«Η μυθολογία των αστερισμών» του Τάσου Γέροντα (προδημοσίευση)

Ὁ ἀστερισμός τοῦ Ἡρακλῆ βρίσκεται στό βόρειο ἡμισφαίριο τοῦ οὐρανοῦ καί ἐκτείνεται ἀπό τόν Ὀφιοῦχο μέχρι τόν Δράκοντα και ἀνατολικά φτάνει μέχρι τά ὅρια τοῦ Γαλαξία. Εἶναι πολύ ἐκτεταμένος ἀστερισμός, 5ος στήν κατάταξη ὡς πρός τό ἐμβαδόν. Τό ὄνομά του στά λατινικά εἶναι Hercules, γενική Herculis, συντομογραφία Her. Περιλαμβάνει 245 ἀστέρια μεγέθους μικρότερου ἀπό 6. Ὁ α Herculis, ὁ φωτεινότερος ἀστέρας, εἶναι ἐρυθρός ὑπεργίγαντας, μεταβλητός, μέ μέγεθος πού μεταβάλλεται μεταξύ 3 καί 4.

Τό ὄνομά του στά ἀραβικά Ras Algethi σημαίνει «τό κεφάλι τοῦ γονατιστοῦ». Διαθέτει πλῆθος ἀπό διπλά καί μεταβλητά ἀστέρια, γαλαξίες, σμήνη γαλαξιῶν, νεφελώματα. Τό πλέον ἐντυπωσιακό σῶμα τοῦ ἀστερισμοῦ εἶναι ὁ Μ13.

Εἶναι ἕνα σφαιρωτό σμῆνος, τό ὁποῖο ἀπαρτίζεται ἀπό περίπου 1.000.000 ἀστέρια, ὁρατό μέ γυμνό ὀφθαλμό σάν ἄστρο μεγέθους 6. Μέ μικρά τηλεσκόπια ξεχωρίζει τό ἄστρο/νέφος σέ πολλά ἄστρα. Βρίσκεται σέ ἀπόσταση περίπου 23.000 ἐτῶν φωτός μακριά μας. Ἕνα ἄλλο σπουδαῖο σῶμα εἶναι ὁ καινοφανής Nova Herculis τοῦ 1934, ὁ ὁποῖος στό μέγιστό του εἶχε μέγεθος 1,3, ὅσο δηλαδή ὁ Βασιλίσκος (α Leo) καί ὁ Ντενέμπ (α Cygni).

Ὁ Ἡρακλῆς φαίνεται καλύτερα κοιτώντας ψηλά καί πρός τόν Βορρᾶ τό καλοκαίρι. Ἀρκεῖ νά ἐντοπίσετε τό πιό λαμπρό ἀστέρι τοῦ οὐρανοῦ, τόν Βέγα. Κοιτώντας ἀκριβῶς δυτικά του μπορεῖτε νά δεῖτε τό σῶμα τοῦ Ἡρακλῆ, πού καλύπτει τό μισό τοῦ διαστήματος ἀνάμεσα στόν Βέγα καί τόν Ἀρκτοῦρο. Ἡ κεφαλή τοῦ Ἡρακλῆ θά εἶναι πρός τόν Νότο καί τά λυγισμένα πόδια του θά δείχνουν πρός τόν Βορρᾶ.

Εἶναι ἕνας ἀπό τούς ἀρχαιότερους οὐράνιους σχηματισμούς, δέν εἶναι ὅμως γνωστό πότε συνδέθηκε μέ τόν γνωστό ἥρωα. Ὁ ἀστερισμός αὐτός δέν ἦταν γνωστός στούς πρώτους Ἕλληνες ἀστρονόμους μέ αὐτό τό ὄνομα. Ὁ Εὔδοξος τόν ὀνόμαζε «ἐν γούνασι», ἐνῶ ὁ Ἵππαρχος καί ὁ Πτολεμαῖος «ἐν γόνασιν», δηλαδή ὁ γονατιστός. Ὁ Ἄρατος πάλι τόν ἀποκαλοῦσε Ὀκλάζων καί Εἴδωλον. Μόνον ὁ Ἐρατοσθένης προσπάθησε νά ἐξηγήσει τήν προέλευσή του, ἡ ὁποία παρέμενε τυλιγμένη σ’ ἕνα πέπλο μυστηρίου. Ἔτσι ἔγραψε γι’ αὐτόν: «Λέγεται πώς εἶναι ὁ Ἡρακλῆς πού στέκεται πάνω στόν ὄφι».

