prodimosieysi xatzidakis

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Αλέξη Χατζηδάκη «Όψεις τουρισμού – Δεκαοχτώ δοκίμια για την τουριστική ανάπτυξη, τον σχεδιασμό του χώρου και την αρχιτεκτονική», που κυκλοφορεί από τις Cube Art Editions.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΥΠΕΡΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΑΠΕΙΛΗ Ή ΦΟΒΗΤΡΟ;

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΥΠΕΡΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Τα τελευταία χρόνια έχει αναβιώσει η πρόσληψη του τουριστικού φαινομένου από ορισμένες ομάδες πληθυσμού ως «κατάρας» που απειλεί την κοινωνική συνοχή, το τοπίο, το περιβάλλον και το κλίμα, την αισθητική αρμονία των προορισμών, την ισορροπία της πολεοδομικής και χωροταξικής διάρθρωσης ή, ακόμη, τα οικονομικά συμφέροντα των τοπικών επιχειρήσεων ή των παραδοσιακών επαγγελμάτων, τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια των κατοίκων στους τόπους υποδοχής. Ενώ οι ωφέλειες από την ανάπτυξη και τη διάχυση των τουριστικών δραστηριοτήτων σε ευρεία γεωγραφική κλίμακα είναι ορατές και γενικά αποδεκτές, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την ενίσχυση των τοπικών οικονομιών, την τόνωση της απασχόλησης με τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την εξισορρόπηση του ισοζυγίου πληρωμών, την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης, από την άλλη μεριά τα θετικά στοιχεία παρακάμπτονται, όταν δεν αγνοούνται, και έρχονται σε δεύτερη μοίρα. Υποκύπτουν, υποτασσόμενα στη λογική της δαιμονοποίησης, του φόβου απέναντι στην αλλαγή, στο καινούργιο, στο ξένο, στο άλλο.

Έτσι εμφανίστηκε ένα νέο «φάντασμα να πλανιέται πάνω από την Ευρώπη» τον 21ο αιώνα, ο «υπερτουρισμός», δηλαδή όταν η υπερβολική και απρογραμμάτιστη διόγκωση και εξάπλωση του φαινομένου μαζικών τουριστικών ροών επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των κατοίκων και στην ποιότητα των εμπειριών των επισκεπτών.

O υπερτουρισμός δεν είναι βέβαια καινούργιο φαινόμενο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού χαρακτηρίζει μάλιστα τον όρο ως “buzzword”, που χρησιμοποιείται στη θέση υφιστάμενων εννοιών για τη διαχείριση του τουριστικού κορεσμού και της τουριστικής φέρουσας ικανότητας. Διότι κάποιο πραγματικό και σοβαρό αίτιο είχε υπάρξει που ανάγκασε π.χ. την Ισπανία γύρω στα 1980 να πάρει μέτρα για να ανακόψει την καλπάζουσα και αλόγιστη οικοδόμηση ενός μετώπου ξενοδοχειακών συγκροτημάτων στις παραλιακές περιοχές ή να κατεδαφίσουν ξενοδοχεία και να επιβάλουν φόρο στους αφικνούμενους τουρίστες στη Μαγιόρκα το 2000 και να υιοθετήσουν τον αναπροσανατολισμό της τουριστικής ανάπτυξης από την ποσοτική μεγέθυνση στην ποιοτική αναβάθμιση. Ακόμη και στη χώρα μας, για παρόμοιους λόγους, ήδη το 1986, με την Υπουργική Απόφαση 2647/1986 (ΦΕΚ 797/Β) χαρακτηρίστηκαν αρκετές περιοχές της χώρας (Κέρκυρα, Ρόδος, Χερσόνησος, Αθήνα και άλλες) ως «τουριστικά κορεσμένες» και «Περιοχές ελέγχου τουριστικής ανάπτυξης», επιβάλλοντας απαγορεύσεις και περιορισμούς, διότι θεωρήθηκε ότι οι υπάρχουσες υποδομές (σε κτίρια, δίκτυα, και λοιπά) δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των αυξανόμενων τουριστικών εισροών.

