιο. Ακριβώς όπως το λέει ο τίτλος του βιβλίου και ακριβώς ό,τι δείχνει η φωτογραφία στο εξώφυλλό του, µε πολλά χέρια γύρω από το τρόπαιο να προσπαθούν να το αγγίξουν. Κάποια το βίωσαν. Κάποια άλλα, όχι. Όλοι, όμως, όπως κι αν το έζησαν και σε όποια φάση της ζωής τους, είτε ως παιδιά είτε ως έφηβοι ή ενήλικες, ένιωσαν τη μαγεία του.

Λίγα λόγια για τους συγγραφείς

Χρήστος Σωτηρακόπουλος

Ο Χρήστος Σωτηρακόπουλος άρχισε να ασχολείται µε τη δημοσιογραφία το 1979, την ίδια περίοδο που δοκίμαζε να σπουδάσει Πολιτικές Επιστήμες στην Ιταλία. Άρχισε να εργάζεται στην Απογευματινή, ενώ ταυτόχρονα συνεργαζόταν µε την Αθλητική Ηχώ. Συνέχισε στα... βαθιά, όταν ο Νίκος Κατσαρός του έδωσε τη μεγάλη ευκαιρία στην ΕΡΤ και το 1984 ανέλαβε τη συμπαρουσίαση της Αθλητικής Κυριακής – μετά την αποχώρηση του Γιάννη Διακογιάννη. Το 1990 μετακινήθηκε στο Mega, όπου έμεινε για είκοσι τρία χρόνια, διάστημα στο οποίο η φωνή του συνδέθηκε µε τις μεταδόσεις του Champions League, ενώ παράλληλα, από το 2003 έως το 2014, συνεργάστηκε µε τη Nova.

Από τον Γενάρη του 2015 έως το 2022 η τηλεοπτική στέγη του ήταν τα κανάλια COSMOTE Sport, ενώ από το 2022-2023 είναι η φωνή της Premier League στα κανάλια NovaSports. Κατά καιρούς αρθρογράφησε σε πολλές εφημερίδες (Βήμα, Επικαιρότητα, 24 Ώρες, Sportime, Goal News, SportDAY) και κείμενά του έχουν δημοσιευτεί σε μεγάλα έντυπα του εξωτερικού (World Soccer, Fourfourtwo, Independent, Telegraph).

Τα πρώτα χρόνια της καριέρας του υπήρξε ανταποκριτής της μεγάλης ιταλικής εφημερίδας Tuttosport, µε την οποία συνεργάζεται έως και σήμερα ψηφίζοντας ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στον ετήσιο θεσμό του «Golden Boy», του καλύτερου νέου παίκτη της Ευρώπης. Το 1994 δημιούργησε το «Κέντρο Αθλητικού Ρεπορτάζ», την πρώτη εξειδικευμένη σχολή αθλητικής δημοσιογραφίας, και αργότερα, το 1996, τον ΣΠΟΡ FM, του οποίου υπήρξε γενικός διευθυντής έως το 2014. Το 2011 δημιούργησε την ιστοσελίδα England365.gr.

Ο Χρήστος Σωτηρακόπουλος βραβεύτηκε το 1999 στα δημοσιογραφικά βραβεία του ΠΣΑΤ για την καλύτερη τηλεοπτική εκπομπή, καθώς και το 2000, το 2016 και το 2019 για την καλύτερη ραδιοφωνική εκπομπή. Το 2023 βραβεύτηκε από τον ΠΣΑΤ για τη συνέντευξη µε τον πρόεδρο της UEFA Αλεξάντερ Τσέφεριν, στα κανάλια NovaSports. Από το 1999 και για δέκα συνεχόμενα έτη είχε κερδίσει τον τίτλο του «Αγαπημένου Σπορτκάστερ» στα τηλεοπτικά βραβεία που διοργάνωνε το περιοδικό TV Έθνος. Το 2007 ψηφίστηκε ως «Ραδιοφωνική Προσωπικότητα της Χρονιάς» στα βραβεία του περιοδικού Status. Το 1998 αναδείχθηκε νικητής του διαγωνισμού ποδοσφαιρικών γνώσεων ανάμεσα σε 1.000 και πλέον ξένους συναδέλφους του στη διάρκεια του Μουντιάλ της Γαλλίας.

Έχει γράψει τα βιβλία 50 χρόνια Κύπελλο Πρωταθλητριών (ΟΜΜΕ, 2006), Παιχνίδι χωρίς όρια (Τόπος, 2008), Της Κυριακής τα είδωλα (Τόπος, 2011), Στιγμές Μουντιάλ (Τόπος, 2014) και #FootballTalk (Τόπος, 2019). Η πρώτη έκδοση του βιβλίου του Ταξίδι στ’ αστέρια (Τόπος, 2016) τιμήθηκε µε το Βραβείο Κοινού στα Public Book Awards 2017, στην κατηγορία Ευ ζην.

Φάνης Τσοκανάς

Ο Φάνης Τσοκανάς αποφοίτησε από το τμήμα Φιλολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 2018 και από το «Κέντρο Αθλητικού Ρεπορτάζ» το 2021. Έχει εργαστεί ως αρχισυντάκτης στο Ole.gr έχοντας παράλληλη συμμετοχή στο κανάλι Betarades.gr στο YouTube, στο BNSports.gr και το Athletiko.gr, ενώ από το 2023 έχει επιστρέψει στο «Κέντρο Αθλητικού Ρεπορτάζ» ως καθηγητής. Έχει ασχοληθεί κατά κύριο λόγο µε τις συνεντεύξεις, πολλές από τις οποίες έχουν αναδημοσιευθεί σε κορυφαία ΜΜΕ του πλανήτη, όπως η Gazzetta dello Sport, η Mundo Deportivo και το ESPN. Από το 2023 είναι ένας από τους 100 δημοσιογράφους από όλο τον κόσμο που ψηφίζουν τους κορυφαίους ποδοσφαιριστές της σεζόν για τη Marca.