«Η νοσταλγία κι εγώ» της Μάρως Βαμβουνάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Μάρως Βαμβουνάκη «Η νοσταλγία κι εγώ», που θα κυκλοφορήσει στις 24 Μαρτίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

— Αναρωτιέμαι τι νοσταλγείς;
— …
— Νοσταλγείς κάτι που συνέβη ή κάτι που δεν συνέβη;
— Που δεν συνέβη, νομίζω…
— Νομίζεις;
— Νομίζω. 

Η νοσταλγία, εκτός από τον πόνο που προξενεί, κρύβει και μια αλλόκοτη γλυκύτητα. Γι’ αυτήν τη γλυκύτητα την επιδιώκουμε, τη διεκδικούμε, τη συντηρούμε και την αναπλάθουμε κατά τις επιθυμίες μας, για το πώς να ήταν καλύτερα όσα νοσταλγούμε. Πουθενά αλλού ο χαρακτηρισμός χαρμολύπη δεν είναι τόσο χαρακτηριστικός, το άλγος μαζί με την αναδρομή, την επιστροφή σε κάτι μακρινό πια, αν όχι εξαφανισμένο, χαρίζει ταυτόχρονα μια λεπτή ευδαιμονία όσο κι αν το μαχαιράκι της σχίζει και στάζει αίμα.

Η νοσταλγία είναι η ποίηση της ζωής, είναι δημιουργική. Όχι μόνο αναβιώνεις ένα χαμένο πλέον παρελθόν σου, αλλά και το αναδομείς με τρόπους θαυμάσιους κατά τις επιταγές μιας επιθυμίας τόσο ζωτικής, που καταντάει επιβλητική. Κάπου εδώ εντάσσεται κι εκείνο το συνηθισμένο που ονομάζουμε επιλεκτική μνήμη, ένα καινούργιο μοντάζ όσων θυμόμαστε ώστε το πνεύμα της περασμένης ιστορίας να αλλάζει λίγο πολύ.

Κατά κανόνα αυτά γίνονται αθέλητα, αν γνωρίζεις ότι αναπλάθεις και ωραιοποιείς, ότι δραματοποιείς ζωτικές μνήμες, το όλο θέμα διαλύει τη μαγεία της ψευδοαλήθειας που αποζητάς. Διότι πρέπει να πιστεύεις με βεβαιότητα ότι η πατρίδα σου είναι μοναδικά ωραία, ότι οι νεκροί γονείς σου στάθηκαν άψογοι, ότι εκείνος ο έρωτας, εκείνη η φιλία υπήρξε δώρο Θεού, ότι εσύ μικρός ήσουν ευτυχισμένος, ή αξιολύπητα δυστυχισμένος. Η νοσταλγία ξαναγράφει πράγματα που ζήσαμε, σε ποίημα ή μυθιστόρημα, σε ρομάντσο, τραγωδία ή σκληρή περιπέτεια, προσφάτως σε επιστημονική φαντασία, κι ένα σωρό είδη γραφής.

Κατά τρόπο παράδοξο ο άνθρωπος δεν προσπαθεί μόνο να φτιάξει το μέλλον του, προσπαθεί να φτιάξει και το παρελθόν του. Λογικά στα χέρια σου κρατάς πια μονάχα ένα παρόν και ένα μέλλον, είναι τα μόνα που μπορείς να δημιουργήσεις πια. Άλλο όμως το λογικό, άλλο το ψυχολογικό.

Κατά τρόπο παράδοξο ο άνθρωπος δεν προσπαθεί μόνο να φτιάξει το μέλλον του, προσπαθεί να φτιάξει και το παρελθόν του. Λογικά στα χέρια σου κρατάς πια μονάχα ένα παρόν και ένα μέλλον, είναι τα μόνα που μπορείς να δημιουργήσεις πια. Άλλο όμως το λογικό, άλλο το ψυχολογικό.

Η νοσταλγία κάνει πίσω, οπισθοδρομεί προς τα τετελεσμένα. Δεν υπάρχει εκείνο που λένε, πως: ό,τι έγινε έγινε. Δεν τελειώνεις οριστικά με όσα πέρασες, ό,τι συνέβη δεν ολοκληρώθηκε οπωσδήποτε τότε που ημερολογιακά έληξε. Οι αμφιβολίες εξάλλου περί χρόνου είναι γνωστές και ποικίλα διατυπωμένες. Όσο περνούν τα χρόνια και μεγαλώνεις αδιάκοπα, στιγμή τη στιγμή ηλικιώνεσαι, τόσο τα εδάφη της νοσταλγίας που κατέκτησες απλώνονται κι άλλο στην υδρόγειο σφαίρα της συνείδησής σου. Όσο γερνάς, λιγοστεύουν οι περιοχές των ονείρων και των σχεδίων, η μνήμη κερδίζει και επεκτείνεται. Αυτό μοιάζει για κανόνας, που ως τέτοιος σέρνει και τις εξαιρέσεις του.