Ἡ μητέρα τοῦ Ἡρακλῆ Ἀλκμήνη ἦταν παντρεμένη μέ τόν Ἀμφιτρύωνα, μέ τόν ὁποῖον κατέφυγαν στή Θήβα, ἐπειδή ὁ Ἀμφιτρύων εἶχε δολοφονήσει τόν Ἠλεκτρύωνα κατά λάθος (πατέρα τῆς Ἀλκμήνης καί γιό τοῦ Περσέα). Ὁ Δίας πῆρε τή μορφή τοῦ Ἀμφιτρύωνα καί κοιμήθηκε μέ τήν Ἀλκμήνη. Πρίν γεννηθεῖ ἀκόμα ὁ Ἡρακλῆς, ὁ Δίας ἀνήγγειλε στούς ἄλλους θεούς ὅτι θά γεννηθεῖ ἀπό τήν Ἀλκμήνη ἀπόγονος τοῦ Περσέα, πού θά βασιλεύσει στόν Θρόνο τῶν Περσίδων.

Ὅταν γεννήθηκε ὁ Ἡρακλῆς, ἡ ζηλιάρα Ἥρα ἔστειλε στήν κούνια του δύο φίδια, ἀλλά τό βρέφος τά στραγγάλισε. Ὁ θετός πατέρας τοῦ Ἡρακλῆ, ὁ Ἀμφιτρύων, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε νά τόν μεγαλώσει, τόν δίδαξε τήν τέχνη τοῦ ἡνιόχου, ὁ Κάστορας τοῦ δίδαξε τήν ὁπλασκία, ὁ Αἴλυκος τήν πάλη, ὁ Εὔρυτος τό τόξο, ὁ κένταυρος Χείρων τίς ἐπιστῆμες καί ὁ Λίνος τή Μουσική.

Ὅταν γεννήθηκε ὁ Ἡρακλῆς, ἡ ζηλιάρα Ἥρα ἔστειλε στήν κούνια του δύο φίδια, ἀλλά τό βρέφος τά στραγγάλισε. Ὁ θετός πατέρας τοῦ Ἡρακλῆ, ὁ Ἀμφιτρύων, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε νά τόν μεγαλώσει, τόν δίδαξε τήν τέχνη τοῦ ἡνιόχου, ὁ Κάστορας τοῦ δίδαξε τήν ὁπλασκία, ὁ Αἴλυκος τήν πάλη, ὁ Εὔρυτος τό τόξο, ὁ κένταυρος Χείρων τίς ἐπιστῆμες καί ὁ Λίνος τή Μουσική.

Ὁ μύθος, πού σώθηκε ἀπό τόν Ξενοφῶντα, μᾶς διηγεῖται τό περιστατικό ἐκεῖνο, ὅταν ὁ Ἡρακλῆς, καθισμένος σέ κάποιο σταυροδρόμι, εἶδε νά περνοῦν ἀπό μπροστά του δύο πανέμορφες κοπέλες. Ἡ μία τοῦ ἔδειξε ἕναν εὔκολο δρόμο, φαρδύ καί ἴσιο, πού ἄν τόν ἀκολουθοῦσε, θά χαιρόταν τή ζωή, ἀλλά θά ἔκανε ἕνα σωρό κακές πράξεις πού θά τόν καταδίκαζαν στήν κρίση τῶν ἀνθρώπων. Αὐτή ἦταν ἡ Κακία. Ἡ ἄλλη κόρη, ἡ Ἀρετή, τοῦ ἔδειξε ἕναν δύσκολο δρόμο, γεμᾶτο κοφτερές πέτρες καί ἀγκάθια, στενό καί δύσβατο, πού θά τόν βάδιζε δύσκολα, ἀλλά θά κέρδιζε στό τέλος του τήν ἀναγνώριση ἀπό τούς συνανθρώπους του. Ἔτσι ὁ Ἡρακλῆς ἀκολούθησε τήν Ἀρετή, προτιμώντας νά ὑποφέρει γιά νά διαβεῖ τόν δύσβατο δρόμο της, ἀλλά νά γνωρίσει τή δόξα καί τήν τιμή μέ τίς καλές του πράξεις καί τήν ἀρετή του.

