«Συγχαρητήρια, Πέθανες!» του Κωνσταντίνου Λουκόπουλου (προδημοσίευση)

Ακριβώς τη στιγμή που ο Ξεναγός ολοκλήρωνε τη φράση του, ακούστηκαν βήματα στο μαρμάρινο δάπεδο της κυκλικής αίθουσας. Τρεις άντρες περπατούσαν ο ένας πίσω από τον άλλο και πλησίαζαν τους τρεις θρόνους. Αφού στάθηκαν για λίγο δίπλα τους, πήρε ο καθένας τη θέση του, δίχως να μιλήσει, ούτε να κοιτάξει πουθενά αλλού παρά μόνο προς την κατεύθυνση της πόρτας από την οποία προηγουμένως είχαν περάσει η Ψυχή με τον Ξεναγό.

«Ιδού, σε όλη τους τη θανατική μεγαλοπρέπεια, οι Τρεις Κριτές του Κάτω Κόσμου: ο Αιακός, ο Ραδάμανθυς και ο Μίνωας. Σ’ αυτούς αποφάσισε ο Δίας να δώσει τη δύναμη και την εξουσία να κρίνουν το μέλλον κάθε ψυχής που θα εμφανιστεί μπροστά τους», είπε και έκανε τη γνώριμη πια κίνηση με το χέρι του παρουσιάζοντάς τους, όπως κάθε καλός ξεναγός.

«Μοιάζουν τρομακτικοί… Μόνο και μόνο στην ιδέα ότι θα σταθώ απέναντί τους με πιάνει ρίγος», απάντησε η Ψυχή γεμάτη ανησυχία, μην μπορώντας να πάρει το βλέμμα της από πάνω τους, αλλά προσέχοντας ταυτόχρονα μην τυχόν τη δουν να τους κοιτάζει επίμονα.

Είναι αμείλικτοι. Αυτός είναι ο ρόλος τους. Δεν μπορεί να τους ξεγελάσει κανείς. Βλέπουν και γνωρίζουν τα πάντα για τις ψυχές που πρόκειται να δικάσουν. Καταλαβαίνεις τώρα για ποιο λόγο ένιωσες τόσο εκτεθειμένη μπαίνοντας στο χώρο;» της είπε χαμηλώνοντας τη φωνή του προς το τέλος της φράσης του.

«Επειδή μπορούν να με διαβάσουν…» συνειδητοποίησε η Ψυχή τρομαγμένη, αλλά καταλαβαίνοντας πια πως όντως δεν είχε λόγο να αισθάνεται το ίδιο και για τον Ξεναγό.

«Ακριβώς! Μετά τις αλλαγές που έφερε ο Δίας, μόλις μπαίνει μια ψυχή στον χώρο, δεν μπορεί να κρύψει τίποτα, ούτε να κρυφτεί πίσω από οτιδήποτε ανούσιο κατόρθωσε όσο ζούσε. Οι Κριτές αδιαφορούν πλήρως για όλα αυτά. Δεν τους ενδιαφέρουν τα πλούτη, τα αξιώματα, οι επιτυχίες ή οι αποτυχίες. Δεν ενδιαφέρονται καν για το όνομα κάθε ψυχής. Το μόνο που βλέπουν είναι τα σημάδια που έχει αφήσει η ζωή πάνω στην ψυχή. Τα σημάδια που θα τους δείξουν αν αυτή έζησε μια ζωή ενάρετη, σύμφωνα με όσα θα ήθελαν οι θεοί, ή μια ζωή γεμάτη υποκρισία, μακριά από το σωστό και το δίκιο, μέσα στο ψέμα».

«Μου είπες τα ονόματά τους, αλλά ποιος είναι ποιος και γιατί ο μεσαίος από τους τρεις θρόνους είναι μεγαλύτερος από τους άλλους δύο;» ρώτησε κρατώντας μέσα της την ελπίδα πως με τη συμμετοχή της στην ξενάγηση θα μπορούσε να θυμηθεί πράγματα από τη δική της ζωή.

«Εξαιρετικές ερωτήσεις και οι δύο! Μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε σε μια ξενάγηση, σωστά; Λοιπόν, στα αριστερά αυτός που κρατά σκήπτρο και κλειδιά είναι ο ξακουστός άρχοντας Αιακός. Υπήρξε θνητός για ένα διάστημα. Πατέρας του είναι ο Δίας και μητέρα του η πανέμορφη νύμφη Αίγινα ή –αν πιστέψει κανείς τις φήμες που κυκλοφορούν εδώ κάτω– η επίσης πανέμορφη Ευρώπη. Βασίλεψε στο νησί της Αίγινας, άφησε πίσω του ηρωικούς απογόνους και είχε πάντα τη φήμη του δίκαιου. Μοιραία μετά τον θάνατό του ο πατέρας του τον διόρισε κριτή και τον έκανε υπεύθυνο των ψυχών που έρχονται από την Ευρώπη. Ενίοτε εκτελεί και χρέη κλειδοκράτορα». Η Ψυχή άρχισε να παρατηρεί τον Αιακό και της έκανε εντύπωση το σκήπτρο του, το οποίο φαινόταν να είχε κατασκευαστεί εξ ολοκλήρου από ασήμι. Το βλέμμα του ήταν καθαρό και συγκεντρωμένο, ενώ η παρουσία του απέπνεε μια αίσθηση δικαιοσύνης.