armos vamvounaki nostalgiaΕίναι λογικό λοιπόν εκείνοι που λαχταρούν να συντηρήσουν τη νιότη τους, να μην κακογεράσουν και πέσουν στο περιθώριο, να φροντίζουν να βρίσκουν νέα ενδιαφέροντα στο σήμερα, νέες δραστηριότητες, να ξεκινούν στόχους, διεκδικήσεις, αγωνίσματα, προσπάθειες που τους ξεπερνούν ίσως. Έτσι όπως άλλοι αρπάζονται από το παρελθόν, οι δραστήριοι αρπάζονται από ένα μέλλον ακόμα και μετά τα ογδόντα τους. Καλά γράφουν τα πατερικά κείμενα ότι στο τώρα, στο αεί του σήμερα, συναντιέσαι με την αλήθεια και την όντως ζωή. Το μόνο πραγματικό είναι το σήμερα, το παρελθόν έφυγε και χάθηκε, ενώ το μέλλον δεν ήρθε ακόμα. Μόνο με το τώρα σου να συζείς για να ζεις. Στην πράξη όμως δεν τα πάμε καλά με το εδώ και τώρα μας. Τον περισσότερο μοναχικό χρόνο μας τον περνάμε είτε αναπολώντας, είτε ονειροπολώντας τα παλιά. Το εδώ και τώρα το αισθανόμαστε σαν πρόχειρο, του χεριού μας, λίγο και ασταθές, σαν έτοιμο να φύγει, νερό στα δάχτυλα· επειδή ακριβώς ετούτο μονάχα κατέχουμε, δεν του δίνουμε αξία. Νομίζουμε δηλαδή ότι κατέχουμε, ενώ δεν κατέχεις ό,τι σου είναι αδιάφορο.

Οι νοσταλγοί τα πάνε καλύτερα με τη μοναξιά τους, κουβαλούν μαζί τους, όπου κι αν βρεθούν, ένα συναρπαστικό προσωπικό ημερολόγιο, μυθιστόρημα, ξεφυλλίζουν σελίδες, διαγράφουν παραγράφους ή κεφάλαια, υπογραμμίζουν ή ξαναγράφουν συμπληρώματα πάνω από παλιές φράσεις.

Έχουν δηλαδή αρκετή δουλειά με τη μοναξιά και την ψυχολογία τους. Και βέβαια έχει ενδιαφέρον αλλά είναι και επικίνδυνο να είσαι εσύ ο ίδιος ψυχολόγος του εαυτού σου. Η θεραπεία χρειάζεται ένα ξένο αυτί.

Οι δραστήριοι τύποι, αντιθέτως, τη φοβούνται τη μοναξιά, ενέχει τον κίνδυνο να θυμηθούν και να καθηλωθούν, η συντροφιά με τον παρελθόντα εαυτό τους δεν τους ευχαριστεί, θέλουν να πιστεύουν ότι η ζωή τραβάει μπροστά, μην τη χάσουμε!

Η νοσταλγία όντως είναι σειρήνα, κάποτε πρέπει να κλείνουμε τα αυτιά όταν διασχίζουμε θάλασσες και παραλίες νήσων και το καράβι πλησιάζει την ακτή των Σειρήνων. Ακούγεται το τραγούδι τους! Η επιστροφή του νόστου δεν είναι του γούστου τους, πρόκειται για άτομα των έργων, του προχωρώ και του μην κοιτάς πίσω σου. Αυτό βέβαια οφείλεται στον χαρακτήρα τους, αλλά είναι και μια ελεύθερη επιλογή τους. Την ευθύνη μιας ελεύθερης επιλογής δεν τη γλιτώνεις ποτέ σου, ούτε στα πιο αιφνίδια, ούτε στα πιο τυχαία.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη «Πίσω από τις κλειστές πόρτες – Αστέρες, ηγέτες, γαλαζοαίματοι και καθημερινοί άνθρωποι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δύο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Γυναίκες άλλων εποχών, αλλά και σύγχρονες. Βασίλισσες, αλλά και γυναίκες της διπλανής πόρτας. Επιλέγουμε πέντε πρόσφατα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων που μας προσφέρουν, αντίστοιχα, πέντε εντυπωτικές και καλοσχηματισμένες ηρωίδες. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος  ...

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