prodimosieysi sideris

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Νίκου Σιδέρη «Πώς το παιδί μαθαίνει να ζητά λαμβάνοντας υπόψη και τον άλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 8 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τα παιδιά συνέχεια ζητούν από τους γονείς τους κάτι: Προσοχή, κουβέντα, παιχνίδι μαζί, αγκαλιά, καλούδια, ιστορίες, πλάκες, παρέα, πρακτικές ενέργειες… Μόλις αυτή η κουβέντα ειπωθεί, αμέσως φαίνεται προφανής. Στην καραντίνα, ωστόσο, η διαρκής συνύπαρξη μετέτρεψε αυτό που θεωρούνταν «αυτονόητη ρουτίνα» σε προβληματική εμπειρία και σε καταστάσεις δύσκολες στη διαχείρισή τους. Ο κλειστός χώρος της παρατεταμένης αναγκαστικής συμβίωσης οδήγησε αυτό το συνεχές ζητώ/ζητείν σε διαστάσεις πιεστικές, ανυπόφορες, ενίοτε ασφυκτικές, έως και εφιαλτικές.

Ουδέν κακόν αμιγές καλού: Η πίεση από το διαρκές «ζητώ δίχως μέτρο, χωρίς να σκέφτομαι τι μπορεί ο άλλος» αποκάλυψε ότι μια τέτοια λογική στη σχέση παιδιών-γονιών δεν είναι αυτονόητη ούτε και δίχως αρνητικές επιπτώσεις. Αυτή η διαπίστωση δεν περιορίζεται μόνο στις έκτακτες συνθήκες της καραντίνας, αλλά ισχύει και για τις όποιες συνθήκες κανονικότητας. Με ή χωρίς καραντίνα, λοιπόν, το ζητούμενο είναι η κατάκτηση του έντεχνου αιτήματος. Έντεχνο αίτημα σημαίνει το εξής: Το παιδί να ζητά από τους γονείς του κάτι, λαβαίνοντας υπόψη και το ότι ο άλλος έχει πεπερασμένες δυνατότητες και αντοχές, καθώς και δικές του ανάγκες, διαθεσιμότητες και διαθέσεις. «Λαβαίνοντας υπόψη» σημαίνει ή να το σκέφτεται μόνο του ή να αποδέχεται και να κατανοεί την απάντηση των γονέων του όταν του λένε «Δεν μπορώ…».

Μια τέτοια στάση αποτελεί μείζονα αναπτυξιακή κατάκτηση του παιδιού, η οποία απαιτεί και χρόνο και κατάλληλο βιωματικό πλαίσιο και πρόσφορη παιδαγωγική μέθοδο από τους γονείς του (και άλλους, βέβαια). Και εξασφαλίζει ευρύτερη αυτονομία του παιδιού, ισότιμες σχέσεις, ωριμότητα στην κοινωνική ζωή, αμοιβαίο σεβασμό και ικανοποίηση όλων, προσωπικότητες και κοινότητες με ενσυναίσθηση και άτομα με αίσθηση συναισθηματικής ευθύνης.

Η καλλιέργεια της συναισθηματικής ευθύνης είναι ο οδηγός της προσέγγισής μας. Πρόκειται για μία αρετή, η οποία δεν είναι συνώνυμο της ενσυναίσθησης, όπως συχνά θεωρούν όσοι-ες πρωτακούν αυτή την έκφραση, υποκύπτοντας στον κοινό πειρασμό αναγωγής του νέου και πρωτόγνωρου στα γνωστά και ήδη υπάρχοντα σχήματα. Άλλωστε, όπως θα δούμε αναλυτικά, η ενσυναίσθηση από μόνη της δεν είναι αρετή, δεν είναι καλή αυτή καθαυτή, μάλιστα δε συχνά αποτελεί συνιστώσα κάκιστων συμπεριφορών, όπως η υλική ή συναισθηματική ή διανοητική εξαπάτηση! Ενώ κάτι τέτοιο είναι αδύνατο όταν υφίσταται συναισθηματική ευθύνη. Πώς μπορούν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και κάθε ενήλικος σε θέση παιδαγωγού να υποστηρίξουν το παιδί σ’ αυτή την αναπτυξιακή διαδρομή; Η ανάλυση και κατανόηση του ζητήματος βασίζεται σε ισχυρές θεωρίες, που οι ειδικοί θα τις αναγνωρίσουν αμέσως, καθώς και σε δικές μου επεξεργασίες στο πεδίο της ψυχοπαιδαγωγικής πλαισίωσης του παιδιού στο σπίτι, στο σχολείο και στην κοινωνική ζωή. Οι θεωρητικές θέσεις εκτίθενται εδώ με τρόπο κατανοητό από κάθε συνήθη γονέα και παιδαγωγό, χωρίς βαρύγδουπες και ημι-ακατάληπτες διατυπώσεις που αναδεικνύουν τον ναρκισσισμό και την αυθεντία του γράφοντος. Η κατανοητή ανάλυση συνοδεύεται από πρακτικές οδηγίες, άμεσα εφαρμόσιμες στην καθημερινή οικογενειακή και σχολική ζωή (και όχι μόνο).