«Μετά τις αλλαγές που έφερε ο Δίας, μόλις μπαίνει μια ψυχή στον χώρο, δεν μπορεί να κρύψει τίποτα, ούτε να κρυφτεί πίσω από οτιδήποτε ανούσιο κατόρθωσε όσο ζούσε. Οι Κριτές αδιαφορούν πλήρως για όλα αυτά. Δεν τους ενδιαφέρουν τα πλούτη, τα αξιώματα, οι επιτυχίες ή οι αποτυχίες. Δεν ενδιαφέρονται καν για το όνομα κάθε ψυχής. Το μόνο που βλέπουν είναι τα σημάδια που έχει αφήσει η ζωή πάνω στην ψυχή. Τα σημάδια που θα τους δείξουν αν αυτή έζησε μια ζωή ενάρετη, σύμφωνα με όσα θα ήθελαν οι θεοί, ή μια ζωή γεμάτη υποκρισία, μακριά από το σωστό και το δίκιο, μέσα στο ψέμα».

«Στα δεξιά βρίσκεται ο Ραδάμανθυς», συνέχισε ο Ξεναγός «Επίσης γιος του Δία και της Ευρώπης, από την Κρήτη. Υπήρξε από τους πρώτους νομοθέτες που γνώρισαν οι άνθρωποι και ήταν ξακουστός κι αυτός για την ακεραιότητά του. Κάποιοι λένε πως όσο ζούσε έγραψε σπουδαίους νόμους, μεταξύ των οποίων και ο νόμος που λέει πως αυτός που αμύνεται σε μια επίθεση δεν πρέπει να έχει ποινή. Στη δικαιοδοσία του ανήκουν όλες οι ψυχές των νεκρών που έρχονται από την Ασία. Όπως καταλαβαίνεις, πληρούσε όλες τις προϋποθέσεις για μια τόσο σοβαρή και κομβική θέση. Όταν μάλιστα δεν χρειάζονται οι υπηρεσίες του ως Κριτή, περνά τον χρόνο του στα Ηλύσια Πεδία, για να βεβαιωθεί πως όλα κυλούν ομαλά. Αλλά… κάθε πράγμα στον καιρό του», κατέληξε ο Ξεναγός με νόημα.

Τη στιγμή εκείνη η Ψυχή παρατήρησε μια κινητικότητα. Ο Κριτής που καθόταν στον μεσαίο, λίγο μεγαλύτερο θρόνο, σηκώθηκε και στάθηκε όρθιος σηκώνοντας το χρυσό σκήπτρο που κρατούσε στο δεξί του χέρι. Λίγο μετά σήκωσε και το αριστερό του, κάνοντας μια χειρονομία πρόσκλησης. Η Ψυχή κατάλαβε πως οι δίκες των Ψυχών επρόκειτο να ξεκινήσουν από στιγμή σε στιγμή.

«Κι αυτός ο Κριτής, ποιος είναι;» ρώτησε τον Ξεναγό αμέσως, ελπίζοντας να προλάβει να πάρει απάντηση.

«Η αυτού μεγαλειότης ο βασιλιάς Μίνωας της Κρήτης. Γιος κι αυτός του Δία και της Ευρώπης. Μιλάμε ξεκάθαρα για οικογενειακή υπόθεση, αλλά ποιον μπορείς να εμπιστευτείς περισσότερο για μια τέτοια δουλειά από τα ίδια σου τα παιδιά; Όσο ζούσε, ήταν ένας από τους πιο ξακουστούς και διαβόητους βασιλιάδες που πέρασαν ποτέ. Η προσβολή του απέναντι στον θεό Ποσειδώνα, η ιστορία με τον Μινώταυρο, το ανελέητο κυνήγι του Δαιδάλου, ο τρόπος που φέρθηκε στην Πασιφάη τον έκαναν πραγματικά διάσημο σε όλο τον κόσμο», της απάντησε ο Ξεναγός, δίνοντας την αίσθηση πως μπορούσε να μιλάει για ώρες σχετικά με τη ζωή του Μίνωα.

