Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας – Βιβλίο κουίζ» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 7 Μαΐου από τις εκδόσεις Διόπτρα.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Στο βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας θα βρείτε πολλές ερωτήσεις και πολλές απαντήσεις. Οι απαντήσεις αυτές είναι συχνά κρίσιμες για την κατανόηση σημαντικών γεγονότων στον κόσμο του χθες και του σήμερα.
Η γεωγραφία αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν τις τρέχουσες εξελίξεις, κι όμως μέχρι πρόσφατα η γεωπολιτική είχε πέσει σε δυσμένεια. Στην αυγή του 21ου αιώνα, υποστηριζόταν ότι οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες αντικαθιστούσαν τα έθνη κράτη και ότι η τεχνολογία υπερνικούσε τα φυσικά εμπόδια. Ωστόσο, αυτό που συμβαίνει είναι απλώς ότι η τεχνολογία αλλάζει (κατά καιρούς) τα στοιχεία της γεωγραφίας που θεωρούνται σημαντικά. Για παράδειγμα, στον 20ό αιώνα η θέση των κοιτασμάτων πετρελαίου επηρέαζε σε μεγάλο βαθμό την εξωτερική πολιτική πολλών χωρών, ενώ στον 21ο αιώνα είναι επίσης απαραίτητο να γνωρίζουμε από πού προέρχονται τα μεταλλεύματα που χρειαζόμαστε για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης. Επιπλέον, το έθνος κράτος ζει και βασιλεύει και ο εθνικισμός παραμένει κυρίαρχη δύναμη.
Η ανάδειξη της σημασίας της γεωγραφίας ήταν το κίνητρο πίσω από τα βιβλία Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας, Η δύναμη της γεωγραφίας και Το μέλλον της γεωγραφίας. Η τριλογία αυτή είχε ιδιαίτερη απήχηση σε ένα αναγνωστικό κοινό το οποίο ενδιαφέρεται να κατανοήσει καλύτερα τις δυνάμεις που διαμορφώνουν την ιστορία, το σήμερα και το αύριο. Τα σχόλια ήταν ενθαρρυντικά και συχνά συγκινητικά. Πολλοί φοιτητές μού ανέφεραν ότι σπουδάζουν γεωγραφία, διεθνείς σχέσεις ή ακόμα και διεθνές δίκαιο, επειδή τους ενέπνευσαν αυτά τα βιβλία. Τι μεγάλη τιμή!
Υπήρξαν, βέβαια, και αντιδράσεις οι οποίες συνέκλιναν στις κατηγορίες περί «γεωγραφικού ντετερμινισμού» – δηλαδή ότι η απόδοση τόσο μεγάλης βαρύτητας στη γεωγραφία παραγνωρίζει τον ανθρώπινο παράγοντα. Εντούτοις, τα βιβλία αυτά επιδίωκαν πάντοτε να καταστήσουν σαφές, και μάλιστα το δήλωναν επανειλημμένα, ότι η γεωγραφία είναι μόνο ένας από τους πολλούς παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν προσπαθούμε να εξηγήσουμε το «γιατί» πίσω από τα γεγονότα.
Γιατί αυξήθηκε τόσο πολύ ο πληθυσμός της Κίνας; Επειδή οι βροχοπτώσεις στην πεδιάδα της Βόρειας Κίνας επέτρεπαν δύο συγκομιδές τον χρόνο; Και το αποτέλεσμα; Μια ιστορία που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Πώς κατάφερε ο πρόεδρος Πούτιν να «πουλήσει» την εισβολή στην Ουκρανία στον ρωσικό λαό; Εν μέρει, υπενθυμίζοντάς τους ότι η περιοχή που εκτείνεται μπροστά από τα δύο κύρια αστικά κέντρα της χώρας –τη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη– ελεγχόταν ιστορικά από τη Ρωσία και ότι, αν αυτός ο έλεγχος χαθεί, τότε θα μπορούσαν να πλησιάσουν στα σύνορά της διάφοροι εχθροί.
Για να κατανοήσουμε τον κόσμο, λοιπόν, πρέπει να αντιληφθούμε τη σημασία του γεγονότος ότι η Ινδία ελέγχει τα νησιά Ανταμάν, τα οποία βρίσκονται ακριβώς δίπλα στα Στενά της Μαλάκα, απ’ όπου διέρχεται μεγάλο μέρος των εξαγωγών της Κίνας. Μαθαίνουμε για τη στρατηγική σημασία του Γκότλαντ, ενός νησιού της Σουηδίας στη Βαλτική Θάλασσα. Ανέκαθεν ήταν σημαντικό, αλλά η σημασία του αυξήθηκε όταν η Σουηδία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ. Η Κίνα και πολλές άλλες χώρες κατασκευάζουν ή αναβαθμίζουν λιμάνια στο Τζιμπουτί, στην Ερυθρά Θάλασσα. Για ποιο λόγο; Ανοίξτε έναν χάρτη και αμέσως θα αρχίσετε να βλέπετε ένα μέρος τουλάχιστον της απάντησης να ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια σας.