Οι θεωρητικές θέσεις εκτίθενται εδώ με τρόπο κατανοητό από κάθε συνήθη γονέα και παιδαγωγό, χωρίς βαρύγδουπες και ημι-ακατάληπτες διατυπώσεις που αναδεικνύουν τον ναρκισσισμό και την αυθεντία του γράφοντος. Η κατανοητή ανάλυση συνοδεύεται από πρακτικές οδηγίες, άμεσα εφαρμόσιμες στην καθημερινή οικογενειακή και σχολική ζωή (και όχι μόνο).

Όπως θα φανεί στην πορεία, οι αναλύσεις και οι οδηγίες αυτού του βιβλίου εστιάζουν μεν στο παιδί, αλλά ταυτόχρονα μπορούν να λειτουργήσουν και ως αποκαλυπτική, ευεργετική πυξίδα για τις σχέσεις των ενηλίκων στο πλαίσιο κάθε κοινωνικής συναλλαγής και κάθε ανθρώπινης σχέσης.

✾ ✾ ✾

Ο κοινός σκοπός και της οικογένειας και του σχολείου ως προς την ανατροφή κάθε παιδιού μπορεί να ορισθεί ως εξής: Το παιδί να συγκροτηθεί ως αυτόνομο, επιθυμούν και ηθικό υποκείμενο. Αυτό το κοινό ψυχοπαιδαγωγικό ζητούμενο, ως ιδεώδες, ορίζει και το πεδίο της συνεργασίας, της συνέργειας και της εναρμονισμένης προσπάθειας οικογένειας και σχολείου. Ας δούμε λοιπόν τι σημαίνει κάθε συστατικό του.

Αυτόνομο υποκείμενο σημαίνει ότι οι γονείς έφεραν στον κόσμο ένα νέο πλάσμα για να ζήσει τη δική του ζωή σύμφωνα με τις δικές του λογικές. Και όχι για να είναι απλή προέκταση ή εξάρτημα-αξεσουάρ της δικής τους ύπαρξης, ή πολύ περισσότερο υποχείριο οποιουδήποτε τρίτου, περιπίπτοντας σε κατάσταση συναισθηματικής υποτέλειας και λειτουργώντας ως υπήκοος της βούλησης κάποιου άλλου. Κάποτε άκουσα με τ’ αυτιά μου ένα τετράχρονο παιδάκι στην ταβέρνα να γυρνάει στη μητέρα του και να τη ρωτάει όλο αγωνία: «Μαμάκα, μαμάκα μ’ αρέσει το κοτόπουλο;». Αυτή η κωμικοτραγική εκδήλωση εξάρτησης εικονογραφεί κάτι που δεν είναι σωστό να συμβεί σε κανένα παιδί. Επιθυμούν υποκείμενο σημαίνει ότι οι γονείς δεν βλέπουν το παιδί τους ως πλάσμα που έχει μόνο βιολογικές ανάγκες – να τρώει, να κοιμάται, να είναι στα ζεστά, να είναι υγιές, να ασκείται σωματικά…