«Με συγχωρείς που ρωτάω, αλλά πώς γίνεται ένας τόσο σκληρός και βίαιος άνθρωπος να γίνεται Κριτής εδώ;» ρώτησε εύλογα η Ψυχή, και ο Ξεναγός για μια στιγμή πράγματι φάνηκε να αντιλαμβάνεται το παράδοξο.

«Και όχι μόνο είναι Κριτής, αλλά, όπως βλέπεις, ο σημαντικότερος από τους τρεις, καθώς είναι εκείνος που σε περίπτωση διαφωνίας των άλλων δύο παίρνει την τελική απόφαση και δεν μπορεί να πάει κανείς κόντρα στα λόγια του. Η αλήθεια είναι πως δεν ήταν μόνο σκληρός και βίαιος. Αν ρωτήσεις τους ανθρώπους στην Κρήτη, τον θυμούνται ακόμα μέσα από τις ιστορίες τους ως δίκαιο νομοθέτη, αυστηρό σίγουρα, αλλά επιβλητικό, δυναμικό και όντως δίκαιο. Θα σου πουν επίσης πως για τα μισά από τα αρνητικά που ακούγονται γι’ αυτόν ευθύνονται οι Αθηναίοι, των οποίων οι εκδοχές για τα γεγονότα έγιναν οι πιο γνωστές. Η αλήθεια ‒όπως πάντα‒ βρίσκεται κάπου στη μέση και αφού τον επέλεξε ο ίδιος ο Δίας, εμάς δεν μας πέφτει λόγος να τον κρίνουμε. Αυτή είναι δική του δουλειά. Ίσως του δόθηκε μια δεύτερη ευκαιρία στη μεταθανάτια ζωή του», είπε εκείνος ολοκληρώνοντας πάνω στην ώρα.

Ο Μίνωας, απολύτως σοβαρός και με ρυτίδες που πρόδιδαν τη μονίμως συνοφρυωμένη έκφρασή του, κάθισε ξανά στον θρόνο του και όλα ήταν πλέον έτοιμα για να ξεκινήσει η διαδικασία κρίσης των ψυχών. Πράγματι λίγο μετά πέρασαν σταδιακά την είσοδο δεκάδες ψυχές, οι οποίες σχημάτισαν μια μεγάλη ουρά, η μία πίσω από την άλλη. Νέοι άντρες, νέες γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένοι…

Καθεμιά από αυτές τις ψυχές θα στεκόταν με τη σειρά της στο μέσο της κυκλικής αίθουσας και θα περίμενε την ετυμηγορία των Κριτών. Πρώτος στη σειρά ήταν ένας ηλικιωμένος άντρας ο οποίος φαινόταν αρκετά μπερδεμένος. Κοίταζε γύρω του προσπαθώντας να καταλάβει πού βρισκόταν, ενώ ήταν φανερό πως δυσκολευόταν να σταθεί μέσα στον κύκλο. Αφού πέρασαν λίγα δευτερόλεπτα μέχρι να μείνει ακίνητος, ο ένας από τους τρεις Κριτές, ο Ραδάμανθυς, πήρε τον λόγο.

«Από τότε που θυμάσαι τον εαυτό σου, κοίταζες πώς να περνάς καλά, αδιαφορώντας για οτιδήποτε και οποιονδήποτε άλλο. Δεν σκέφτηκες στιγμή να λάβεις πνευματικά εφόδια, ακόμη και όταν είχες την ευκαιρία. Δούλευες μόνο και μόνο για να σπαταλάς τα χρήματα που κέρδιζες στα πορνεία, στο πώς θα τα κάνεις περισσότερα, εξαπατώντας τους γύρω σου, και στον οίνο. Παραμέλησες την οικογένειά σου. Προσπάθησαν να σε βοηθήσουν, κι εσύ τους γυρνούσες διαρκώς την πλάτη. Λυπόσουν όταν οι άλλοι χαίρονταν και χαμογελούσες όταν εκείνοι δάκρυζαν. Γιόρτασες πολύ και αναίτια όσο ζούσες, συνήθως εις βάρος των άλλων. Αναμετρήθηκες πολλές φορές με τον χειρότερο εαυτό σου και πάντα τον άφηνες να επικρατήσει δίχως να αμυνθείς. Τώρα, στη μακρά αιωνιότητα, ήρθε η ώρα να υποφέρεις στα Τάρταρα».

Στο άκουσμα της απόφασης ο ηλικιωμένος άντρας κοίταξε τους Κριτές και ύστερα από λίγο αναφώνησε: «Κατάρα στον Διόνυσο και τον Δία! Δεν ξέρω αν ήταν ο οίνος του ενός ή η βροχή του άλλου που με έκανε να γλιστρήσω και να πέσω! Δεν μετανιώνω για τίποτα!»