Αλλά γιατί ένα βιβλίο υπό μορφή κουίζ; Κυρίως επειδή είναι διασκεδαστικό! Και αν η διασκέδαση μπορεί να έχει και εκπαιδευτικό χαρακτήρα, τότε είναι διπλά διασκεδαστικό. Ίσως διεγείρει το ενδιαφέρον κάποιων για τις διεθνείς σχέσεις ή μπορεί ακόμα να αποτελέσει μια πρόκληση για το βάθος των γνώσεων όσων ήδη ασχολούνται με αυτές.
Αλλά γιατί ένα βιβλίο υπό μορφή κουίζ; Κυρίως επειδή είναι διασκεδαστικό! Και αν η διασκέδαση μπορεί να έχει και εκπαιδευτικό χαρακτήρα, τότε είναι διπλά διασκεδαστικό. Ίσως διεγείρει το ενδιαφέρον κάποιων για τις διεθνείς σχέσεις ή μπορεί ακόμα να αποτελέσει μια πρόκληση για το βάθος των γνώσεων όσων ήδη ασχολούνται με αυτές.
Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε εννέα μεγάλες γεωγραφικές και γεωπολιτικές περιοχές. Ξεκινάμε από τη Βόρεια Αμερική, πριν περάσουμε στην Ασία και την Ευρώπη, ύστερα κατεβαίνουμε στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή, κατόπιν περνάμε στη Λατινική Αμερική και την Ωκεανία, φτάνουμε στους Πόλους και, τέλος, ανηφορίζουμε προς τα πάνω – στο διάστημα. Θα συναντήσετε μια ποικιλία ερωτήσεων για τη γεωγραφία, την ιστορία και την πολιτική, που συνοδεύεται από χάρτες, αναγραμματισμούς και εικόνες. Θα δοκιμάσετε τις γνώσεις σας όχι μόνο για τα βουνά, τα ποτάμια, τις θάλασσες και τις ερήμους, αλλά και για την άνοδο και την πτώση των αυτοκρατοριών, την εξουσία, την πολιτική και τις ανθρώπινες ιστορίες που διαμόρφωσαν τον κόσμο όπως τον βλέπουμε σήμερα.
Κάποιες ερωτήσεις είναι πιο εύκολες, ειδικά όταν γνωρίζετε την απάντηση. Κάποιες άλλες μπορεί να είναι δύσκολες ακόμα και για έναν υποψήφιο διδάκτορα στις διεθνείς σχέσεις. Κάποιες νομίζετε ότι τις ξέρετε, είστε σίγουροι ότι τις ξέρετε, ναι, οπωσδήποτε τις ξέρετε, είναι, είναι… Για μια στιγμή! Το ξέρετε; Αυτές είναι οι ερωτήσεις που μπορείτε ίσως να απαντήσετε διά της ατόπου απαγωγής, βάζοντας το μυαλό σας να δουλέψει και σκαλίζοντας τη μνήμη σας για να φτάσετε στις πιο απόκρυφες γωνιές του νου σας. Βλέπετε – ακόμα και αυτό είναι γεωγραφία!
Ελπίζω να απολαύσετε το κουίζ. Κι αν απαντήσετε λάθος; Κι αν υπάρχουν λάθη του συγγραφέα; Όλοι μαθαίνουμε.
40. Πόσος αναμένεται να είναι ο πληθυσμός της Αφρικής το 2050;
α) 1,5 δισεκατομμύριο
β) 2 δισεκατομμύρια
γ) 2,5 δισεκατομμύρια
δ) 4 δισεκατομμύρια
41. Από ποια πόλη-κράτος προέρχονταν οι πρώτοι Έλληνες άποικοι που ίδρυσαν την Κυρήνη στη Λιβύη σύμφωνα με τον Ηρόδοτο;
α) Αθήνα
β) Θήρα
γ) Κνωσό
δ) Σπάρτη
42. Ο Θουκυδίδης έζησε τον λοιμό της Αθήνας και αναφέρει πως η ασθένεια, η οποία σκότωσε το ⅓ του πληθυσμού της πόλης, προερχόταν από την Αίγυπτο.
Σωστό ή Λάθος;
43. Πόσες φορές επισκέφθηκε ο Κωνσταντίνος Καβάφης την Ελλάδα στη διάρκεια της ζωής του;
α) Μία φορά
β) Δύο φορές
γ) Τρεις φορές
δ) Πέντε φορές
44. Ποιος ήταν περίπου ο καταγεγραμμένος ελληνικός πληθυσμός στην Αίγυπτο, στο αποκορύφωμα της παρουσίας του, σύμφωνα με την απογραφή του 1927;
α) 26.000
β) 46.000
γ) 66.000
δ) 76.000
45. Οι Έλληνες του Σουδάν ανέπτυξαν έντονη κοινωνική δραστηριότητα εκδίδοντας ελληνικές εφημερίδες, όπως Τα Χρονικά του Σουδάν και τα Σουδανικά Νέα.
Σωστό ή Λάθος;
46. Ποιο έτος ιδρύθηκε ο ορθόδοξος ναός του Αγίου Γεωργίου στην Τρίπολη της Λιβύης;
α) 47
β) 947
γ) 1647
δ) 1947
47. Η ελληνική παροικία της Βεγγάζης έχει δικό της σχολείο από το 1994, το οποίο λειτουργεί ακόμη και είναι αναγνωρισμένο από το ελληνικό κράτος.
Σωστό ή Λάθος;
48. Ποιο από τα παρακάτω προϊόντα ΔΕΝ καλλιέργησαν οι Έλληνες στην Ανατολική Αφρική;
α) Καφέ
β) Βαμβάκι
γ) Καπνό
δ) Ζαχαροκάλαμο
49. Ποια από τις παρακάτω χώρες αποτέλεσε βασικό προορισμό των Ελλήνων στην Αφρική μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο;
α) Σενεγάλη
β) Βελγικό Κονγκό
γ) Γκάνα
δ) Ακτή του Ελεφαντοστού
50. Ποιος ήταν κατά προσέγγιση ο μεγαλύτερος αριθμός Ελλήνων που καταγράφηκε στη Νότια Αφρική κατά την ακμή της ελληνικής παροικίας;
α) 7.500
β) 17.500
γ) 40.000
δ) 120.000
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Πόσο καλή είναι η γνώση σας για τον κόσμο γύρω σας; Διασκεδάστε, μόνοι ή με παρέα, με αυτό το διαδραστικό κουίζ και ανακαλύψτε ποιος είναι ο καλύτερος εξερευνητής του καναπέ!
Τεστάρετε τις γεωγραφικές και γεωπολιτικές σας γνώσεις και ανακαλύψτε το γεωγραφικό σας IQ με τη βοήθεια του best seller συγγραφέα Tim Marshall. Καλύπτοντας κάθε περιοχή του πλανήτη, το βιβλίο, που είναι σχεδιασμένο για να σας διασκεδάσει και παράλληλα να διευρύνει τις γνώσεις σας για τον κόσμο, σας «εξετάζει» με μια ποικιλία από ερωτήσεις, παζλ, παιχνίδια λέξεων και χάρτες.
Η ελληνική έκδοση είναι εμπλουτισμένη με θέματα από την ελληνική γεωγραφία και γεωπολιτική
• Ποιος ποταμός ξεκινά από τα Ιμαλάια και τελειώνει στον κόλπο της Βεγγάλης;
• Σε ποια χώρα της Ευρώπης ζει ο μεγαλύτερος ελληνικός πληθυσμός εκτός Ελλάδας;
• Η Αυστραλία είναι η πιο ξηρή ήπειρος στον πλανήτη. Σωστό ή Λάθος;
• Πόσες ζώνες ώρας υπάρχουν στον Βόρειο Πόλο; 1 ή 24;
• Ποια ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε επισήμως την Ελλάδα στις 15 Ιανουαρίου 1822;
Το πιο διασκεδαστικό και χρήσιμο κουίζ, βασισμένο στο διαχρονικό best seller Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Tim Marshall είναι διπλωματικός συντάκτης του Sky News. Θεωρείται αυθεντία στις διεθνείς σχέσεις και έχει διατελέσει πολεμικός ανταποκριτής σε τριάντα χώρες, κάνοντας ρεπορτάζ για τους πολέμους σε Κροατία, Βοσνία, Βόρεια Μακεδονία, Κόσοβο, Αφγανιστάν, Ιράκ, Λίβανο και Ισραήλ, ενώ έχει καλύψει τρεις αμερικανικές προεδρικές εκλογές. Το μπλογκ του Foreign Matters βρισκόταν ανάμεσα στα υποψήφια για το Orwell Prize το 2010. Το 2004 ο Marshall ήταν ανάμεσα στους φιναλίστ στην κατηγορία RTS News Event για την κάλυψη του πολέμου στο Ιράκ, όπως επίσης και στο Φεστιβάλ της Νέας Υόρκης για το ντοκιμαντέρ του Το βασίλειο της ερήμου, ενώ το 2007 για ένα ρεπορτάζ του σχετικά με τους μουτζαχεντίν. Ο Tim Marshall είναι ο συγγραφέας του βιβλίου Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας, ενός διαχρονικού bestseller, το οποίο μαζί με τα Υψώνοντας τείχη, Για μια σημαία, Η δύναμη της γεωγραφίας και Το Μέλλον της γεωγραφίας προσφέρουν εμπεριστατωμένη γνώση για τη γεωπολιτική και τη διπλωματία. Το βιβλίο Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας κυκλοφορεί και σε εικονογραφημένη έκδοση για παιδιά από τις εκδόσεις Διόπτρα.