Σημαίνει ακόμη ότι οι δάσκαλοί του δεν το βλέπουν σαν αντικείμενο που πρέπει να το εξοπλίσουν μόνο με χρήσιμες γνώσεις και αποτελεσματικές δεξιότητες «απαραίτητες στην αγορά εργασίας»… Σημαίνει ότι και οι γονείς και οι δάσκαλοι συμβάλλουν στη συγκρότηση ενός παιδιού με γνώση και χαρακτήρα που ταιριάζουν στη δική του ψυχή και στο δικό του σώμα.

armos sideris pos to paidi mathainei na zitaΓια να επιτευχθεί αυτό, κάθε μεγάλος σε θέση παιδαγωγού οφείλει να ακούει το παιδί, να κατανοεί τη γλώσσα, τη σκέψη και τη φαντασία του, τις οπτασίες και τα όνειρά του. Να μιλά μαζί του και να του παρέχει τις απαραίτητες «Οδηγίες χρήσης του κόσμου των ανθρώπων» (και των πραγμάτων…), έτσι ώστε αργά ή γρήγορα το παιδί να αποκτήσει επαρκή κριτήρια για το εφικτό και το ανέφικτο στις εκάστοτε συγκεκριμένες συνθήκες. Να το ενθαρρύνουν να επιδιώκει τις επιθυμίες του, ικανοποιώντας ό,τι είναι εύλογο και εφικτό, αλλά και λέγοντας «Μη!» και «Όχι» ή «Όχι έτσι, αλλιώς!» όταν χρειάζεται. Αν το παιδί ζητήσει παγωτό στη βόλτα, η πιθανότητα να το απολαύσει είναι μεγάλη. Αν ζητήσει να πάρουμε άλογο στο σπίτι, το θέμα είναι λίγο σουρεαλιστικό. Είναι άλλωστε πασίγνωστο το έργο «Να πάρουμε σκυλάκι», που μεταφράζεται πάντοτε «Εγώ θα παίζω όταν θέλω μαζί του κι εσείς θα τρέχετε για όλα τα υπόλοιπα», άρα θέλει λίγο συζήτηση το πράγμα…

Έτσι λοιπόν, μέσα από την εναρμόνιση με το παιδί στο πεδίο της σκέψης, της γλώσσας και της πράξης, γονείς και παιδαγωγοί το βοηθούν να ακούει και να κατανοεί τις επιθυμίες του κατά τρόπο αυθεντικό και ταυτόχρονα ρεαλιστικό, αναστοχαστικό. Έτσι καταφέρνει να τις εκφράζει χωρίς να φέρνει σε δύσκολη θέση τους άλλους, ούτε να προκαλεί στο ίδιο απογοητεύσεις και ματαιώσεις, που καμιά φορά μπορεί να είναι σκληρές και τραυματικές. Με αυτή τη μέθοδο, οι μεγάλοι βοηθούν το παιδί να συγκροτηθεί ως επιθυμούν υποκείμενο τόσο συμβάλλοντας στην ικανοποίηση εύλογων επιθυμιών του, όσο και εξοπλίζοντάς το με την ικανότητα να αποχαιρετά κάτι εξωπραγματικό ή επιζήμιο, ακόμη και αν είναι ηδύτατο και ευχάριστο. Τα γλυκίσματα με ζάχαρη είναι καλό παράδειγμα αυτής της διαλεκτικής διάκρισης: Κάποιες φορές, έστω και κατ’ εξαίρεση, τα χαιρόμαστε όλοι, πάντα όμως με μέτρο. Και όταν το μέτρο ή οι περιστάσεις υπαγορεύουν «όχι τώρα αυτό», αποχαιρετάμε το «ακατάλληλο έργο» δίχως κλάματα ή στριγκλιές και μούτρα και δράματα – τόσο τα παιδιά όσο και οι μεγάλοι, που το παράδειγμά τους μπορεί να είναι πολύτιμο για το παιδί.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Η αγάπη για την ανάγνωση» του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

«Η αγάπη για την ανάγνωση» του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του καθηγητή κοινωνιολογίας Νίκου Παναγιωτόπουλου «Η αγάπη για την ανάγνωση», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Ινστιτούτο του βιβλίου - Καρδαμίτσα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