Στό πλαίσιο τῶν ἄθλων, ὁ Ἡρακλῆς σκότωσε τό λιοντάρι τῆς Νεμέας, σκότωσε τή Λερναία Ὕδρα, ἔπιασε τό γοργό ἐλάφι τῆς Κερύνειας, σκότωσε τόν Ἐρυμάνθιο Κάπρο, καθάρισε τούς στάβλους τοῦ Αὐγεία (καί ὄχι τοῦ Αὐγέα), σκότωσε τίς Στυμφαλίδες Ὄρνιθες, ἔπιασε τόν ἄγριο ταῦρο τῆς Κρήτης, ἔκλεψε τά ἀνθρωποφάγα ἄλογα τοῦ Διομήδη, πῆρε τή ζώνη τῆς ἀμαζόνας βασίλισσας Ἱππολύτης, ἔφερε τά βόδια τοῦ Γηρυόνη στόν Εὐρυσθέα, ἅρπαξε τά μῆλα τῶν Ἑσπερίδων, καί τέλος ἔφερε τόν Κέρβερο ἀπό τόν Ἅδη. Ἐκτός ἀπό τούς ἄθλους, ὁ Ἡρακλῆς πραγματοποίησε καί ἄλλα μυθικά κατορθώματα, ὅπως τά Πάρεργα καί τίς Πράξεις.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Ἕνας σκοτεινός κόσμος, ὅπως ὁ νυχτερινός οὐρανός, μπορεῖ να κρύβει θαύματα. Δέν εἶναι τυχαῖο ὅτι ἀπό αρχαιοτάτων χρόνων ἡ μελέτη τοῦ νυχτερινοῦ οὐρανοῦ διαμόρφωσε καί καθόρισε τή ζωή τῶν ἀνθρώπων, από τόν πιό ἰσχυρό αὐτοκράτορα μέχρι τόν πιό ταπεινό πολίτη. Ἡ ὀμορφιά πού κρύβεται στήν ἀναζήτηση καί τήν ἀνακάλυψη αὐτῶν τῶν θαυμάτων ὄχι μόνο δέν ἔχει ἀλλάξει μέ τό πέρασμα τῶν αἰώνων, ἀλλά ἐξακολουθεῖ καί παραμένει γοητευτική καί πολλά ὑποσχόμενη. Βρέθηκαν δρόμοι, χαράχτηκαν πορεῖες πλοίων, ἀποφασίστηκαν πόλεμοι, ἄνθρωποι ἀρρώστησαν καί ἀνάρρωσαν λόγῳ τῆς θέσης τῶν ἀστεριῶν. Καί πιό κοντά σέ ἐμᾶς, ἀνακαλύφθηκαν πλανῆτες, σύμπαντα, ἄστρα καί μαύρες τρύπες. Μαγεία! Κάτι ἤξεραν οἱ ἀρχαῖοι θεοί τοῦ Ὀλύμπου πού μπλέχτηκαν σέ αὐτήν τήν ἱστορία...

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Αναστάσιος (Τάσος) Γέροντας γεννήθηκε στο Αµύνταιο Φλώρινας το 1961. Είναι συνταξιούχος χηµικός µηχανικός και ασχολείται τα τελευταία χρόνια µε την επιµέλεια βιβλίων για διάφορους εκδοτικούς οίκους. Είναι βιβλιοκριτικός και κριτικές του δηµοσιεύονται κατά καιρούς σε διαδικτυακά περιοδικά και ιστοσελίδες. Είναι µέλος πλείστων βιβλιοφιλικών οµάδων στα µέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου σχολιάζει και αναρτά απόψεις γύρω από τα βιβλία. Αγαπά να φωτογραφίζει πουλιά και είναι συλλέκτης γραµµατοσήµων, νοµισµάτων και χαρτονοµισµάτων και ειδών γραφικής ύλης. Κατοικεί στην Αθήνα, είναι παντρεµένος και πατέρας 2 κοριτσιών. Αυτή είναι η πρώτη του συγγραφική προσπάθεια.