Πλούσια είναι και η σχετική βιβλιογραφία για την υπέρβαση της λεγόμενης «φέρουσας ικανότητας» των περιοχών που υποδέχονται τουρίστες. Κατά τον παλαιό ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, φέρουσα ικανότητα είναι «ο μέγιστος αριθμός τουριστών που μπορεί να απορροφήσει ένας τόπος χωρίς να υποβαθμίζεται η ποιότητα της εμπειρίας του επισκέπτη και χωρίς σοβαρές συνέπειες για την οικολογία του και τις κοινωνικοοικονομικές δομές του».

Στο εσωτερικό του τουριστικού πεδίου πρόκειται για την ανάπτυξη των διαδικτυακών παρόχων, τη μεγαλύτερη συνδεσιμότητα μέσω της χρήσης των κοινωνικών διαδικτυακών μέσων (social media), αύξηση των συνολικών τουριστικών ροών, απορρύθμιση των αερομεταφορών και μείωση του σχετικού κόστους των πτήσεων.

Έκτοτε η σχετική φιλολογία επικαλύφθηκε από τη συζήτηση με άξονα τη «βιωσιμότητα» (sustainability) της ανάπτυξης του τουρισμού, η οποία δέσποσε τις επόμενες δεκαετίες.

Η σχετικά πρόσφατη ανάδυση της έννοιας του υπερτουρισμού μπορεί να αποδοθεί σε ειδικές εξελίξεις τόσο στο εσωτερικό του τουρισμού, όσο και σε εξωτουριστικά πεδία. Στο εσωτερικό του τουριστικού πεδίου πρόκειται για την ανάπτυξη των διαδικτυακών παρόχων, τη μεγαλύτερη συνδεσιμότητα μέσω της χρήσης των κοινωνικών διαδικτυακών μέσων (social media), αύξηση των συνολικών τουριστικών ροών, απορρύθμιση των αερομεταφορών και μείωση του σχετικού κόστους των πτήσεων. Στις εξελίξεις εκτός τουρισμού, και ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές, περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η αύξηση του αριθμού των κατοίκων και των εργαζομένων στις τουριστικές πόλεις, η αύξηση της κινητικότητας, η αύξηση του ηλεκτρονικού εμπορίου και η συνακόλουθη αύξηση των οχημάτων παράδοσης των παραγγελιών, τα οποία ασκούν πιέσεις στις υποδομές και τις υπηρεσίες. Επί πλέον, λόγω της μεταβολής των εργασιακών προτύπων και της συμπεριφοράς στον ελεύθερο χρόνο σε μια οικονομία εμπειριών, οι τουρίστες και οι κάτοικοι δεν κινούνται σε διαχωρισμένες ζώνες αλλά μοιράζονται από κοινού τον αστικό χώρο στη διάρκεια της ημέρας. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που τελικά διαφοροποιεί, εν μέρει τουλάχιστον, τον υπερτουρισμό είναι η ανάπτυξη κοινωνικών αντιδράσεων απέναντι στη συγκέντρωση τουριστικών δραστηριοτήτων στον χώρο.

xatzidakis exΈχει αναπτυχθεί μια δημόσια συζήτηση, τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας, για τις αρνητικές επιπτώσεις του «υπερτουρισμού». Σ’ αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η κερδοσκοπία στη στέγαση και στη γη, ο κορεσμός και η ιδιωτικοποίηση του δημόσιου χώρου, η ιδιοποίηση και η εμπορευματοποίηση πολιτιστικών και περιβαλλοντικών στοιχείων.

Η υπέρβαση των αντοχών ορισμένων τουριστικών προορισμών, ιδιαίτερα μάλιστα σε αστικά κέντρα και σε δημοφιλή μικρά νησιά, έχουν καταστήσει τον υπερτουρισμό ως υπ’ αριθμόν ένα απειλητικό παράγοντα για τις τοπικές κοινωνίες. Επακόλουθο αυτού του φαινομένου είναι η λεγόμενη «τουρισμοφοβία» (“tourismophobia”), όπως έχει χαρακτηριστεί το φαινόμενο των κοινωνικών αντιδράσεων απέναντι στην ανεξέλεγκτη εξάπλωση της τουριστικής δραστηριότητας. Τέτοια παραδείγματα καταγράφονται κυρίως σε πολλές μεγάλες πόλεις του εξωτερικού, όπως Νέα Υόρκη, Σαν Φρανσίσκο, Βερολίνο, Βαρκελώνη, Παρίσι, Άμστερνταμ, Βενετία και άλλες, όπου διάφορες συλλογικότητες των κατοίκων πιέζουν τις τοπικές αυτοδιοικήσεις να πάρουν μέτρα περιορισμού ή απαγορεύσεων απέναντι στην εξάπλωση και την ένταση των τουριστικών δραστηριοτήτων.

Στη Βαρκελώνη, ειδικότερα, σημειώθηκαν και οι πρώτες οργανωμένες κινητοποιήσεις των κατοίκων ήδη τον Αύγουστο του 2014, κατά τις οποίες διαμαρτύρονταν για την απώλεια ταυτότητας της πόλης εξαιτίας του τουρισμού, με την εξαφάνιση του παλαιού κοινωνικού ιστού και του εμπορικού τομέα με τα παραδοσιακά καταστήματα σε όφελος των καφενείων, των μπαρ, και με ρυπαρούς δημόσιους χώρους. Ο όρος «τουρισμοφοβία» (“tourismophobia”) γεννήθηκε εκεί ακριβώς, το καλοκαίρι του 2016, με αφορμή την εκδήλωση μιας μικρής εξτρεμιστικής ομάδας φοιτητών και τις επιθέσεις σε τουρίστες. Ένοχος βέβαια θεωρείται ο τουρίστας και μάλιστα ο ξένος, και όχι η πολιτική τάξη που είναι ανίκανη να προβλέψει μακροπρόθεσμες δράσεις σχεδιάζοντας αξιόπιστες δημόσιες πολιτικές. Η εξωτερίκευση της ενοχής είναι πάντοτε αυτοαθωοτική. Είναι, φαίνεται, πιο εύκολο παντού να αποδίδεται η ευθύνη για τις αστοχίες, τα σφάλματα και τις δυστυχίες σε κάποιον εξωτερικό παράγοντα παρά στην ανικανότητα των εσωτερικών δυνάμεων να αντιμετωπίζουν τις δυσχέρειες, να υπερβαίνουν αδυναμίες και να προσφέρουν αποτελεσματικές λύσεις.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ἤριννα Ἠλακάτη» της Τασούλας Καραγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ἤριννα Ἠλακάτη» της Τασούλας Καραγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη της Τασούλας Καραγεωργίου «Ἤριννα Ἠλακάτη», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴν πραγματική της ζωὴ ἡ Ἤριννα εἶναι μιὰ μικρὴ «τραγουδίστρα», τρυφερὴ ἀοιδὸς ...

«Ο Σεφέρης στην Αμερική»
 της Ασπασίας Γκιόκα (προδημοσίευση)

«Ο Σεφέρης στην Αμερική»
 της Ασπασίας Γκιόκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη της Ασπασίας Γκιόκα «Ο Σεφέρης στην Αμερική», η οποία θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το βιβλίο, όπως φανερώνει και ο τίτλος του, εστιάζει σε πρόσωπα και γ...

«Ο δρόμος της ομορφιάς» του Βίτο Μανκούζο (προδημοσίευση)

«Ο δρόμος της ομορφιάς» του Βίτο Μανκούζο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του Βίτο Μανκούζο [Vito Mancuso] «Ο δρόμος της ομορφιάς» (μτφρ. Παναγιώτης Αρ. Υφαντής), το οποίο θα 3κυκλοφορήσει στις 15 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1. Είναι όμορφη η ζωή;

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

Για το μυθιστόρημα της Έλσα Τριολέτ [Elsa Triolet] «Τριαντάφυλλλα επί πιστώσει» (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Λυσσασμένη γάτα» του Ρίτσαρντ Μπρουκς με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Πολ Νιούμαν. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου ...

«Κρατήρας» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική)  – Ποιητική συλλογή πολλαπλής ανάγνωσης

«Κρατήρας» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική) – Ποιητική συλλογή πολλαπλής ανάγνωσης

Για την ποιητική συλλογή του Θανάση Χατζόπουλου «Κρατήρας» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: (© Unsplash). 

Γράφει η Άλκηστις Σουλογιάννη

Επί σειρά ετών ο Θανάσης Χατζόπουλος με κείμενα πρωτότυπης δημιουργικής γραφής κυρί...

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

Για τη θεατρική μεταφορά της «Καρδιάς σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε διασκευή Άρη Σερβετάλη και Έφης Μπίρμπα και σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα που ανεβαίνει στο θέατρο Κιβωτός. Κεντρική εικόνα: Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του γιατρού Πρεομπραζένσκι.

Γράφει ο Νίκο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