Ο Ραδάμανθυς, ακούγοντας τα λόγια του άντρα, πήρε μια έντονη έκφραση αποδοκιμασίας. Αμέσως μετά στο δάπεδο της κυκλικής αίθουσας εμφανίστηκε ένα μονοπάτι που οδηγούσε αριστερά. Ο άντρας, που μέχρι πριν από λίγο φώναζε και διαμαρτυρόταν, σώπασε και το ακολούθησε σαν υπνωτισμένος. Η Ψυχή, που παρακολουθούσε την εξέλιξη της δίκης με κομμένη την ανάσα, θα ορκιζόταν πως από το τέλος του μονοπατιού άκουσε ουρλιαχτά. Αν αυτά που της είχε πει ο Ξεναγός για τα Τάρταρα ήταν αλήθεια, τότε αυτός ο ηλικιωμένος άντρας θα περνούσε σίγουρα πολύ άσχημα την αιωνιότητα.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Συγχαρητήρια! Μόλις πέθανες. Και όχι, δεν είσαι ο πρώτος που φτάνει εδώ, ούτε ο τελευταίος. Ευτυχώς, αν και δεν θυμάσαι τίποτα για τη ζωή σου, είσαι σπάνια περίπτωση και δεν θα περιπλανηθείς μόνος. Ένας μυστηριώδης, πνευματώδης και αθεράπευτα κυνικός Ξεναγός αναλαμβάνει να σου δείξει όλα τα κατατόπια και τις διαδικασίες: τον Χάροντα, τον Αχέροντα, τη Δίκη των Ψυχών, τα Τάρταρα, το Λιβάδι των Ασφοδέλων και τα Ηλύσια Πεδία. Ξέρει πολύ περισσότερα από αυτά που λέει και έχει τους λόγους του να μην τα αποκαλύπτει. Στην πορεία θα συναντήσεις πρόσωπα της ιστορίας και της μυθολογίας, θα δεις πώς λειτουργεί πραγματικά ο Κάτω Κόσμος και θα χρειαστεί κάποια στιγμή να αναμετρηθείς με την πιο δύσκολη αλήθεια: εκείνη της δικής σου ζωής. Ακολούθησε τον Ξεναγό, δες τον Άδη όπως τον οραματίστηκαν οι αρχαίοι Έλληνες και προετοιμάσου για τις αναμνήσεις που θα επιστρέψουν και για τις αποφάσεις που θα χρειαστεί να πάρεις. Ο σκοτεινός Άδης σε περιμένει και, όσο κι αν δεν το πιστεύεις τώρα, λόγω του σοκ, μπορεί να σου μάθει πολλά!

Μια ξενάγηση στον Άδη της ελληνικής μυθολογίας. Η διαδρομή μιας ανώνυμης ψυχής που μόλις έχει πεθάνει και ξυπνά σε έναν άγνωστο, σκοτεινό τόπο, χωρίς μνήμη, είναι το λογοτεχνικό μας όχημα για ένα ταξίδι στον Κάτω Κόσμο, όπως τον φαντάζονταν οι αρχαίοι Έλληνες μέσα στους αιώνες. Κάθε στάση στην περιήγηση αυτή μας αποκαλύπτει ένα κομμάτι της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας για τη ζωή μετά τον θάνατο, αλλά και ένα κομμάτι της ιστορίας της ίδιας της ψυχής.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι αρχαιολόγος και δημιουργός του «The Mythologist», ενός από τα μεγαλύτερα ελληνικά ψηφιακά εγχειρήματα σχετικά με τη μυθολογία και την αρχαιότητα. Σπούδασε Αρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ και εκπονεί τη διδακτορική του διατριβή με αντικείμενο την πρώιμη ελληνική τέχνη και τη μυθολογία. Το 2020 ξεκίνησε το project «The Mythologist», με στόχο να κάνει τη μυθολογία προσιτή στο ευρύ κοινό μέσα από βίντεο, podcasts και ψηφιακό περιεχόμενο κάθε είδους. Σήμερα το κανάλι του στο YouTube μετρά πάνω από 220.000 συνδρομητές, ενώ το περιεχόμενό του ακολουθείται από δεκάδες χιλιάδες χρήστες σε όλα τα social media. Έχει ήδη εκδώσει βιβλία για τη μυθολογία και συνεργάζεται συχνά ως ομιλητής και σύμβουλος σε θέματα αρχαίας Ελλάδας. Παρά το διαρκές ταξίδι του στο παρελθόν, ο ίδιος πιστεύει ότι η αρχαιότητα δεν είναι μόνο πεδίο νοσταλγίας· είναι επίσης ένα γοητευτικό εργαλείο κατανόησης του παρόντος με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον.